تبلیغات
تبلیغات متنی
محبوبترینها
معرفی و فروش بوته گرافیتی ریخته گری
بهترین بروکر برای معاملات فارکس در سال 2024
تجربه رانندگی با لندکروز در جزیره قشم؛ لوکسترین انتخاب
اکسپرتاپ: 10 شغل پردرآمد برای مهاجران کاری در کانادا
بهترین سایتهای خرید تیک آبی رسمی اینستاگرام در ایران
کدام رنگ کاغذ دیواری مناسب فضای شماست؟
چه چیزهایی دیگر در دکوراسیون مد نیست؟!
بررسی قیمت تیرچه + قیمت تیرچه کرومیت + قیمت یونولیت
خرید و قیمت ورق در مشاوران آهن + [مشاوره رایگان]
تیوی وال: ایدهای نوین برای دکوراسیون داخلی
صفحه اول
آرشیو مطالب
ورود/عضویت
هواشناسی
قیمت طلا سکه و ارز
قیمت خودرو
مطالب در سایت شما
تبادل لینک
ارتباط با ما
مطالب سایت سرگرمی سبک زندگی سینما و تلویزیون فرهنگ و هنر پزشکی و سلامت اجتماع و خانواده تصویری دین و اندیشه ورزش اقتصادی سیاسی حوادث علم و فناوری سایتهای دانلود گوناگون
مطالب سایت سرگرمی سبک زندگی سینما و تلویزیون فرهنگ و هنر پزشکی و سلامت اجتماع و خانواده تصویری دین و اندیشه ورزش اقتصادی سیاسی حوادث علم و فناوری سایتهای دانلود گوناگون
آمار وبسایت
تعداد کل بازدیدها :
1813002439
![archive](https://vazeh.com/images/2archive.jpg)
![نمایش مجدد: هماهنگي قرآن با فطرت و عقل refresh](https://vazeh.com/images/refresh.gif)
هماهنگي قرآن با فطرت و عقل
واضح آرشیو وب فارسی:راسخون:
![هماهنگي قرآن با فطرت و عقل](http://rasekhoon.net/_WebsiteData/Article/ArticleImages/1110/1111/1135/DMGHN12.jpg)
هماهنگي قرآن با فطرت و عقل نويسنده:آيت الله جوادي آملي قرآن كريم خود را كتاب هدايتِ همهگاني و هميشهگي براي جامعهي بشري معرّفي كرده است « وَ ما هِيَ إِلاَّ ذِكْري لِلْبَشَرِ»[1]، « إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ»[2] كتابي جاودانه است كه پس از آن كتاب ديگري نه خواهد آمد. خداي سبحان در معرّفي قرآن ميفرمايد: «وَ إِنَّهُ لَكِتابٌ عَزِيزٌ * لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ»[3] هرگز هيچ بطلاني در قرآن نفوذ نميكند. نه از درون به زوال ميگرايد و عمرش به پايان ميرسد و نه از بيرون عاملي ميتواند آن را ابطال كرده از پاي درآورد. نه دست نامحرمان به تحريف آن دراز ميشود و نه هيچ مكتب و فكري ميتواند بر آن خللي وارد سازد. در بحث تحدّي نيز گفته شد كه به دليل جهاني بودن قرآن، تحدّي آن نيز جهاني و براي همهي زمانها است و نداي «هل من مبارز» قرآن در تمام زمانها و قرنها به گوش همه، چه بر دانشمندان و چه بر عوام، ميرسد تا اگر ميتوانند مانند قرآن و بلكه مانند سورهي كوچكي از آن بياورند. بدون شك يكي از اركان جاودانگي قرآن كريم، هماهنگي آن با فطرت و عقل بشر است؛ زيرا چگونه ممكن است كتابي براي راهنمايي و هدايت انسان نازل گردد و هماهنگي عميق با جهان شگفت و ژرف از يك سو، و با جان ملكوتي آدمي از سوي ديگر نداشته باشد و همچنان رهنما و هدايتگر باقي بماند؟ قرآن كريم يادآوري و تذكرهاي است براي فطرت همهي انسانها، فطرتي كه خدايي است و با اصول و معارف ديني آشنايي ديرينه و عميق دارد « فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ»[4]. اكنون لازم است تا اندكي دربارهي هماهنگي قرآن با عقل انسان سخن گوييم. قرآن، برهان پروردگار قرآن كريم اگر ادعايي ميكند در كنار دليل، و اگر دعوتي دارد در پرتو برهان است؛ از اين رو، خداي سبحان از آن به عنوان «برهان» تعبير كرده است: « يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ»[5] أي مردم به درستي كه از طرف پروردگارتان كتاب برهاني براي شما آمده است. برهان يعني ظهور؛ و به دليلي گفته ميشود كه باهر و ظاهر و گويا و قطعي باشد از اين رو به چيزي كه روشن است و تاريك و مبهم نيست، برهان ميگويند. موساي كليم ـ سلام الله عليه ـ كه با عصا و يد بيضا مبعوث شد، خداوند به او فرمود « فَذانِكَ بُرْهانانِ مِنْ رَبِّكَ»[6] يعني اين دو معجزه دو برهان و دليل و شاهد روشني هستند كه جاي هيچ شكي را باقي نميگذارند. قرآن كريم محتوايي دارد كه با فطرت دروني انسانها هماهنگ و با جهان بيروني مطابق است و از نظر شكل و قالب بيان هم به صورت برهاني و روشن، و با دليل قاطع است. اگر دربارهي خويش ادعا ميكند كه كلام خداست، با دليل ميگويد و نشانهاش آن است كه همهي مردم جهان را به مبارزه دعوت كرده، و اگر به توحيد و دين و وحي و رسالت و معاد رهنمون ميشود، دليل هر كدام را به همراه آن ميآورد. روش تفهيم قرآن كريم، حكمت و موعظهي خوب و مجادله و گفتهگوي نيكو است كه خداي سبحان به رسول خود دستور ميدهد تا به اين سه روش نيكو مردم را به راه خدا دعوت كند «ادْعُ إِلي سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَن»[7] اين سه روش به نحو منفصلهي مانعة الخلوّ است يعني نبايد دعوتي خالي از اين سه باشد، و ممكن است كه دعوتي شامل هر سه روش باشد، البته هر كدام از آنها مغاير با ديگري است و معناي اجتماع سه روش اين نيست كه يك جمله مثلاً هم برهان باشد و هم موعظه حسنه و هم جدال احسن، بلكه مقصود از اجتماع آنها اين است كه ممكن است خداوند براي هدايت قومي با جملههاي متعدد و كلامهاي گوناگون، روشهاي سه گانه را اعمال كند، و نيز پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ در احاديث خود آنها را اعمال فرمايد. تفاوت قرآن كريم با كتابهاي برهاني و عقلي در اين است كه آن كتابها شامل برهانهاي خشك و استدلالهاي خالص عقلي هستند ولي قرآن كريم نخست بر اساس حكمت، با برهان و دليل قطعي مسئله را عرضه ميكند و براي كساني كه ساده انديش باشند و برهان و استدلال براي آنان قابل هضم نباشد، مطلب را در قالب مثل و تمثيل بيان ميكند. برهان تمانع در قرآن كريم به عنوان مثال قرآن كريم، دربارهي توحيد، برهان تمانع را بيان ميكند « لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلاَّ اللَّهُ لَفَسَدَتا»[8] اين برهان پيش اهل كلام و حكمت به عنوان برهاني سنگين مطرح است و خود آنها در مورد فهم اين برهان اختلاف نظرهاي بسياري دارند. مفهوم اين برهان كه به صورت قياس استثنايي ارائه شده اين است كه اگر در آفرينش و ادارهي آسمانها و زمين، دو خدا حكومت و دخالت ميداشتند، جهان فاسد ميشد. در سورهي «ملك» نيز بطلان فاسدشدن جهان را به اين صورت استثنا ميفرمايد: دراين عالم وقتي نگاه كنيد، هيچ تفاوت و بينظمي و كمبودي نه خواهيد يافت «ما تَري فِي خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُت»[9] تفاوت آن است كه يك سلسلهي به هم مرتبط، بعضي حَلَقاتش فوت بشود و رابط گذشته و آيندهاش گسيخته و حلقه سابق از حلقه لاحق فوت شده باشد ولي اگر همهي حلقهها در جاي خود باشند، چيزي فوت نشده و همگي منسجم و هماهنگند. سپس ميفرمايد: «فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَري مِنْ فُطُورٍ* ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنْقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خاسِئاً وَ هُوَ حَسِيرٌ»[10] دوباره نگاه كن، ببين فطور و شكافي در اين سلسلهي علّتها و معلولها مييابي؟ پس دوباره و چند باره نگاه كن، هر چه كه نگاه كني بالاخره دستگاه بينايي و ادراكي تو خستهتر خواهد شد ولي جاي خالي و بينظمي در جهان آفرينش نخواهي يافت. اين آيه به همراه آيهي « لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلاَّ اللَّهُ لَفَسَدَتا»[11] به صورت برهان قطعي روشن ميسازد كه در جهان تنها يك خدا حكومت ميكند و بس؛ زيرا اگر دو خدا حكومت ميكرد، لازمهاش فساد جهان بود و اكنون كه هيچ فساد و فطور و شكاف و تفاوتي وجود ندارد، معلوم ميشود كه اداره كنندهي جهان همان خداي يكتاست. قرآن كريم اين برهان بلند تمانع را، كه پيش حكما و متفكّران معركه آراست، به صورت مثلي ساده و مردم فهم، بيان كرده است. ميفرمايد: اگر شخصي خدمتگذار دو مولاي بد اخلاق و درگير و نساز باشد و شخص ديگري خدمتگذار يك مولاي سالم و خوش اخلاق، آيا وضع اين دو شخص يكسان است يا كار خدمتگذار اوّلي نابسامان و كار خدمتگذار دوّمي سامانمند؟ « ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً رَجُلاً فِيهِ شُرَكاءُ مُتَشاكِسُونَ وَ رَجُلاً سَلَماً لِرَجُلٍ»[12] اگر جهان منظم، داراي دو خدا باشد مانند همان خدمتگزاري است كه دو مولاي درگير و بداخلاق داشته باشد كه در اين صورت دچار تشويش و تضاد و اضطراب خواهد بود، و چون عالَم، منسجم است معلوم ميشود تحت تدبير خداي واحد است. چنين كتابي كه همه چيزش برهاني است، مورد پذيرش عاقلان و خردمندان است و اگر كسي در اين كتاب روشن و در آيات و معارف نوراني و در برهانها و مثالهاي مناسبِ آن ترديد و شك داشته باشد، بيترديد چنين شكّي از جهل و كم خردي و از بيماري دروني اوست؛ زيرا خداي سبحان ميفرمايد: « وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلاَّ الْعالِمُونَ»[13] درك معارف قرآن و فهم امثال آن بستگي به دو عنصر تعقل وعلم دارد و قرآن كريم نه تنها با علم و عقل بشر تنافي ندارد بلكه بهره بردن از آن بدون اين دو نيروي معنوي امكان پذير نيست، البته علم وسيله حصول عقل خواهد بود و تفاوت علم و عقل در بحثهاي قبل گذشت. پی نوشت[1] ـ سورة مدّثر، آية 31. [2] ـ سورة انعام، آية 90. [3] ـ سورة فصلت، آيات 41 و 42. [4] ـ سورة روم، آية 30؛ پس روي خود را متوجه آيين خالص پروردگار كن. اين فطرتي است كه خداوند، انسانها را بر آن آفريده؛ دگرگوني در آفرينش الهي نيست. [5] ـ سورة نساء، آية 174. [6] ـ سورة قصص، آية 32. [7] ـ سورة نحل، آية 125. [8] ـ سورة انبياء، آية 22؛ اگر در آسمان و زمين، جز «الله» خدايان ديگري بود، فاسد ميشدند. [9] ـ سورة انبياء، آية 22. [10] ـ سورة ملك، آيات 3 و 4. [11] ـ سورة انبياء، آية 22. [12] ـ سورة زمر، آية 29؛ خداوند مثالي زده است: مردي را كه مملوك شريكاني است كه دربارة او پيوسته با هم به مشاجره مشغولند، و مردي كه تنها تسليم يك نفر است. [13] ـ سورة عنكبوت، آية 43؛ اينها مثالهايي است كه ما براي مردم ميزنيم، و جز دانايان آن را درك نميكنند.منبع: قرآن در قرآن
#دین و اندیشه#
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: راسخون]
[مشاهده در: www.rasekhoon.net]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 289]
صفحات پیشنهادی
هماهنگي قرآن با فطرت و عقل
هماهنگي قرآن با فطرت و عقل نويسنده: آيت الله جوادي آملي قرآن كريم خود را كتاب هدايتِ همهگاني و هميشهگي براي جامعهي بشري معرّفي كرده است «وَ ما هِيَ إِلاَّ ذِكْرى لِلْبَشَرِ»[1]، ...
هماهنگي قرآن با فطرت و عقل نويسنده: آيت الله جوادي آملي قرآن كريم خود را كتاب هدايتِ همهگاني و هميشهگي براي جامعهي بشري معرّفي كرده است «وَ ما هِيَ إِلاَّ ذِكْرى لِلْبَشَرِ»[1]، ...
انتظار بشراز دین (3)
گرايشهاي حيواني و مادي: انسان افزون بر عقل و فطرت كه سرچشمه گرفته از بعد ... كه فطرت و عقل، كارايي خود را از دست ميدهد و به تعبير قرآن، انديشه او از كار ميافتد، .... لازم است فطرت او هدايت، شكوفا و رشد داده شود؛ چنانكه اصل نياز به شريعتي هماهنگ با ...
گرايشهاي حيواني و مادي: انسان افزون بر عقل و فطرت كه سرچشمه گرفته از بعد ... كه فطرت و عقل، كارايي خود را از دست ميدهد و به تعبير قرآن، انديشه او از كار ميافتد، .... لازم است فطرت او هدايت، شكوفا و رشد داده شود؛ چنانكه اصل نياز به شريعتي هماهنگ با ...
سخن گفتن با ادب قرآنی
اصولاً قرآن به دلیل آن که سخنش یا با عقل هماهنگ است و یا با فطرت، از استحکام و استقامت خاصی برخوردار است. 11 به همین خاطر می فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ ...
اصولاً قرآن به دلیل آن که سخنش یا با عقل هماهنگ است و یا با فطرت، از استحکام و استقامت خاصی برخوردار است. 11 به همین خاطر می فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ ...
عيد فطر مبارك/عيد فطر؛ عيد بازگشت به فطرت و سرشت خويش
قرآن با صراحت، خداشناسى و دين را مسئلهاى فطرى مي داند كه در آيه 30 روم به آن اشاره ... بر اساس فطرت و سرشت انسان است و دستورهاى آن هماهنگ با ذات وجود انسان است و اگر ... فطرت عقل يعنى استدلال روشن عقلى كه انسان بعد ازرسيدن به كمال عقل با مشاهده ...
قرآن با صراحت، خداشناسى و دين را مسئلهاى فطرى مي داند كه در آيه 30 روم به آن اشاره ... بر اساس فطرت و سرشت انسان است و دستورهاى آن هماهنگ با ذات وجود انسان است و اگر ... فطرت عقل يعنى استدلال روشن عقلى كه انسان بعد ازرسيدن به كمال عقل با مشاهده ...
نقش عقل و علم در فهم قرآن
قرآن كريم در آيات فراواني منكران خود را افرادي سفيه و كم عقل معرّفي مي كند، كه در ... و اگر ما قرآن را با اين فرضيات موقّت هماهنگ سازيم، معنايش ايجاد دگرگوني و فرسايش در ... قرآن براي فطرت همهي بشر آمده است و هر كس با فطرت سالمْ به محضر قرآن برود از آن ...
قرآن كريم در آيات فراواني منكران خود را افرادي سفيه و كم عقل معرّفي مي كند، كه در ... و اگر ما قرآن را با اين فرضيات موقّت هماهنگ سازيم، معنايش ايجاد دگرگوني و فرسايش در ... قرآن براي فطرت همهي بشر آمده است و هر كس با فطرت سالمْ به محضر قرآن برود از آن ...
برهان فطرت(2)
البته اين دليل، استدلال عقلى نيست كه با چيدن مقدّماتى بتوان مخاطب را قانع كرد. ... هستى جريان دارند، هماهنگ كند و دين فطرى كه مورد تأكيد قرآن است، همان خضوع و همين ...
البته اين دليل، استدلال عقلى نيست كه با چيدن مقدّماتى بتوان مخاطب را قانع كرد. ... هستى جريان دارند، هماهنگ كند و دين فطرى كه مورد تأكيد قرآن است، همان خضوع و همين ...
نسبت عقل و ايمان در آموزههاي اسلامي
از اينرو ، فلاسفه و متكلّمان اسلامي با اتّكا بر توانايي عقل بشري در فهم دين، به ... اسلامي و احكام عقل سازگاري و معاضدت است و در نتيجه بين ايمان و عقلانيت هماهنگي و ... در سرشت و نهاد انسان قرار دارد كه قرآن از آن به "فطرت " تعبير ميكند.7 اين گرايش و ...
از اينرو ، فلاسفه و متكلّمان اسلامي با اتّكا بر توانايي عقل بشري در فهم دين، به ... اسلامي و احكام عقل سازگاري و معاضدت است و در نتيجه بين ايمان و عقلانيت هماهنگي و ... در سرشت و نهاد انسان قرار دارد كه قرآن از آن به "فطرت " تعبير ميكند.7 اين گرايش و ...
تفاوت قرآن با ساير كتب آسماني
24 سپتامبر 2008 – ب) اصول معارف و مفاهيم قرآن، بر پايه عقل و منطق مشترك و همگاني انسان ... ج) قرآن، با نگرشي واقع بينانه به حقيقت وجود انسان و منطبق بر فطرت او (و بدور ... اي معتدل و هماهنگ ارضا گردد؛ بر همين اساس، دنياپرستي و دل سپردگي به آن را ...
24 سپتامبر 2008 – ب) اصول معارف و مفاهيم قرآن، بر پايه عقل و منطق مشترك و همگاني انسان ... ج) قرآن، با نگرشي واقع بينانه به حقيقت وجود انسان و منطبق بر فطرت او (و بدور ... اي معتدل و هماهنگ ارضا گردد؛ بر همين اساس، دنياپرستي و دل سپردگي به آن را ...
عيد فطر؛ ماه پيروزى برطاغوت نفس
بازگشت ازاین نظر كه آیا رابطه ما با فطرت پاك انسانى به طورصحیح برقراراست یا نه؟ ... فلسفه اعیاد اسلامیمسئله عید و فطرت در قرآن انواع فطرت عید فطر؛ یعنى ... آن است كه دین اسلام بر اساس فطرت و سرشت انسان مىباشد و دستورهاى آن هماهنگ با درون ذات ... فطرت عقل یعنى استدلال روشن عقلى، كه انسان بعد ازرسیدن به كمال عقل با مشاهده ...
بازگشت ازاین نظر كه آیا رابطه ما با فطرت پاك انسانى به طورصحیح برقراراست یا نه؟ ... فلسفه اعیاد اسلامیمسئله عید و فطرت در قرآن انواع فطرت عید فطر؛ یعنى ... آن است كه دین اسلام بر اساس فطرت و سرشت انسان مىباشد و دستورهاى آن هماهنگ با درون ذات ... فطرت عقل یعنى استدلال روشن عقلى، كه انسان بعد ازرسیدن به كمال عقل با مشاهده ...
فهم قرآن (قسمت هشتم)
فهم قرآن (قسمت هشتم) نويسنده: حميدرضا پرورش نقش عقل و علم در فهم قرآن خداى ... ما قرآن را با اين فرضيات موقت هماهنگ سازيم، معنايش ايجاد دگرگونى و فرسايش در معارف ... قرآن براى فطرت همهى بشر آمده است و هر كس با فطرت سالم به محضر قرآن برود از آن ...
فهم قرآن (قسمت هشتم) نويسنده: حميدرضا پرورش نقش عقل و علم در فهم قرآن خداى ... ما قرآن را با اين فرضيات موقت هماهنگ سازيم، معنايش ايجاد دگرگونى و فرسايش در معارف ... قرآن براى فطرت همهى بشر آمده است و هر كس با فطرت سالم به محضر قرآن برود از آن ...
-
دین و اندیشه
پربازدیدترینها