جمعه ، ۹ آبان ۱۳۹۳
   احادیث و روایات:  امام علی (ع):همّت مؤمن در نماز و روزه و عبادت است و همّت منافق در خوردن و نوشيدن؛ مانند حيوانات...   [کلیک]

تبلیغات






اضافه به علاقمنديها ارسال اين مطلب به دوستان آرشيو تمام مطالب
 

طراحی و اجرای سیستم مانیتورینگ On-line ترانسفورماتور



مقدمه:
با توجه به اهمیت ترانسفورماتورها و لزوم بهرهبرداری مناسب از آنها، پروژه طراحی و اجرای سیستم مانیتورینگ On-line ترانسفورماتور از اسفند سال84 در گروه خط و پست پژوهشگاه نیرو آغاز و پس از گذراندن مراحل طراحی و اجرا با موفقیت بر روی ترانسفورماتور 230 کیلوولت پستکن، در اسفند 86 با موفقیت به پایان رسید.
در این مقاله ابتدا به بیان نتایج بدست آمده از تحقیق و بررسی درخصوص لزوم به کارگیری این سیستمها در صنعت برق و سپس معرفی ویژگیها و قابلیتهای سیستم طراحی شده در پژوهشگاه نیرو پرداخته میشود




معرفی سیستم مانیتورینگ On-Line ترانسفورماتور
عملکرد ترانسفورماتور در سطوح مختلف نقش کلیدی و موثری در حفظ پایداری و ارتقای قابلیت اطمینان شبکه قدرت دارد، اما عوامل متعددی از قبیل بهرهبرداری غلط، عدم انجام سرویس و تعمیرات به موقع که ناشی از عدم دسترسی به اطلاعات جامع درخصوص ترانسفورماتور است، موجب به وجود آمدن شرایط بحرانی برای آن میشود. این شرایط بحرانی علاوه بر اینکه منجر به کاهش طول عمر ترانسفورماتورها (پیری زودرس) و یا تحمیل هزینههای تعمیرات و تعویض قطعات آن میشود، بعضاً موجب از مدار خارج شدن ترانسفوماتورها و به دنبال آن محدودیت در انتقال قدرت در شبکه میشود. با توجه به اهمیت ترانسفورماتور، در سالهای اخیر کنترل بهینه آن در دنیا مورد توجه قرار داشته است و برای رسیدن به این هدف سیستمهای مانیتورینگ On-Line ترانسفورماتور که بر پایه استخراج پارامترهای ترانسفورماتور و پردازش و آنالیز آنها عمل میکنند طراحی و ساخته شدهاند. هرچند دستگاههای متداول حفاظتی ترانسفورماتور شامل انواع رلهها، ترمومتر، برقگیر و ... برای تشخیص و حفاظت از خطا در شبکه استفاده میشوند، اما به دلیل اهمیت موضوع، امروزه مراقبت از ترانسفورماتور دامنه وسیعتری پیدا کرده و شامل انواع روشهای حفاظتی و نگهداری بازدارنده و تشخیص عیوب قریبالوقوع شده است. در حقیقت بسیاری از بهرهبرداران علاقمند هستند که از وضعیت داخل ترانسفورماتورهای قدرت باخبر شوند. به این ترتیب علاوه بر جلوگیری از وارد آمدن خسارات جدی به ترانسفورماتور، با اطلاعرسانی به موقع میتوان موجب تداوم انتقال انرژی الکتریکی شد. به طور کلی میتوان به مزایای زیر درخصوص بکارگیری از سیستم مانیتورینگ On-Line اشاره کرد:
- افزایش قابلیت اطمینان به ترانسفورماتور با حداقلسازی قطعیهای ناخواسته
- کاهش ضرر ناشی از انرژی توزیع نشده و یا پرداخت خسارت به مشترکان
- امکان اعمال تعمیرات براساس شرایط واقعی و نیز کاهش هزینههای ناشی از خطاهای غیر منتظره و در نتیجه کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری
- بهرهبرداری از ظرفیت ترانس
- افزایش طول عمر بهرهبرداری از ترانس که موجب به تعویق انداختن سرمایهگذاری برای جایگزینی ترانسفورماتور یا بهینهسازی آن میشود.
معماری کلی سیستم مانیتورینگ On-line ترانسفورماتور طراحی شده در پژوهشگاه نیرو در سیستم مانیتورینگ On-line ترانسفورماتور، اطلاعات از بخشهای مختلف ترانس به صورت سیگنالهای آنالوگ و از تابلوهای کنترل ترانس و کنترل تپ چنجر و ... به صورت سیگنالهای آنالوگ و دیجیتال جمعآوری میشود. اطلاعات جمعآوری شده از این بخشها وارد تابلویی به نام Junction-Box میشود. این تابلو که در محوطه بیرونی پست قرار میگیرد،
از یکسری ترمینال جهت دستهبندی اطلاعات تشکیل شده است. سپس اطلاعات دستهبندی شده از طریق کابلهای پررشته به صورت گروههای ورودی دیجیتال، ورودی آنالوگ و خروجی دیجیتال به اتاق کنترل ارسال میشود. در اتاق کنترل اطلاعات به کارتهای دیجیتال و آنالوگ سیستم کنترل وارد شده و توسط CPU پردازشهای لازم بر روی آنها انجام میشود. جهت دسترسی به یکسری امکانات دیگر نظیر مشاهده On-Line، ذخیرهسازی و آنالیز، اطلاعات به یک کامپیوتر صنعتی ارسال میشود.
قابلیتهای سیستمهای مانیتورینگ On-Line ترانسفورماتور
در ادامه، به معرفی قابلیتها و امکانات سیستم مانیتورینگ On-line ترانسفورماتور که در پست 230 کیلوولت کن بر روی ترانسفورماتور T4 اجرا شده، میپردازیم.
- اندازهگیری دماهای بالا و پایین روغن: دمای روغن یکی از پارامترهای مهم ترانسفورماتور است که به عنوان مبنای کنترل ورود و خروج فنها و صدور فرامین آلارم و تریپ حرارتی درنظر گرفته میشود. در سیستمهای قدیمی این دما فقط در قسمت بالای روغن اندازهگیری میشد، اما در سیستم مانیتورینگ On-Line به منظور افزایش دقت درمحاسبات، دما در دو قسمت مختلف ترانسفورماتور یکی در قسمت بالای روغن و دیگری در قسمت پایین، اندازهگیری و نمایش داده میشود. در این سیستم دمای روغن علاوه بر موارد ذکر شده، پارامتر اساسی در محاسبه دمای نقطه داغ سیمپیچ نیز است.
- محاسبه دمای نقطه داغ سیمپیچ: از دیگر دماهای با اهمیت در ترانسفورماتورها، دمای نقطه داغ سیمپیچ است که مشابه دمای روغن پارامتر کنترل کننده سیستم خنک کننده و صدور فرامین آلارم و تریپ حرارتی است. از سوی دیگر از آنجایی که استرسهای حرارتی یکی از مهمترین عوامل زوال عایقی ترانسفورماتورها است و داغترین نقطه سیمپیچ ترانسفورماتور محتملترین مکان برای شکست عایقی است، بنابراین مهمترین عامل محدودکننده بارگذاری ترانسفورماتور است و تعیین دقیق آن سبب میشود ارزیابی بهتری از قابلیت بارگذاری، عمر از دست رفته و عمر باقیمانده ترانسفورماتور امکانپذیر شود. سه روش اصلی به شرح زیر برای تعیین دمای نقطه داغ وجود دارد: - اندازهگیری مستقیم (حسگر فیبر نوری)
- شبیهسازی دمای نقطه داغ
- محاسبه با استفاده از مدلهای حرارتی استاندارد
روش اندازهگیری مستقیم با استفاده از فیبر نوری دقیقترین روش موجود است. اما به علت هزینه بالا و قابلیت اطمینان نسبتاً پایین و حساسیت و شکنندگی، حسگرهای فیبر نوری هنوز به طور گسترده مورد استفاده قرار نگرفته است و بیشتر در تحقیقات آزمایشگاهی به کار میرود. نکته دیگری که درباره این حسگرها باید گفت این است که نصب آنها تنها در هنگام ساخت یا تعمیرات ترانسفورماتور امکانپذیر است.
در ترانسفورماتورهای موجود، این دما از طریق قرار دادن یک ترمومتر دمایی و به روش شبیهسازی بدست میآید. مشکل این نوع تجهیزات این است که صحت دمای اندازهگیری شده و نقاط تنظیم به دقت دماسنج و همچنین توانایی تکنسین بستگی دارد. دقت این ترمومترها که توسط پستهای حرارتی در کارخانه کالیبره میشود معمولاً حدود 2 تا 3 درجه سانتیگراد است و با گذشت زمان ممکن است به 5 تا 10 درجه سانتیگراد هم تغییر یابد که در این زمان باید مجدداً کالیبره شود.
به دلایل ذکر شده در سیستم مانیتورینگ On-line ترانسفورماتور، به جای روش شبیهسازی، دمای سیم پیچ از طریق یکسری محاسبات طبق استاندارد IEC که متناسب با شرایط مختلف خنککنندگی ترانسفورماتور است، به دست میآید.
اندازهگیری و نمایش ولتاژ و بار و توان: ولتاژ و جریان و توان ترانسفورماتور در بخشهای HV، LV اندازهگیری و در سیستم مانیتورینگ نمایش داده میشود. علاوه بر آن به کمک این مقادیر توان راکتیو و ضریب توان محاسبه میشود.
محاسبه پیری حرارتی عایق ترانسفورماتور: در سیستم مانیتورینگ On-line ترانسفورماتور، پیری حرارتی عایق ترانسفورماتور بر پایه دمای نقطه داغ سیم پیچ محاسبه میشود.
آشکارسازی گازهای محلول: یکی از خطاها و اشکالات موجود در ترانسفورماتور تولید گازهای مضر محلول در روغن در اثر عواملی از جمله تخلیه جزئی، حرارت ناشی از افزایش بارگیری و .. است. در حال حاضر برای شناسایی این اشکالات، از روغن ترانسفورماتور به صورت دورهای نمونهبرداری و در آزمایشگاه آنالیز میشود. از آنجائی که برنامه نمونهگیری و آنالیز روغن در دورههای زمانی معین انجام میشود ممکن است بعضی از خطاها آشکار نشود و یا اینکه بر طبق این برنامه ثابت دورهای، انجام تست پس از به وجود آمدن یک شرایط بحرانی برای ترانسفورماتور انجام شود. در سیستم مانیتورینگ On-Line با قراردادن یک دستگاه آشکارساز گاز در روغن میتوان مقدار گاز را به طور پیوسته اندازهگیری و نمایش داد و در صورت بروز خطا توسط این دستگاه آلارم مناسب تولید کرد. علاوه بر اینکه به کمک این دستگاه میتوان خطاها را در زمان تولید آشکار کرد، خطاهای در حال پیشرفت در ترانسفورماتور نیز از طریق نرخ تغییرات گازهای تولید شده مشخص میشود و از این راه میتوان از بوجود آمدن خطرات جدی بر روی ترانسفورماتور جلوگیری کرد.
اندازهگیری رطوبت در روغن: رطوبت به عنوان یکی از عوامل مخرب، نقش مهمی در کاهش عمر عایقی ترانسفورماتور دارد. عمر حرارتی کاغذ متناسب با مقدار رطوبت آن است به طوری که اگر مقدار رطوبت کاغذ دو برابر شود عمر آن به نصف کاهش مییابد. از طرف دیگر افزایش رطوبت در نواحی با شدت میدان الکتریکی بالا موجب کاهش آستانه شروع تخلیه جزئی و افزایش شدت آن شده و در نهایت موجب وارد شدن خسارات جدی به ترانسفورماتور میشود. در ترانسفورماتورها معمولاً مقداری رطوبت در طی فرآیند خشک کردن باقی میماند که به مرور زمان این مقدار در اثر رطوبت هوا و تجزیه روغن و مواد سلولزی بیشتر میشود. در حال حاضر روغن ترانسفورماتور به صورت دورهای نمونهبرداری و در صورت لزوم به کمک دستگاه oiltreatment تصفیه میشود. از آنجائی که این نمونهبرداری به صورت دورهای است ممکن است در زمان مناسب انجام نشود و خسارات جدی به سیستم عایقی ترانسفورماتور وارد شود. در سیستم مانیتورینگ
On-Line با توجه به اهمیت رطوبت، دستگاهی برای اندازهگیری آن قرار داده میشود که به طور مداوم مقدار رطوبت روغن را اندازهگیری میکند. در این سیستم در صورت افزایش رطوبت با تولید آلارم، بهرهبردار جهت انجام تست دورهای مطلع میشود.
کنترل سیستم خنککنندگی: سیستم خنککنندگی ترانسفورماتور یکی از مهمترین بخشهای آن است که کنترل آن باید از طریق سیستم مانیتورینگ ترانسفورماتور به صورت بهینه انجام شود. هدف از این کنترل قراردادن ترانسفورماتور در دمای نسبتاً ثابتی است. برای رسیدن به این هدف در تعیین دمای ترانسفورماتور باید دقت کافی اعمال شود. در این سیستم دمای بالای روغن توسط سنسور حرارتی با دقت بالا اندازهگیری و دمای نقطه داغ سیم پیچ با توجه به بار و دمای محیط محاسبه میشود. با استفاده از این مقادیر پیش فرض برای کنترل سیستم خنککننده، فرامین کنترلی مناسب برای راهاندازی سیستم از طریق PLC به مدارات فرمان ارسال میشود.
پیشبینی زمان سرویس تجهیزات سیستم خنککننده: تعمیرات و سرویس به موقع تجهیزات خنککننده ترانسفورماتور نقش به سزائی در عملکرد صحیح این سیستم دارد. در حال حاضر سرویس تجهیزات به صورت دورهای انجام میشود. ولی از طریق سیستم مانیتورینگ ترانسفورماتور با اندازهگیری مدت زمان روشن بودن هر یک از فنها زمان مورد نیاز برای سرویس این تجهیزات برحسب شرایط و نیاز واقعی مشخص میشود.
اندازهگیری دمای روغن تپچنجر: تپچنجر یکی از بخشهای مهم و اساسی ترانسفورماتور است که سلامت آن تاثیر مستقیمی در عملکرد ترانسفورماتور دارد. طی نتایج بررسیهای به عمل آمده از تحقیقات آماری برای شناسایی خطاهای ترانسفورماتور مشخص شده که بخش عظیمی از این خطاها مربوط به بخش تپچنجر آن است. یکی از مشکلات تپچنجر کثیفی کنتاکتها و ایجاد گرمای اضافی در روغن است که این افزایش گرما باعث کربنیزهشدن روغن و ایجاد آلودگی بیشتر شده که در نهایت کاهش قدرت عایقی روغن را به همراه دارد. به همین دلیل یکی از روشهای شناسایی خطا در تپچنجر اندازهگیری دما به صورت پیوسته است. از آنجایی که تانک تپچنجر به صورت مکانیکی به تانک اصلی کوپل شده است، بنابراین اختلاف بین دمای تپچنجر و تانک اصلی میتواند به عنوان معیاری برای شناسایی خطاهای آن باشد.
نمایش Tap-Position ترانسفورماتور: یکی از پارامترهای قابل اندازهگیری ترانسفورماتور مقدار تپ آن میباشد. علاوه بر نمایش این مقدار در سیستم مانیتورینگ از آن در محاسبات نیز استفاده میشود.
پیشبینی زمان سرویس قطعات تپچنجر: سلامت تپچنجر نقش کلیدی در صحت عملکرد ترانسفورماتور دارد. قطعات تپچنجر در هنگام عملکرد ناشی از تغییر تپ و یا در اثر خوردگی ناشی از جریان فرسوده شده و نیاز به سرویس و یا تعویض دارند. این سرویس باید در زمان مناسبی انجام شود، تا عملکرد ترانسفورماتور تحت تاثیر خرابی تپچنجر قرار نگیرد. در سیستم مانیتورینگ به کمک ثبت تعداد عملکردهای انجام شده و انجام محاسبات می توان زمان سرویس و یا تعویض قطعات را پیشبینی کرد.
تعیین عملکرد رلههای حفاظتی: به منظور ارزیابی صحیحتر از وضعیت ترانسفورماتور سیگنالهای حفاظتی ترانسفورماتور از تابلوهای موجود پست استخراج و در سیستم ثبت میشود.
محاسبه ظرفیت اضافه بار: در شرایط کارکرد نرمال شبکه، بارگیری از ترانسفورماتور باید در محدوده بار نامی آن انجام شود، اما در شرایط بحرانی شبکه، شرایطی به وجود میآید که پذیرش اضافه بارگیری از ترانسفورماتور اجتنابپذیر است. از آنجائی که بارگیری بیشتر از مقدار نامی موجب افزایش دما و متعاقب آن افزایش پیری ترانسفورماتور و در درازمدت موجب وارد شدن خسارات جدی به آن میشود بنابراین قبول این اضافه بارگیری باید در زمان محدود و با توجه به شرایط دمایی واقعی انجام شود به طوری که عمر ترانسفورماتور تحت تاثیر آن قرار نگیرد. تحقق این امر بدون وجود یک سیستم مانیتورینگ
On-Line ترانسفورماتور که به طور پیوسته مقادیر دما و بارگیری را ثبت میکند، غیر عملی است. در سیستم مانیتورینگ On-Line به این منظور برای ترانسفورماتور قابلیتی با عنوان محاسبه ظرفیت اضافه بار که بر پایه اندازه دمای محیط، دمای روغن و دمای نقطه داغ سیمپیچ عمل میکند در نظر گرفته میشود. در گذشته جهت بارگیری از ترانسفورماتورها از جداول ثابت و تقریبی استفاده میشد که موجب افزایش خطرات ناشی از اعمال آن میشد. ولی امروزه میتوان از قابلیتهای سیستم مانیتورینگ On-line ترانسفورماتور برای تشخیص حدود مجاز بارگیری استفاده کرد. برای این منظور برنامهای با عنوان بارگیری از ترانسفورماتور تهیه شده و به کمک این برنامه که براساس شرایط واقعی ترانسفورماتور در شروع بارگیری عمل میکند مشخص میشود ترانسفورماتور بار را تا چه مدت زمانی میتواند تحمل کند تا به شرایط بحرانی نرسد و یا به کمک این برنامه مشخص میشود که در یک بازه زمانی معین تا چه باری میتوان به ترانسفورماتور اعمال کرد.
گفتنی است با اندازهگیری و تحلیل این اطلاعات به طور کلی میتوان به اهدافی نظیر زیر دست یافت:
- تعیین وضعیت Active part
- کنترل سیستم خنککنندگی
- تعیین وضعیت تپچنجر
علاوه بر قابلیتهای ارایه شده برحسب تقاضا قابلیتهای زیر و یا هر امکان قابل اجرای دیگری که مورد نیاز باشد میتواند در سیستم اضافه شود:
- تعیین خطاهای مکانیکی تپچنجر
- مانیتورینگ بوشینگ
- تعیین وضعیت مدار سیستم خنککننده
- اندازهگیری سطح روغن
ویژگیهای سیستم مانیتورنیگ On-line ترانسفورماتور
به طور کلی میتوان به ویژگیهای زیر درخصوص سیستم طراحی شده اشاره کرد:
- اندازهگیری پیوسته مقادیر
- ثبت مقادیر اندازهگیری شده و توانایی تهیه گزارش از آنها
- توانایی انجام عملیات محاسباتی دقیق و پیشرفته
- امکان تنظیم آستانههای مورد نیاز برای آلارم و تریپ
- قابلیت توسعههای آتی در نرمافزار و سختافزار
- قابلیت انعطاف در تعیین معماری سیستم
- سازگاری با شرایط آب و هوایی مناطق گرم و مرطوب
نمونه اجرا شده: یک نمونه از سیستم مانیتورینگ ترانسفورماتور با مشخصات ذکر شده پس از گذراندن موفقیتآمیز تستهایی نظیر ESD و EFT و نیز تستهای عملکردی بر روی یکی از ترانسفورماتورهای 230 کیلوولت پست کن در برق منطقهای تهران نصب شده است.
موارد کاربرد: از آنجایی که بروز خطا در ترانسفورماتورها و عدم شناسایی به موقع آنها بعضاً باعث خروج ترانسفورماتورها از شبکه قدرت و یا کاهش عمر عایقی آنها و در نهایت وارد شدن خسارات اقتصادی و کاهش قابلیت اطمینان میشود از این رو استفاده از سیستمهای مانیتورینگ
On-Line به منظور پیشگیری و یا تشخیص به موقع عیوب، در ترانسفورماتورهای مهم شبکه قدرت و صنایعی نظیر فولاد بسیار مثمرثمر خواهد بود.






این صفحه را در گوگل محبوب کنید 



[ارسال شده از: فان پاتوق]
[مشاهده در: www.funpatogh.com]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 506]

اضافه شدن مطلب/حذف مطلب


تبلیغات


برچسب های کاربران: سیستم مانیتورینگ ترانسفورماتور قدرت  -  مانیتورینگ ترانسفودماتود قدرت  -  سیستم مانیتورینگ ولتاژ  -  تست های مانیتورینگ ترانس قدرت  -  اهمیت طراحی سیستم  -  مانیتورینگ ولتاژ  -  دمای ترانسفورماتور  -  نقطه داغ ترانسفورماتور  - 









==================================

-






صفحه اول | تمام مطالب | ارتباط با ما
1390© تمامی حقوق این سایت متعلق به سایت واضح می باشد.
سایت واضح آرشیو وب فارسی می باشد و تمامی مطالب بصورت خودکار از سایت های فارسی دریافت می شوند و سایت واضح هیچگونه مسئولیتی در قبال آنها ندارد
این سایت در ستاد ساماندهی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت شده است و پیرو قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد. لطفا در صورت برخورد با مطالب و صفحات خلاف قوانین در سایت آن را به ما اطلاع دهید