تور لحظه آخری
امروز : شنبه ، ۲۷ آبان ۱۳۹۶    احادیث و روایات:  پیامبر اکرم (ص):دانايى سرآمد همه خوبى‏ها و نادانى سرآمد همه بدى‏هاست.
سرگرمی سبک زندگی سینما و تلویزیون فرهنگ و هنر پزشکی و سلامت اجتماع و خانواده تصویری دین و اندیشه ورزش اقتصادی سیاسی حوادث علم و فناوری سایتهای دانلود گوناگون


محبوبترینها

داغ شدن تورهای نوروزی 96


درباره جزیره رویایی پوکت چه میدانید؟


جزیره اسرار آمیز در تایلند


برترین هتل 2016 آنتالیا


قلعه ویندسور انگلستان, با عظمت ترین قلعه مسکونی جهان و اروپا


سئو سایت جوملا


درمان قطعی ریزش مو با چند پیشنهاد خوراکی!


کاریکاتور/ یارانه بریزم برات؟


اطلاعات خصوصی بعضی از ستاره‌های هالیوود هک شد!+تصاویر


رضا قوچان نژاد و پیاده روی با همسر+تصاویر


رابطه جنسی زوج جوان مقابل چشم مردم! (+تصاویر)


رکورد گرانترین منوی رستوران در ایران زده شد؟/ عکس


گفتگو با محسن چاووشی خواننده مشهور و پرطرفدار+تصاویر


شیطان در شکم زن باردار! + عکس


تولد دوقلو های سیاه و سفید! +عکس


عکسهای خانوادگی سپیده خداوردی بازیگر کشورمان+تصاویر


اعتیاد به دیدن صحنه های پورنوگرافی در آقایان!


چرا پوريا پورسرخ هنوز ازدواج نکرده؟!+عکس


پوشش بازیگران مشهور زن در کاخ جشنواره فیلم فجر امسال+تصاویر


مهتاب کرامتی:سردسته دخترهای محل بودم!خاطرات کودکی+عکس


مسافران هواپیما این آدم آهنی را در حال قدم زدن روی ابرها دیدند/تصاویر


این مردها در مرخصی زایمان به سر می‌برند


شکیرا در کنار پسران زیبایش در خرید کریسمس!+عکس


وقتی کیم کارداشیان کودک بود!+عکس


چانه زدن برای قیمت فروش تن در نیمه شب های تهران




آمار وبسایت

 تعداد کل بازدیدها : 1477364156



اوقات شرعی 

ذکر روزهای هفته


هواشناسی

نرخ طلا سکه و  ارز

قیمت خودرو

فال حافظ

تعبیر خواب

فال انبیاء

متن قرآن



اضافه به علاقمنديها ارسال اين مطلب به دوستان آرشيو تمام مطالب
archive  refresh

ریشه های شعر کودک در ایران


واضح آرشیو وب فارسی:تبیان: ریشه‌های شعر کودک در ایرانتاریخچه ادبیات کودکان "ریشه‌های شعر کودک در ایران"
ریشه های شعر کودک در ایران
شعر کودک در ایران پیش از آنکه از دیوان رسمی شاعران سربرآورد از دل ترانه‌های عامیانه برخاسته است. شاعران پیش از مشروطیت کمتر شعری برای کودکان سروده‌اند؛ زیرا از دیدگاه آنان کودکان چندان ارزشی نداشتند. با این حال گاهی در دواوین آنها اندک نمونه‌هایی به چشم می‌خورد که درون مایه‌ای همسان با افسانه‌ها و متل‌های کودکانه دارند. دوره مشروطه:در دوره مشروطیت پدیداری شعر کودک، پیامد دگرگونی در شعر فارسی است. دگرگونی فرهنگ و تعلیم و تربیت و ادبیات که بهرحال در وقوع خود از غرب مایه گرفته بود موجب شد که شاعران گاه به یاد کودک نیز بیفتند.بنیانگذاران شعر کودک در ایرانمحمودخان ملک الشعرای صبا: وی را باید نخستین سراینده اشعار کودکانه در ایران دانست. البته شعر او به سبک دوره بازگشت است و در چارچوب شعر مشروطیت نمی‌گنجد. البته سروده‌های او اگرچه اندرونه کودکانه‌ای دارند اما از لحاظ قالب شعری سست و بی مایه‌اند.ایرج میرزا: ایرج میرزا یکی از معماران ادبیات نوی کودکان محسوب می‌گردد، زیرا آگاهانه برای کودکان شعر می‌سرود، اشعار او برگرفته از فضای مشروطیت ساده، گویا و همه فهم است. نسیم شمال: سید اشرف الدین گیلانی نامدار به نسیم شمال از دیگر شاعران دوره مشروطیت است که برای کودکان شعر سروده گیلانی کتاب گلزار ادبی را که مجمعه‌ای از حکایات منظوم و شعر با درونمایه آموزشی است برای کودکان منتشر کرد. میرزا علی اکبر دهخدا: دهخدا جز در پاره‌هایی کوتاه به شعر کودکان نپرداخت که گاهی آن نیز برای طنزهای سیاسی بود. بااینحال نمی‌توان نقش او را در شعر کودک نادیده گرفت.ابوالقاسم لاهوتی: اندکی از اشعار لاهوتی با الهام از ترانه‌های عامیانه در گستره ادبیات کودکان محسوب می‌شود نظیر شعر بالای لای.حسین دانش: وی بر پایه افسانه‌های لافونتن کتابی به نام «جنگلستان» انتشار داد.شعر کودک در ایران پیش از آنکه از دیوان رسمی شاعران سربرآورد از دل ترانه‌های عامیانه برخاسته است. دوره پس از مشروطهبا گذار از دوره مشروطیت و کمرنگ شدن شعر انقلابی و اهمیت یافتن فرهنگ عامیانه، کم کم قالب‌های شعری عامیانه به آثار شاعران نام آور راه یافت. نخستین عامل در سربرآوردن شعر کودک در ایران دگرگونی در زبان آن بود که هر چه بیشتر به زبان مردم کوچه و بازار و زبان طبیعی نزدیک شده بود. شعر کودک در این دوره بیشتر با نظم همسانی داشت. بعد از نیما شاعران کودک ایرانی از راه آشنایی با شعرهای کودک کشورهای دیگر به اهمیت زبان کودک و ساختار شعری آن پی بردند و به فرم درونی شعر توجه کردند.نیما یوشیج: دهه نخست کار نیما یعنی از سال 1299 ش تا 1309 اگرچه از جنبه شعر شناسی چندان اهمیت ندارد از دیدگاه ادبیات کودکان بسیار مهم است. او از همان قوالب سنتی استفاده نمود اما آنچه کار او را متمایز می‌کند بیان ساده ، زبان عامیانه نزدیک به زبان بومی است. از حکایت‌های شیرین کودکانه او «بز ملاحسن مسئله گو» است. «آواز قفس» و «بهار» نیز دو شعر شناخته شده او در زمینه ادبیات کودک می‌باشد:بچه‌ها! بهارگلا واشدنبرفا پاشدناز رو سبزه‌هااز روی کهساربچه‌ها‌! بهاراحمد شاملو: شاملو با کاربرد گسترده ترانه‌های کودکانه کاری ممتاز انجام داد. فروغ فرخزاد: فروغ اگر چه کار جدی در زمینه ادبیات کودک نکرد اما ترانه ماندگار او به نام «علی کوچیکه» هنوز هم مخاطبان زیاد از میان کودک و بزرگسالان دارد.یحیی دولت آبادی: دولت آبادی بیش از آنکه شاعر کودکان باشد سهم بزرگی در گسترش مدرسه‌های نو دارد. اما با همین چند شعری که برای کودکان سروده در زمره پایه گذاران ادبیات نوی کودکان جای می‌گیرد. گلچین لیگانی: وی با سرودن شعر «باران» شاهکاری از شعر کودک را به نمایش گذاشت در این شعر ساختار پیچیده یک متن ادبی دیده می‌شود. پروین اعتصامی: پروین بیش از آنکه برای کودکان شعر بگوید درباره کودکان شعر گفته است. او زندگی و رنج کودکان دوران خود را در اشعارش بازتاب داد بهرحال از جنبه زبان و درونمایه در شکل گیری شعر کودک تأثیر گذاشت.حسین گل گلاب: یکی دیگر از پایه‌گذاران سنت شعری کودکان که برای ارتقای شعر کودک بسیار تلاش کرد حسین گل گلاب بود. او سروده‌هایی با عنوان «سروده‌های مدارس» دارد که در دوره‌ای سرودهای او در مدارس توسط دانش آموزان خوانده می‌شد.عباس یمینی شریف: وی از جمله پیشگامانی ست که در عرصه شعر کودک مخاطب خود را با ویژگی‌هایی متفاوت از بزرگسالان شناخت. یمینی شریف بعد از «باغچه بان» دل سپرده‌ترین شاعر کودکان بود. شعر کودک پس از انقلاب اسلامیراه شعر جدیدی کودک با تلاش کسانی چون کیانوش و پروین دولت آبادی از قبل هموار شده بود و اعتلای شعر نوی ایران بر این همواری می‌افزود. بنابراین طبیعی بود که دیگر شاعران دوره دوم مانند ایرج میرزا زبان به اندرزهای پدرانه نگشایند و یا مانند عباس یمینی شریف در آثارشان شعر سنگین را در کنار شعر سبک ننشانند.شاعران دوره دوم از شعر جدید کودک به دو گروه با نام و بی نام تقسیم می‌شوند. کسانی که آثار متعددی از آنها به چاپ رسیده است و کسانی که در مجلات و روزنامه‌ها به چاپ یک یا دو اثر مبادرت ورزیده‌اند. از مطرح‌ترین چهره‌های شعر جدید کودک افراد ذیل را می‌توان نام برد:مصطفی رحماندوست، شکوه قاسم نیا، افسانه شعبان نژاد، اسدالله شعبانی، ناصر کشاورز، جعفر ابراهیمی «شاهد» افشین علاء، بیوک ملکی، جمال الدین اکرمی، علیرضا میرزامحمد، محمد کاظم مزینانی. البته هستند شاعرانی مانند قیصر امین پور که با خلق منظومه‌هایی مانند «عصر عاشورا» به وادی شعر کودک گام نهاده باشند اما به عنوان شاعر کودکان مطرح نشده‌اند و بیشتر در شعر بزرگسالان گام زده‌اند.مضامین شعر کودک پس از انقلاب اسلامیهمچنان که گفتیم در شعر این دوره مضامین متعددی را می‌توان دید که برخی از آنها زاییده جریانات سیاسی و اجتماعی – تقریباً- سه دهه پیش است و لذا در شعر شاعران دوره اول از این مضامین خبری نیست. به طور کلی در بررسی اشعار دوره دوم موارد ذیل دیده می‌شوند که هر کدام را با ذکر نمونه‌ای نشان می‌دهیم:1- حیواناتپرداختن به حیوانات اهلی، مانند مرغ و خروس و جوجه و گربه و برخی از حیوانات غیراهلی، مانند لاک پشت و خرگوش، از بارزترین وجوه شعر کودک در هر دو دوره است. به عنوان مثال «حلزون» دستمایه خلق شعری با همین نام شده است:حلزون آمده بازمی‌زند بوسه بر آبحلزون می‌بیندعکس خود را در آب[1]2-گل‌ها و درخت‌هاکم تر شعری را از اشعار شاعران کودک می‌توان دید که در آن گل و درخت از انواع گوناگون وجود نداشته باشد. گویی گیاهان و گل‌ها، مانند حیوانات، جزء‌ لاینکف شعر کودک محسوب می‌شوند.3- چهار فصل سالپرداختن به هر یک از فصول سال مخصوصاً بهار (به خاطر زیبایی) و پاییز (به دلیل تقارنش با شروع مدرسه‌ها) در آثار عموم شاعران دوره اول و دوم دیده می‌شود. گاهی برای تصویر کردن کودکان چهار فصل، شاعری به خلق یک اثر مستقل دست یازیده است. مانند مجموعه شکوفه‌های برفی اثر افسانه شعبانژاد که در آن برای هر فصل چند شعر گفته شده است و از بهار شروع و به زمستان ختم می‌شود:تو میان دست‌هایتسبدی شکوفه داریسر راه خود دوبارهگل و سبزه می‌گذاری...الخ4- پدر و مادرشاعران هر دو دوره به نقش پدر و مادر و تصویر رابطه عاطفی آنها با کودک پرداخته‌اند. اگر چه رنگ غالب این اشعار علاقه طفل به پدر و مادر است اما گاهی از چشم کودک، فداکاری و خدمت مادر یا فقر و تلاش پدر مطرح می‌شود.پدر، کفش مراقالبی دیگر زدکت و شلوارش راکرد با من همقد*   *   *من ولی می‌دیدماشک در چشم پدربا نگاهش می‌گفت:شرمگینم ز پسر.... الخ[2]5- آموزگارپاسداشت معلم و یادآوری از خدمات ارزنده او به همراه تصاویری از مهرورزی معلمانه در آثار شاعران هر دو دوره وجود دارد. 6- دبستانکمتر شاعری را می‌توان در حوزه شعر قدیم و جدید کودک نشان داد که به نوعی در آثار خویش به مدرسه و دبستان اشاره‌ای نکرده باشد یا مستقلاً برای این بخش از زندگی کودک شعری نسروده باشد. 7- خداوندبسیاری از شاعران دوره اول و دوم در اشعار خویش توجه کودک را به خالق جهان معطوف داشته‌اند و با برشمردن نعمت‌ها و خلایق او در آسمان و زمین اشعاری مناسب حال کودک سروده‌اند:خدایا، خدایا، تو خوبی تو خوبیخدایا جهان را تو خوب آفریدیبدی نیست در نفس هستی، خدایازمین و زمان را تو خوب آفریدی...[3]8- شخصیت‌ها و مناسبت های دینیاگر چه توجه به پیشوایان دین و شعائر مذهبی در دوره دوم از شعر جدید کودک از مضامین جدید این دوره است و تعداد آنها نسبت به دیگر مضامین مطرح شده شاید از تعداد انگشتان دست تجاوز نکند اما به هر حال به عنوان یکی  از شاخصه‌های شعر شاعران دوره دوم به شمار می‌رود. نمونه‌ای از اینگونه اشعار شعر زیبای بیوک ملکی با عنوان «آفتاب کوچه‌های شب» است که در قالب نو سروده شده و به فاجعه شهادت امیر مؤمنان علی علیه السلام پرداخته است. بخشی از آن را در پی می‌آوریم:در میانه خانه‌هاهر چه کودکانانتظار می‌کشندانتظارشان به سر نمی‌رسدروشنی میانه خانه‌ها به خواب می‌رود، ولیچشم‌های بچه‌ها  در انتظارتا مگر دوباره پر کندخانه‌های سرد شهر رامهربان علی (ع)[4]از میان شعائر آن چه بیش از همه مورد توجه شاعران است، «عاشورا» است، که نمونه‌های متعددی از یاد کرد مراسم آن در آثار شاعران دوره دوم دیده می‌شود.  9- جبهه و جنگاز مضامین جدیدی است که به خاطر وقوع جنگ هشت ساله ایران و عراق در شعر شاعران دوره دوم قرار گرفت. 10- انقلابوقوع انقلاب اسلامی ایران به مثابه یک واقعه عظیم تاریخی و اجتماعی تأثیر خود را بر همه وجوه زندگی مردم ایران از جمله ادبیات تثبیت کرد. در این میان شعر کودک نیز از پرداختن به مضمون انقلاب غافل نماند.به غیر از این مضامین دهگانه که تقریباً اصلی‌ترین موضوعات مورد توجه شاعران در دوره جدید شعر کودک تلقی می‌شود، صدها موضوع و مسئله دیگر را در میان اشعار شاعران کودک می‌توان یافت از قبیل زندگی، شب و روز، کوه، شعر، ماه و ستاره، روستا، اتحاد و... پی نوشت ها:[1] - مجموعه من غنچه شدم[2] - مجموعه باغ سبز شعر ما[3] - بچه‌های جهان[4] - پشت یک لبخند بخش ادبیات تبیانمنابع:1- محمدهادی محمدی- زهره قایینی، تاریخ ادبیات کودکان در ایران، تهران: چیستا، جلد 6 و 4.2-  محمود کیانوش، شعر کودک در ایران، نقد و بررسی، تهران: آگاه، 1355.3- شهرام رجب زاده، درآمدی بر شناخت فضاهای کودکانه در شعر فارسی، پژوهشنامه ‌ادبیات کودک و نوجوان س ا ش 2، پائیز 1374.4-  یعقوب آژند، ادبیات نوین ایران تهران: امیرکبیر، 1360.5- سید مصطفی موسوی گرمارودی، شعر کودک از آغاز تا امروز، تاریخ و نقد، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1382منبع: نشریه الکترونیکی آوانگارد - سپیده تیموری کرمانی





این صفحه را در گوگل محبوب کنید 

[ارسال شده از: تبیان]
[مشاهده در: www.tebyan.net]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 632]

bt

اضافه شدن مطلب/حذف مطلب


برچسب های کاربران: بازتاب زیبایی های اسمانی در اشعار شاعران معاصر - 






-


گوناگون

پربازدیدترینها

طراحی وب>


صفحه اول | تمام مطالب | RSS | ارتباط با ما
1390© تمامی حقوق این سایت متعلق به سایت واضح می باشد.
سایت واضح آرشیو وب فارسی می باشد و تمامی مطالب بصورت خودکار از سایت های فارسی دریافت می شوند و سایت واضح مسئولیتی در قبال آنها ندارد
این سایت در ستاد ساماندهی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت شده است و پیرو قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد. لطفا در صورت برخورد با مطالب و صفحات خلاف قوانین در سایت آن را به ما اطلاع دهید
پایگاه خبری واضح کاری از شرکت طراحی سایت اینتن
free stats