واضح آرشیو وب فارسی:نیک صالحی: جام جم:«ستاره است» در سه گانه ستاره هاي فريدون جيراني ، قرار است موقعيت مياني روند شکل گيري ستارگان سينمايي را در اين ديار بازگو کند. فيلم اول ، ستاره شد ، حکايت ورود تلخ مدارانه آدمهايي به اين سينما که به نيت ستاره شدن حاضر بودند شرافت خويش را نيز از دست بدهند و فيلم سوم ستاره بود ، روايت آدمهايي است که زماني ستاره بودند. اما اکنون فروغشان رو به خاموشي گذاشته و ديگر کسي يادشان نيست و مرگشان در اوج غربت اتفاق مي افتد. اکنون در «ستاره است» مرحله وسط بين پيدايش و مرگ ترسيم شده است. اما اين مرحله نيز از ديدگاه جيراني به دور از خوشي و شادکامي است و همچنان لايه هاي تلخ آن به رويت تماشاگر مي رسند. اينجا ، قهرمان فيلم ، يک ستاره سينماست. اين که آيا گذشته او همانند دختر اپيزود اول است يا آينده اش قرار است در مسير روح انگيز دختر لر قرار بگيرد ، نکته اي است که مي توان درباره آن به تاويل پرداخت ، اما فشارهايي که بر موقعيت اين ستاره فعلي ، با نام فرزانه مشرقي (نيکي کريمي) در حال اعمال است دقيقا بر همان راستا قرار مي گيرد. اولين بار که او را مي بينيم سکانس با تصوير درشتي از مشرقي آغاز مي شود که در حال مکالمه تلفني است و لبهايش را پاک مي کند و چشمها را مي بندد. او در حال صحبت با کسي است که شايعاتي را درخصوص زندگي خصوصي اش و اين که ممنوع التصوير شده است يا نه مطرح مي سازد و بازيگر بشدت آنها را منکر مي شود. انکار بازيگر نه فقط در اين سکانس که در طول فيلم مدام تکرار مي شود. او همواره تحت نظارت و مورد اتهام است و بايد پيوسته به رد اين اتهامات مشغول باشد. او بايد موقعيت شغلي خود را هميش براي ديگران بازگو کند تا آن را منطبق با شخصيت حقيقي اش نپندارند و فرقي نمي کند که در اين وضعيت ، چهره اش با گريه زشت تر شده باشد يا زيباتر. او در مقابل زن ديوانه ، زشتي خود را به گريم نسبت مي دهد تا او را از پنداري کاذب به درآورد و در مقابل پليس ، زيبايي اش را معطوف به گريم مي کند تا هويت واقعي خويش را عيان سازد. ستاره بودن در اين وضعيت ، تفاوت چنداني با متهم بودن ندارد و بي جهت نيست که مدام چهره اين آدمها تحت الشعاع ميله هايي شبيه به ميله هاي زندان قرار گرفته است. ستاره ها بيش از يک زنداني نيستند که در حصار اوهام ديگران واقع شده اند. زماني که پليس در حال بازجويي از شريفي است ، اين نکته نمود عيان تري به خود مي گيرد و با ابراز «بازي در بازي» به صراحتي مضاعف دست مي يابد. ستاره سينما در مرز بين واقعيت و رويا و کابوس به سر مي برد. دغدغه کاگردان مونث داستان فيلم که در آغاز در پارک خطاب به دستيارش مي گويد و از چگونگي پيوند واقعيت بر قصه فيلمش سوال مي کند ، بدين ترتيب در طول فيلم گسترش مي يابد و با تمهيداتي از قبيل محو شدن در کوچه پس کوچه هاي تو در تو با اوهام صداي ساعت و گرامافون و ويولن و خروپف مرد و سکه هاي درون صندوق مورد تاکيد قرار مي گيرد. فرزانه مشرقي نمي تواند درک کند که اين اوهام تا چه حد ريشه در واقعيت دارند و در اين برزخ که با چهره اي دفرمه واردش مي شود و با قيافه اي عروسکي از آن بيرون مي آيد ، تنها موفق به عريان ساختن شخصيت خويش در مقابل اجتماع بيمار مي گردد. اجتماعي که کاميابي يا ناکامي خويش ، آرمان ها و آرزوهايش را در چهره ستاره جستجو مي کند. زن ديوانه او را مقصر بي مهري شوهر مي داند ، تهيه کننده با امتناع از سيگار کشيدن او تصوير آرمان هاي کليشه اي را رعايت مي کند و شريفي با پلکيدن دور و بر او ، کهنيات نهفته تاريخي اين اجتماع را برملا مي سازد و در اين ميان ستاره سينما بايد مدام از هر آنچه به او نسبت مي دهند برائت جويد. اما آيا موفق مي شود؟ تصاوير سرخوشانه اي که در پايان فيلم از مثلا پشت صحنه يکي از سکانس ها گرفته شده است شايد پاسخ اميدوارانه اي به اين پرسش باشد ، اما اين سرخوشي در ظاهر قضيه نهفته است. بازتاب صحبت هاي نهايي فرزانه مشرقي روي اين تصاوير حکايت از امتداد اين معنا دارد! البته اين که جيراني براي رسيدن به اين معنا تا چه حد خلاقانه تمهيدات سينمايي و ساختار روايي را مورد استفاده قرار داده ، بحثي مجزاست ، اما در يک نگاه کلي عزم او براي ترسيم موقعيت ستاره در سه مرحله تولد ، هستي و مرگ در يک پروژه سه گانه ، حاکي از بينشي متعهدانه و در عين حال دقيق است و از همين رو ستاره است در کنار دو فيلم ديگر اين پروژه ، فارغ از ضعف يا قوتشان جايگاه ماندني در سينماي ايران خواهد داشت.
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: نیک صالحی]
[مشاهده در: www.niksalehi.com]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 73]