محبوبترینها
معرفی و فروش بوته گرافیتی ریخته گری
بهترین بروکر برای معاملات فارکس در سال 2024
تجربه رانندگی با لندکروز در جزیره قشم؛ لوکسترین انتخاب
اکسپرتاپ: 10 شغل پردرآمد برای مهاجران کاری در کانادا
بهترین سایتهای خرید تیک آبی رسمی اینستاگرام در ایران
کدام رنگ کاغذ دیواری مناسب فضای شماست؟
چه چیزهایی دیگر در دکوراسیون مد نیست؟!
بررسی قیمت تیرچه + قیمت تیرچه کرومیت + قیمت یونولیت
خرید و قیمت ورق در مشاوران آهن + [مشاوره رایگان]
تیوی وال: ایدهای نوین برای دکوراسیون داخلی
صفحه اول
آرشیو مطالب
ورود/عضویت
هواشناسی
قیمت طلا سکه و ارز
قیمت خودرو
مطالب در سایت شما
تبادل لینک
ارتباط با ما
مطالب سایت سرگرمی سبک زندگی سینما و تلویزیون فرهنگ و هنر پزشکی و سلامت اجتماع و خانواده تصویری دین و اندیشه ورزش اقتصادی سیاسی حوادث علم و فناوری سایتهای دانلود گوناگون
مطالب سایت سرگرمی سبک زندگی سینما و تلویزیون فرهنگ و هنر پزشکی و سلامت اجتماع و خانواده تصویری دین و اندیشه ورزش اقتصادی سیاسی حوادث علم و فناوری سایتهای دانلود گوناگون
آمار وبسایت
تعداد کل بازدیدها :
1812164057
![archive](https://vazeh.com/images/2archive.jpg)
![نمایش مجدد: هنر و تمدن اسلامي refresh](https://vazeh.com/images/refresh.gif)
هنر و تمدن اسلامي
واضح آرشیو وب فارسی:راسخون:
هنر و تمدن اسلامي قرآني ابن سينا نخستين كسي است كه پس از اسلام، از وي در باب موسيقي به زبان فارسي كتابي باقي مانده است. اين، همان كتاب «النجاة» است كه شاگرد او، ابوعبيد جوزجاني، ترجمه كرده و آن را «دانشنامة علايي» نام نهاده است. ابن سينا در « دانشنامة علايي» از مطالعه بر روي ساز «رباب»، فواصلي را كه در ايران قديم رواج داشت و به تدريج به فراموشي سپرده شده بود، مورد توجه قرار ميدهد، و براي نخستين بار در صدد احياي آن برميآيد . نوشته هاي ابنسينا دربارة موسيقي، به لحاظ روششناسي، از درجة نخست اهميت برخوردار است. چنانكه از آثار او، بويژه از «جوامع علم الموسيقي » آشكار است، از نقل مطالب آميخته به تخيل و داستانهاي اساطيري پرهيز ميكند. امتياز ديگر آثار ابنسينا، محاسبات دقيقي است كه وي در اثر گرانقدر خود، «جوامع» به كار برده، و در حقيقت جنبة نظري و علمي، موسيقي را به عنوان دانشي دقيق، مورد توجه قرار داده است. بدين جهت، اگر گفته شود كه آنچه وي دربارة ابعاد و نسبتهاي موسيقايي آورده يا دقتي كه در بيان تعاريف بنيادي موسيقي به كار برده، در نوع خود بينظير يا كمنظير است، مبالغه نكردهايم. افزون بر اين، وي توجه ويژهاي به موضوع موسيقي شعر و مقايسة اين دو هنر با يكديگر دارد. فارمر، ابنسينا را نظريه پردازي بزرگ مينامد، و امتياز اصلي او را، در پرداختن به جنبه هاي موسيقي علمي قرن پنجم هجري ميداند. در رسائل «اخوان الصفا»، «موسيقي» مطابق طبقه بندي مرسوم در گذشتة دور، به عنوان يكي از شاخه هاي چهارگانة رياضيات (سه شاخة ديگر هيئت، حساب و عدد) مورد بحث قرار گرفته است. بارزترين ويژگي رسالة موسيقي «اخوان الصفا»، توجه به ابعاد معنوي موسيقي و نقشي است كه اين فن ميتواند در برانگيختن حالات روحاني و نشاط معنوي انسان ايفا كند. «اخوان الصفا»، در تأييد صحت مدعاي خود، به حكايت فارابي استناد جسته، آنگاه كه وي در مجلس سيف الدولة حمداني، فرمانرواي حلب (333ـ356 ق.) با نواختن گونه اي موسيقي اهل مجلس را به خنده وا ميدارد و سپس با تغيير آهنگ، همان جمع را به گريه انداخته، سرانجام به خواب فرو ميبرد . « اخوان الصفا»، موسيقي را ابزاري براي بيدار كردن نفس انسان از خواب غفلت ميداند؛ و معتقد است كه اگر در بعضي از شرايع موسيقي تحريم شده، بدين سبب بوده است كه مردم به خلاف نظر حكما، آن را وسيلة شادخواري و خوشگذراني قرار داده و در لهو و لعب به كار بردهاند. از آنجا كه اخوان در پي پيوند دين با فلسفه بوده اند، در رسائل خود از هر فرصتي براي رسيدن به اين هدف استفاده كرده اند. از اين رو، فصل «احكام الكلام» در رسالة موسيقي، اگرچه بر حسب ظاهر ارتباط چنداني با موسيقي ندارد، ولي در راستاي همان هدف كلي، با بحث دامنه داري در ساختار حروف الفبا آغاز ميشود و به كارايي نسبت هاي افضل ميرسد . از ديگر موضوعهاي جالب توجه در رسالة موسيقي، پيوند شعر و موسيقي است. اين بحث در فصلي با عنوان «اصول الالحان و قوانيها» مطرح شده است. با وجود آنكه در رسائل اشارات پراكندهاي به مسائل گوناگون نظري ديده ميشود كه ميتواند در حد خود سودمند يا روشنگر تاريخ و نظام علمي موسيقي دوران اسلامي بويژه ايران باشد، اما غرض اصلي اخوان از تأليف اين رساله، آموزش خوانندگي و هنر نوازندگي نبوده است.» 22 به گفتة عبدالستار فراج، «اغاني»، نوشتة ابوالفرج اصفهاني، به طوركلي داراي هفتصد گزارش، شامل شرح حال اشخاص و روايت جنگهاست. «اغاني» رواياتي مفصل دربارة آهنگسازان، خوانندگان، شاعراني كه شعرشان موضوع آهنگ بوده و هركس كه با اين هنرها رابطه داشته است، نقل كرده، و سرانجام بزرگترين مجموعة ممكن را براي موسيقي و ادب، از آغاز تا سدة 4 ق. / 10 م. به دست داده است. در زمان ابوالفرج، كار موسيقي رونق فزايندهاي يافته بود و آنچه او دربارة موسيقي در كتاب خود آورده، مستند، عالمانه و جامع است . از دويست و پنجاه اثري كه او در «اغاني» از آنها نام برده و به شرحشان پرداخته، به جز اندكي، چيزي بر جاي نمانده است. در «اغاني»، در پايان هر شرح حال، يا در آغاز آن، شعري ميآيد كه «صوت» خوانده شده است. و مراد از صوت، يك قطعه آهنگ آوازي است كه بايد همة مشخصات فني آن را ذكر كرد تا قابل خواندن و نواختن باشد . مشكل اساسي كه دربارة جنبة موسيقي «اغاني»، همچنان نزد پژوهشگران لاينحل باقيمانده و آرا و فرضيههاي زيادي را در اينباره دامن زده، اصطلاحات منسوخ و نامشخصي است كه ابوالفرج به دليل تداول فراوان نزد اهل فن آن در عصر خويش در اغاني به كار برده و از شرح آنها پرهيز كرده است. لذا اينك فهم دقيق معاني آن الفاظ ناممكن شده و رمزگشايي از آوازهاي «اغاني» و آهنگهاي آن، بسيار دشوار مينمايد. 23 صفي الدين عبدالمؤمن ارموي (م. 693 ق.) ستارهاي درخشنده در آسمان دانش موسيقي ايران در سدة هفتم بود. از مطالعه دو كتاب معتبر او، يكي «الادوار» و ديگري «رسالة الشرفية» اين واقعيت آشكار ميشود كه وي پس از فارابي، بزرگترين و مهمترين كسي است كه در اصول فن موسيقي تحقيق كرده؛ و كهن ترين نت نويسي فارسي و عربي در كتاب «الادوار» آمده است، كه اكنون در دست است. يافته هاي صفي الدين، در همة دانشمنداني كه پس از او دربارة اصول موسيقي تحقيق كرده اند تأثيرگذار بوده، و بر فرضيه هاي او شرحهاي بسياري نوشته شده است. از مهمترين آنها نوشتة قطب الدين شيرازي (م. 710 ق.) است، كه در دايرةالمعارف خود موسوم به « درةالتاج»، رسالهاي مهم در باب اصول نظري موسيقي نگاشته است. 24 عبدالقادر غيبي مراغي (م. 838 ق.) از مهمترين علماي موسيقي نظري در عصر تيموري (دربار تيمور و شاهرخ) است. بزرگترين كتاب او جامع الالحان است. اين كتاب شرحي كامل است دربارة اصول علمي و نظري موسيقي و توصيف سازهاي ايراني. «مقاصد الالحان» كه از «جامع الالحان» كوتاهتر است و «شرح الادوار» نيز، نگاشتة مراغي بوده، موجود است . « كنزالالحان» كتاب گرانبهاي مراغي، كه براي آشنايان به فن موسيقي قدر و ارزش بسيار دارد و حاوي آوازهاي او بوده، از ميان رفته است. پسر و نوادة ابن غيبي نيز جزو علماي موسيقي هستند. پسرش كه عبدالعزيز نام داشت «نقاوةالادوار» و نوه اش كتاب « مقاصدالادوار» را نگاشت . پس از سدة نهم هجري، ديگر در ايران موسيقيداني بزرگ به وجود نيامد. گاه به گاه چهره هايي پيدا ميشدند، ولي هيچكدام نوآوري نداشتند . « بهجةالرواح» رسالهاي است درموسيقي كه در سدة يازدهم توسط عبدالمؤمن بلخي به فارسي نوشته شده است، و بيشتر ناظر به جنبه هاي علمي اين فن است . تا دو سده پس از اين، هنوز نفوذ موسيقي ايران در كشورهاي عربي نمايان بود. گواه اين گفته، كتاب «النقي في فن الموسيقي» است كه احمد المسلم الموصلي در حدود 1150 ق. تدوين كرده و اساس آن اقتباس از كتاب «بهجةالرواح» عبدالمؤمن بلخي است. نفوذ و تأثير موسيقي ايران بر موسيقي ترك و شبه قاره و كشورهاي عربي و خاورميانه و حتي خاور دور، امري مسلم است؛ و از اصطلاحات موسيقي فارسي، كه به زبان و فرهنگ آن بلاد راه يافته، به روشني آشكار است. 25 پيوند مقامات با صوت و لحن قرآن كريم يكي از علومي كه از علوم تجويد و تلاوت قرآن منشعب ميشود، «صوت و لحن» نام دارد. اين علم بيشتر به صورت حضوري آموزش داده ميشود، و آن را علم «تنعيم» يا «نغمه شناسي» نيز ميگويند. علم تنعيم را خواندن قرآن كريم به آواز موزون و نيكو دانسته اند، كه به تناسب استفاده از الحان و نغمات مختلف، حالات متفاوتي مانند اندوه و سرور در مخاطب به وجود ميآورد . 26 تنعيم داراي دو مبحث صوت و لحن است: صوت كه از ارتعاش دو تيغة نازك به نام « تارهاي صوتي» از حنجرة انسان خارج ميشود و لحن همان آهنگ و آواز را گويند. منظور از لحن در هنر قرائت، آهنگ صوت است. يعني صوت مقامات و نغمات موسيقي قرآن، كه همراه با صوت از دستگاه تكلم خارج شده، به گويش ميرسد . در موسيقي قرائت قرآن، هفت مقام ( نغمه) وجود دارد؛ كه عبارتاند از بيات، رست، سگاه (سيكاه)، حجاز، صبا، چهارگاه ( جهاركاه)، نهاوند (نهوند). هريك از مقامات، سه گام (مرحله) مختلف دارد. كه عبارتند از: قرار، جواب، جوابالجواب. كه به ترتيب، آهنگ اول هر مقام را قرار، آهنگ دوم را جواب و آهنگ سوم را جواب الجواب گويند. براي تعليم مقامات و نغمات، قسمتي از قرائت يك قاري در فلان مقام انتخاب شده و به عنوان «معرف» مقام مشخص ميشود. بديهي است براي يادگيري هر مقام، بايد آن را مرتباً خواند و تكرار كرد، تا در حافظه ثبت شود، و بتوان در تلاوت از آن استفاده كرد. درواقع اين معرفها مانند «نتهاي موسيقي » هستند؛ و همانطور كه يك موسيقيدان با نواخته شدن آهنگي بلافاصله نت آن در ذهنش نقش ميبندد، قاري قرآن نيز با شنيدن آيات شريفة قرآن، معرف مقامات آنها در دستگاه حافظه اش نقش خواهد بست. اين روش، سبب زيبايي افزونتر تلاوت قرآن خواهد شد. در جدول شمارة 1 به نت مقامات موسيقي قرائت اشاره شده است. 27 بعد از شناخت مقامات موسيقي قرآن، بايد تناسب آنها را با يكديگر شناخت، تا هر مقامي در جايگاه مناسب خود قرار گيرد و قرائت قرآن از نظر فنّي، رديف زيبا و دلنشيني پيدا كند. براي اين كار، هريك از مقامات و تناسبش با ديگري سنجيده ميشود. در جدول شمارة 2 به رديف مقامات اشاره شده است . براي آنكه هدف اصلي قرائت، كه همان القاي درست و شايستة معاني قرآن است، تحقق يابد، رعايت دو اصل مهم ضرورت دارد: اصل اول: درك احساس خاص از هر مقام. در اينباره نميتوان احساس كلي را بيان كرد و توقع داشت كه همه، اين احساس را نسبت به مقامات داشته باشند. زيرا نفوس انسانها مختلف است، و هر كس از آنچه كه در پيرامونش ميگذرد، احساس خاصي دارد. با وجود اين، يك احساس كلي و اجماعي در ميان قاريان معروف نسبت به يكايك مقامات شكل گرفته است، كه در اينجا به اختصار بدان ميپردازيم : 1 . مقام بيات: بي اغراق زيباترين مقام قرآني، بيات است؛ چه از لحاظ لطافت و حزن معنوي و چه از نظر وسعت گوشه ها و گستردگي آنها. به همين دليل آن را « امالنغمات» ميگويند . 2 . مقام رست: مقامي است بسيار زيبا كه حالت وقار ، صلابت، متانت و بيانگري دارد، و بدان «ملك المقامات» گويند . 3 . مقام سگاه: اين مقام حالت هيجاني نفساني در انسان بر مي انگيزد. برخي از گوشه ها سگاه حالت اميد، رجا و شادماني معنوي در قاري ايجاد ميكند و برخي از گوشه هاي آن، حزني معنوي در نفس به وجود مي آورد . 4 . مقام حجاز: نغمة جذاب و گستردهاي است. برخي از گوشه هايش سرور معنوي به ارمغان مي آورد و برخي از آنها، حالت بشارت دهنده دارد و عشق و محبت الهي را در انسان زنده ميسازد . 5 . مقام چهارگاه: مقامي است كه همراه با جذابيت و سادگي اش، حالت يادآوري و خاطره انگيزي دارد، و برخي از گوشه هايش انسان را متأثر از حزني معنوي ميگرداند . 6 . مقام صبا: مقامي است كه حُزن زايدالوصفي در انسان ايجاد ميكند و نيز حالت هشدار و بيدارباش دارد. بعضي از گوشه هاي آن، تحسّر و تأثر شديدي در قاري به وجود ميآورد . 7 مقام نهاوند: مقامي است كه بعضي از گوشه هاي آن، همچون گلي رنگارنگ و خوشبوست و از حيث لطافت، نسيم سحرگاهان را ميماند، و حالت محبّت، سرور و بهجت در نفس ايجاد ميكند . اصل دوم: شناخت موضوعات متنوع قرآن كريم و درك تناسب آنها با مقامات است. براي عملي شدن اين اصل، لازم است موضوعات متنوع قرآن را استخراج و جمع آوري كرده، هريك از مقامات را به آنها عرضه كرد. سپس نسبت مقامات و آيات را تعيين نمود. براي نمونه، توحيد و اسما و صفات الهي با مقامات بيات، نهاوند، رست و برخي از گوشههاي حجاز تناسب دارد. نشانه هاي الهي با مقامات سگاه، چهارگاه، رست و برخي از گوشه هاي حجاز؛ نبوت عامه با مقامات بيات و رست؛ تاريخ انبيا با مقام چهارگاه؛ نبوت خاصه با مقامات بيات؛ اخلاق با مقامات بيات و نهاوند؛ معاد با مقامات بيات و صبا؛ مؤمنين با مقامات بيات، نهاوند، سگاه و حجاز، و مشركين و كفار با مقامات چهارگاه و صبا تناسب دارند. روشن است كه تلاوتي كه خالي از اين تناسبها باشد، بيروح و بعضاً بيمعنا ميشود. با شناخت حالت هر مقام و موضوعات آيات و تناسب آنها با يكديگر و رعايت تناسب، تلاوت قاري قرآن علاوه بر بيان لفظي، بيان تصويري پيدا ميكند. اين بيان يكي از مصاديق اعجاز لفظي قرآن است، و تنها هنري كه ميتواند آن را به منصة ظهور برساند، هنر قرائت است. 28 نت مقامات موسيقي قرائت قرآن مقامات قرار جواب جواب الجواب بيات مفاعلين، مفاعيلن، مفاعيل، مفاعيلن، مفاعلتن، مفاعيل، فعولن فعولن فعولن رست فاعلاتن، فاعلتن، فاعلاتن، فاعلن، فاعلن، فعلن، فاعلاتن فاعلان فعلاتن ارسال مقاله توسط کاربر محترم سايت : rezaeii
#فرهنگ و هنر#
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: راسخون]
[مشاهده در: www.rasekhoon.net]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 487]
صفحات پیشنهادی
هنر در تمدن اسلامی
هنر در تمدن اسلامی نويسنده: دکتر محمد رضا ریخته گران جایگاه هنر در جهان اسلام و تمدن اسلامی، با جایگاه آن در تفکر غربی تفاوت دارد. تلقی ما از هنر در عالم اسلام نیز ...
هنر در تمدن اسلامی نويسنده: دکتر محمد رضا ریخته گران جایگاه هنر در جهان اسلام و تمدن اسلامی، با جایگاه آن در تفکر غربی تفاوت دارد. تلقی ما از هنر در عالم اسلام نیز ...
هنر و تمدن اسلامي مايه افتخار جهانيان است
هنر و تمدن اسلامي مايه افتخار جهانيان است ايرانيان در تاريخ تمدن و هنر اسلامي سهم عمده اي داشته و آثار به جا مانده در حوزه هاي دانش،ادبيات و هنر در طول تاريخ مايه مباهات تمامي ...
هنر و تمدن اسلامي مايه افتخار جهانيان است ايرانيان در تاريخ تمدن و هنر اسلامي سهم عمده اي داشته و آثار به جا مانده در حوزه هاي دانش،ادبيات و هنر در طول تاريخ مايه مباهات تمامي ...
هنر اسلامي از اركان تشكيل دهنده تمدن اسلامي است
هنر اسلامي از اركان تشكيل دهنده تمدن اسلامي است هنر اسلامي يكي از مهمترين اركان تشكيل دهنده فرهنگ و تمدن اسلامي بوده كه بعد از علوم دقيقه و تجربي پا به عرصه گذاشته ...
هنر اسلامي از اركان تشكيل دهنده تمدن اسلامي است هنر اسلامي يكي از مهمترين اركان تشكيل دهنده فرهنگ و تمدن اسلامي بوده كه بعد از علوم دقيقه و تجربي پا به عرصه گذاشته ...
هنر و تمدن اسلامي
هنر و تمدن اسلامي قرآني ابن سينا نخستين كسي است كه پس از اسلام، از وي در باب موسيقي به زبان فارسي كتابي باقي مانده است. اين، همان كتاب «النجاة» است كه شاگرد ...
هنر و تمدن اسلامي قرآني ابن سينا نخستين كسي است كه پس از اسلام، از وي در باب موسيقي به زبان فارسي كتابي باقي مانده است. اين، همان كتاب «النجاة» است كه شاگرد ...
شريف زاده:تأثير هنر شيعي بر تمدن اسلامي بررسي مي شود ...
شريف زاده:تأثير هنر شيعي بر تمدن اسلامي بررسي مي شود/ تجليل از فعالان هنر شيعي تأثير هنر شيعي بر تمدن اسلامي بررسي مي شود/ تجليل از فعالان هنر شيعي ...
شريف زاده:تأثير هنر شيعي بر تمدن اسلامي بررسي مي شود/ تجليل از فعالان هنر شيعي تأثير هنر شيعي بر تمدن اسلامي بررسي مي شود/ تجليل از فعالان هنر شيعي ...
تاريخ هنر نقاشي در تمدن اسلامي
تاريخ هنر نقاشي در تمدن اسلامي خبرگزاري فارس: . ظهور عالممثالو خيالدر نقاشيعصر اسلامي از جملهعوامليكهبرايحذفپرسپكتيو در نقاشيذكر كردهاند ...
تاريخ هنر نقاشي در تمدن اسلامي خبرگزاري فارس: . ظهور عالممثالو خيالدر نقاشيعصر اسلامي از جملهعوامليكهبرايحذفپرسپكتيو در نقاشيذكر كردهاند ...
تاريخ هنر نقاشي در تمدن اسلامي//قسمت اول
تاريخ هنر نقاشي در تمدن اسلامي//قسمت اول خبرگزاري فارس: بهعقيدهبرخياز نويسندگانتحريمنقاشيدر آغاز بهجهتاحتمالارتداد نومسلمانانبهبتپرستيبود كهتصاوير و ...
تاريخ هنر نقاشي در تمدن اسلامي//قسمت اول خبرگزاري فارس: بهعقيدهبرخياز نويسندگانتحريمنقاشيدر آغاز بهجهتاحتمالارتداد نومسلمانانبهبتپرستيبود كهتصاوير و ...
موسيقي پژوه: تمدن شيعي، هنر اسلامي را گسترش داد
موسيقي پژوه: تمدن شيعي، هنر اسلامي را گسترش داد تهران - كارشناس موسيقي معتقد است ادبيات، شعر و موسيقي اسلامي بعد از نهادينه شدن تمدن شيعي در ايران و گسترش ...
موسيقي پژوه: تمدن شيعي، هنر اسلامي را گسترش داد تهران - كارشناس موسيقي معتقد است ادبيات، شعر و موسيقي اسلامي بعد از نهادينه شدن تمدن شيعي در ايران و گسترش ...
موزه تمدن اسلامي شارجه؛ گنجينهاي از آثار هنري از صدر اسلام تاكنون
موزه تمدن اسلامي شارجه؛ گنجينهاي از آثار هنري از صدر اسلام تاكنون گروه بينالملل: موزه تمدن اسلامي شارجه امارات كه تنها يك هفته از افتتاح آن ميگذرد، با استقبال ...
موزه تمدن اسلامي شارجه؛ گنجينهاي از آثار هنري از صدر اسلام تاكنون گروه بينالملل: موزه تمدن اسلامي شارجه امارات كه تنها يك هفته از افتتاح آن ميگذرد، با استقبال ...
فرش آذربايجان آئينه تمام نماي هنر و تمدن ايران اسلامي است
فرش آذربايجان آئينه تمام نماي هنر و تمدن ايران اسلامي است-به گزارش ايرنا ، آيت الله محسن مجتهد شبستري شب گذشته در همايش ثبت فرش آذربايجان در فهرست آثار ملي ...
فرش آذربايجان آئينه تمام نماي هنر و تمدن ايران اسلامي است-به گزارش ايرنا ، آيت الله محسن مجتهد شبستري شب گذشته در همايش ثبت فرش آذربايجان در فهرست آثار ملي ...
-
فرهنگ و هنر
پربازدیدترینها