واضح آرشیو وب فارسی:ایران اکونومیست: مجله ی "اسکرین" بر نقدی که بر «خواب تلخ» سال ها قبل نوشت،اذعان داشت که "این کمدی سیاه را هرگز فراموش نخواهید کرد."ایران اکونومیست - در سال 1383 و با نمایش فیلم «خواب تلخ» نخستین فیلم بلند محسن امیریوسفی در جشنواره کن، نقدهای بسیاری بر این فیلم در نشریات مختلف منتشر شد. یکی از این نقدها، نقدی بود که پیتر برانته در مجله اسکرین درباره این فیلم نوشت که محسن امیریوسفی با فیلم «سنت شکن» خود خستگی را از تن مخاطب بیرون می آورد. «خواب تلخ» بعد از 12 سال به زودی در گروه سینمائی هنر و تجربه به نمایش در می آید و در آستانه ی این اکران، بازخوانی این نقد حائز اهمیت است. در این نقد آمده است: ««خواب تلخ» نخستین فیلم بلند سینمایی محسن امیریوسفی فیلمی درباره مرگ و زندگی ست، فیلمی بسیار تاثیرگذارتر از آنچه که در نگاه اول به نظر می رسد. او که به گواه علائق و البته فضای درونی فیلمش متاثر از «برشت» و سبک کاری اوست، اثری ساخته که به مثابه یک سلسله تصاویر تامل برانگیز ارتباط شان را با موضوعی مثل مرگ بنیان می گذارند. داستان درباره مرده شوری است که بعد از یک عمر همنشینی با مرگ حالا احساس می کند، زمان مرگ خودش فرا رسیده است. اسفندیار شخصیت اصلی «خواب تلخ» محور کلی فیلم است، کسی که در دنیای واقعی نیز یک مرده شور است. شوخ طبعی ویران کننده این کارگردان 32 ساله، هر جایی که فضا به خاطر موضوع و محتوای خود سنگین می شود به داد فیلم می رسد و به روند حرکت فیلم حیاتی دوباره می بخشد. اسفندیار هم مثل بسیاری از مشتریان سابقش حالا حضور فرشته مرگ را احساس می کند اما آن چیزی که باعث می شود با یک اثر متفاوت روبرو باشیم، گفت وگوهای صمیمانه اسفندیار با فرشته مرگ یا همان عزرائیل است. عزرائیلی که از طریق یک تلویزیون سیاه و سفید با اسفندیار سخن می گوید. همین همنشینی و حضور است که او را به فکر می اندازد در پی عذرخواهی و طلب بخشش از کسانی باشد که عمری تحت سلطه اش بودند و در فرمانروایی کوچکش یعنی قبرستان روستا گاهی آنها را آزار داده است. به همین خاطر به سراغ «دلبر» همکار دیگرش در گورستان و کسانی چون قبرکن و جوان مسئول آتش زدن لباس ها می رود تا از آنها به خاطر برخوردهای تند خود طلب بخشایش کند. نتیجه این حس مومنانه قبل از مرگ یک سلسله سکانس های خنده دار هم هست که بازیگران غیرحرفه ای فیلم به صورت درخشانی آن را اجرا می کنند. صداگذاری درخشان فیلم دیگر نکته ای است که می توان به آن اشاره کرد چون توانسته جلوه های تصویری اثر را به خوبی تکمیل کند. از سوی دیگر لانگ شات های بی پرده هم به خوبی زمینه عمیق تر فیلم را در خود به دنبال می کشند، مخصوصا این که امیریوسفی استاد این گونه شوخی های تصویری ست. برای مثال در صحنه ای که اسفندیار می خواهد ژست و موقعیتش را هنگام مرگ انتخاب کند ما با برخوردی فوق العاده با موضوع تلخی مثل مرگ روبرو می شویم. این که او نمی داند در حال خواب می خواهد بمیرد یا مثلا هنگام نیایش (نماز خواندن) باعث می شود مخاطب در مواجهه غریب و نامتعارفی با مرگ قرار بگیرد. نمونه دیگری از این شوخی های بکر و منحصر به فرد زمانی است که اسفندیار در حال آموزش شستشوی مرده به شاگردش است و در میانه این پروژه آموزشی ناگهان جسد از جا بر می خیزد و درخواستی میکند! تا ما را درغافلگیری های مدام فیلم با لذت غرق کند. در حالی که موضوع بسیاری از فیلمهای ایرانی در سالهای اخیر (۱۳۸۳) کودکان بوده اند دیدن فیلمی با موضوع طنز و در مورد مرگ، تغییر بسیار دلنشینی در سینمای ایران است. امیریوسفی توانسته با شوخ طبعی ویژه اش فیلمی بسازد که قدمهای بزرگی را در جهت هدف درستش برمی دارد. زندگی اسفندیار با مردگان، همه جوهره عجیب «خواب تلخ» را شکل می دهد. در ضبط این فیلم شبه مستند گاهی جزئیات بسیار ریز به صورت افسانه وار و غریب درآمده اند و گاهی به شدت طنزآمیز شده اند. به ویژه در یک چهارم آخر «خواب تلخ» شاهد ترکیب بسیار شگفت انگیز و جسورانهای هستیم که به نوعی می تواند برداشتی ادبی و شرقی از یک کمدی ترسناک باشد. البته این اثر بیشتر رو به نقطه پایان و عزیمت نهایی انسانها دارد و آن طنز ملایم که هرگز نگاه کارگردان را ترک نمی کند چاشنی فیلم است. امیریوسفی با شعبدهای سرگرم کننده و طنازانه به ضبط این کار نه چندان ساده می پردازد. این خصوصیات و طنز ظریف فیلم به خواب تلخ اصالت ویژه ای می دهد و آن را بی نهایت فریبنده و شیطنت آمیز می کند. «خواب تلخ» طنزی دیوانه وار با ریسکی جسورانه است. در این فیلم تکرار قدرتمندانه موضوع مرگ، موفق شده خستگی را از تن مان درآورد و این حس را هرگز فراموش نخواهیم کرد.» «خواب تلخ» در سال پائیز ۱۳۸۲ فیلمبرداری شد. محسن امیریوسفی نویسنده، کارگردان، تدوینگر و مجری طرح فیلم بود و بایرام فضلی نیز فیلمبرداری «خواب تلخ» را برعهده داشت. در این فیلم همچنین محمدرضا دلپاک و حسین مهدوی طراحی و ترکیب صدا و حسین قورچیان، صدابرداری آن را برعهده داشتند. بازیگران فیلم هم عبارتند از: عباس اسفندیاری، محسن رحیمی، دلبر قصری، یدالله انوری، اصغر کاظمی و ابراهیم قپاندار. این فیلم در بیش از چهل جشنواره جهانی حضور پیدا کرد و جوایز متعددی چون جایزه ویژه بخش دوربین طلایی در بخش اصلی جشنواره کن، جایزه نگاه جوان از بخش دو هفته کارگردانان جشنواره کن، جایزه اسکندر طلایی و جایزه تماشاگران جشنواره تسالونیکی یونان، جایزه فیپرشی (فدراسیون بینالمللی منتقدین) ژنو سوئیس، جایزه داوران جوان جشنواره توت اکران سوئیس، جایزه جهانی کلیسای کاتولیک (ساینس) جشنواره اوپن داک بلژیک، جایزه منتقدین جشنواره والدیویای شیلی و … را به دست آورد.
چهارشنبه ، ۱۳آبان۱۳۹۴
[مشاهده متن کامل خبر]
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: ایران اکونومیست]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 12]