تبلیغات
تبلیغات متنی
محبوبترینها
ساقدوش کیست ؟ | وظیفه ساقدوش در مراسم عقد و عروسی چیست ؟
قایقسواری تالاب انزلی؛ تجربهای متفاوت با چاشنی تخفیف
چگونه ویزای توریستی فرانسه را بگیریم؟
معرفی و فروش بوته گرافیتی ریخته گری
بهترین بروکر برای معاملات فارکس در سال 2024
تجربه رانندگی با لندکروز در جزیره قشم؛ لوکسترین انتخاب
اکسپرتاپ: 10 شغل پردرآمد برای مهاجران کاری در کانادا
بهترین سایتهای خرید تیک آبی رسمی اینستاگرام در ایران
صفحه اول
آرشیو مطالب
ورود/عضویت
هواشناسی
قیمت طلا سکه و ارز
قیمت خودرو
مطالب در سایت شما
تبادل لینک
ارتباط با ما
مطالب سایت سرگرمی سبک زندگی سینما و تلویزیون فرهنگ و هنر پزشکی و سلامت اجتماع و خانواده تصویری دین و اندیشه ورزش اقتصادی سیاسی حوادث علم و فناوری سایتهای دانلود گوناگون
مطالب سایت سرگرمی سبک زندگی سینما و تلویزیون فرهنگ و هنر پزشکی و سلامت اجتماع و خانواده تصویری دین و اندیشه ورزش اقتصادی سیاسی حوادث علم و فناوری سایتهای دانلود گوناگون
آمار وبسایت
تعداد کل بازدیدها :
1814952286
![نمایش مجدد: جام جم ایام | لوطی و لوطیگری در دوره قاجار refresh](https://vazeh.com/images/refresh.gif)
جام جم ایام | لوطی و لوطیگری در دوره قاجار
واضح آرشیو وب فارسی:جام جم آنلاین:
![](http://www.jamejamonline.ir/Media/Image/1393/01/01/635310346866993747.jpg)
لوطیگری در تاریخ ایران از عوامل مؤثر در جامعه شهرنشین به شمار میآمد. سنت لوطیگری برآمده از محلههای قدیمی و پرجمعیت شهرهای بزرگ مانند قزوین، تهران و تبریز بود، برخی لوطیان را تداوم و پیامد عیاران و هدف آنان را حفظ اخلاقیات در محلات میدانند.1 قدمت آیین عیاری و لوطیگری به قرن سوم هجری برمیگردد. عیاران، پهلوانان و جوانمردانی بودند که برای احقاق حق طبقات ضعیف جامعه در برابر بزرگان و زورمندان فعالیت میکردند و نفوذ فراوانی میان مردم داشتند.2 در روزگار قاجار به دلیل ناتوانی حکومت مرکزی، ناامنی و بیثباتی در جوامع شهری و روستایی ایران حکمفرما بود و در برخی شهرها چون «زنجان، خوزستان و خراسان، تفنگچیهای خوانین و مالکین هر چه میخواستند کردند.» در چنین شرایط آشفتهای افراد جامعه که فاقد حمایتهای قانونی بودند در برابر اقدامات ظالمانه حکومت و عمال آن چارهای جز رویآوردن به گروهها و سازمانهای اجتماعی نداشتند. از مهمترین این سازمانهای اجتماعی در تامین امنیت و هویت افراد، محلات بودند. محلهها کارکرد اجتماعی وسیعی داشتند و شهرنشینان نسبت به آن دلبستگی و تعصب خاصی داشتند، زیرا هم موقعیت و تکلیف اجتماعی افراد را تعیین و هم در صورت نیاز از آنان حمایت میکرد. برقراری نظم و اداره محلات در گرو شکلگیری گروههایی از افراد بیپروا و توانمند بود که در صورت لزوم در برابر ماموران حکومتی و سایر زورگویان توان ایستادگی و مقاومت داشته باشند و این افراد همان لوطیها بودند.3 لوطیها برای حفظ امنیت محلات در خیابانها ضمن گشتزنی و از حریم محله محافظت میکردند. آنان مورد اعتماد اهالی بودند و اختلافات و درگیریهای مردم محل را با کدخدامنشی حل و فصل میکردند. 4 لوطیان اکثرا از اقشار پایین جامعه بودند، از توان مالی و علمی چندانی برخوردار نبوده5 و به شغلهایی چون طبقکشی، پالودهریزی، بستنیسازی و دوغفروشی میپرداختند.6 این افراد توان بدنی مناسبی داشتند و برای حفظ و افزایش آن، آموختن رفتار پهلوانی و اخلاق جوانمردی ارتباط فراوانی با زورخانهها داشتند.7 البته کم نبودند لوطیهایی که با گردنکلفتی و زورگویی به اقداماتی چون اخاذی، قتل، دزدی و ارعاب مردم میپرداختند و از انجام هیچ اقدامی در جهت آزار و اذیت مردم رویگردان نبودند. به همین دلیل واژه لوطی در دوره قاجار هم به معنای مرد مسلح خطرناک و هم به عنوان قهرمان مردمی کاربرد داشته است.8 حضور لوطیان در آشوبها و درگیریها لوطیها اندیشه و آرمان خاصی نداشتند، جهتگیریهای آنان در مورد مسائل مختلف بستگی به ارتباط آنها با گروههای مختلف داشت و به اقتضای شرایط در خدمت و فرمان گروههایی چون بازاریان، برخی روحانیون و مجتهدین محل و ماموران حکومتی و دربار درمیآمدند و در راستای اهداف و خواستهای آنها عمل میکردند.9 در این زمینه در تاریخ ایران نمونههای فراوانی وجود دارد. پس از سقوط صفویه و تسلط افغانها بر اصفهان در 1134ق در مشهد، پهلوان حاجیمحمد با جمعآوری پهلوانان و لوطیان، حاکم شهر ـ علیقلیخان ـ را کشته و حکومت را در اختیار گرفت، اما پس از مدتی در درگیری با ملک محمود سیستانی کشته و حکومت کوتاه مدت او به پایان رسید.10 در سال1240ق با تحریک صدراعظم و حاکم وقت اصفهان، لوطیهای محله لنبان اصفهان به سرکردگی حاجیهاشمخان شورش کرده و با ایجاد آشوب و ناامنی به اخاذی از مردم پرداختند، اما فتحعلیشاه با سپاهیان خود عازم اصفهان شد، محله لنبان را ویران و شورشیان را سرکوب کرد. هنگام مرگ محمدشاه در سال 1264 ق، لوطیهای یزد به سرکردگی فردی به نام محمد، کنترل شهر را در اختیار گرفتند که با اعزام سپاه از تهران این شورش نیز سرکوب شد. در جریان تحریم تنباکو 1310-1309 ق برخی از سران لوطیها همچون مهدی گاوکش و حاج معصوم، تحت تاثیر مخالفتهای سیدعبدالله بهبهانی با این قرارداد و حضور مردم معترض در خیابانها، سردسته مردم شدند و با پرتاب سنگ به سوی عمارت نایبالسلطنه در برابر شلیک سربازان حکومتی عکسالعمل نشان دادند. عینالدوله که از مخالفتهای مردمی و روحانیون بسیار ناراضی بود برای ترساندن مخالفان، مهدی گاوکش را هدف قرار داد و «شبانه فراشان به خانهاش ریختند، زنش را کتک زدند، پسرش را در حوض حیاط خانه خفه کردند، اموالش را تاراج کردند و او را به زندان افکندند».11 حضور لوطیان درانقلاب مشروطه پس از پیروزی انقلاب مشروطه، افتتاح مجلس اول شورای ملی و تدوین قانون اساسی با سرعت فراوانی صورت گرفت. مظفرالدینشاه 10 روز پس از امضای قانون اساسی درگذشت و پسرش محمدعلیشاه به قدرت رسید.12 محمدعلیشاه در پی دستیابی به قدرت مطلق از همان ابتدای سلطنت با ترفندهای گوناگون به مخالفت با مجلس پرداخت.13 لوطیها به اقتضای شرایط در خدمت و فرمان گروههایی چون بازاریان، برخی روحانیون و مجتهدین محل و ماموران حکومتی و دربار درمیآمدند و در راستای اهداف و خواستهای آنها عمل میکردند
وی با بهکارگیری گروههای مختلفی چون درباریان، لوطیهای مسلح، کارگران ساده و شاغلان رده پایین قصر سلطنتی، از آنان برای تعرض به ساحت مجلس و مشروطه استفاده کرد. این افراد با حمایت دربار در میدان توپخانه جمع میشدند و به سرکردگی صنیع حضرت (رئیس لوطیهای سنگلج) و مقتدر نظام (رئیس لوطیهای چالهمیدان) علیه مشروطه و مشروطهخواهان فعالیت میکردند و به واعظان مشروطه توهین میکردند.14 سرانجام محمد علیشاه با فراهم ساختن زمینه داخلی، حمایت دولت روسیه و هماهنگی سفارت انگلستان، در 2 تیر 1287/23 جمادیالاول 1326مجلس را به توپ بست و حکومت مشروطه را سرنگون ساخت.15 پس از این واقعه اگر چه مشروطهخواهان در تهران سرکوب شدند، اما در سایر نقاط ایران بخصوص تبریز، فعالیتها علیه حکومت محمدعلیشاه آغاز شد. تبریز از ابتدای استبداد صغیر تحت سلطه و اختیار مشروطهخواهان بود و توسط انجمن ایالتی اداره میشد.16 این انجمن با توجه به سرانجام مشروطهخواهان در تهران و برای اداره جنگ و مقاومت در برابر نیروهای دولتی درصدد جمعآوری نیرو برآمد. از جمله گروههایی که در این زمان به مشروطهخواهان پیوستند لوطیان بودند، حضور لوطیان برای مشروطهخواهان فرصتی مغتنم بود زیرا برای مقابله با قوای استبداد به نیروهایی تواناو ماهر در مبارزه نیاز داشتند. از سوی دیگر حضور در میان نیروهای مشروطهخواه موقعیت مناسبی برای تحقق اهداف والادر سنت لوطیگری در اختیار آنها قرار میداد، به همین جهت «دعوی مشروطهخواهان در مورد سرنگونی حکومت ستم و وعده رفع بیعدالتی» تاثیر فراوانی در جذب لوطیان در صفوف مجاهدین داشت .17 این افراد در مقاومت تبریز نقش بسیار برجسته ایفا کردند، افراد نامآشنایی چون ستارخان، باقرخان، حسین خان باغبان، مشهدی عمواوغلی و... همگی از لوطیان بودند.18 اگر چه تعداد زیادی از لوطیان تبریز به مشروطهخواهان پیوستند، اما در عین حال باید به تعداد قابل توجه لوطیانی که به اردوی نیروهای دولتی پیوستند نیز اشاره کرد. در شهر تبریز، محلات شمالی رود میدان چای (مهران رود) که فقیرنشین بودند و اکثر ساکنان آنها کارگران، باربران رنگرزان و... به استثناء محله امیرخیز، در اردوی نیروهای استبدادی قرار داشتند. سایر محلات شهر که در جنوب رود قرار داشتند مشروطهخواه بودند این محلات نسبتا توانگر بوده و ساکنان آنها تجار، کسبه و صنعتگران و... بودند. در جنگ داخلی تبریز بیشتر نیروهای استبدادی از محلات دوهچی و سرخاب که فقیرترین محلههای تبریز بودند جمعآوری میشد.19 برخی از بزرگان تبریز نیز که در حکومت مشروطه جایی نیافته بودند همچون میرهاشم دوهچی که نتوانسته بود به مجلس راه یابد در صف نیروهای استبدادی قرار گرفتند و به تبعیت از او لوطیهای محله دوهچی نیز به مخالفت با مشروطهخواهان پرداختند. محلات سرخاب، ششکلان و باغمیشه نیز به همین ترتیب علیه مشروطیت فعالیت میکردند و ارتباط مستمری با تهران و طرفداران محمد علیشاه داشتند. حضور لوطیها در صف نیروهای استبدادی از چنان اهمیتی برخوردار بودکه در اسفند 1286ش/ صفر 1327 ق درصدد دلجویی از آنان برآمدند. در حمله دولتیها به نیروهای مشروطهخواه « چون لوطیان قراملک از آغاز جنگ هوای دولت را داشته زیانها در آن راه کشیده بودند و از آن سوی در این نقشهای که کشیده شده بود نیاز بسیار به جانفشانیهای آنان میبود، برای دلجویی از آنان با پیشنهاد صمدخان، عینالدوله به هر یک لقبی از «رشیدالایاله»و «منصور دیوان» و مانند اینها داده و فرمانها نوشته شد.»20 با مقاومت نیروهای مشروطهخواه در تبریز و سایر شهرها چون رشت و اصفهان به تدریج اوضاع دگرگون شد و مجاهدان گیلان به فرماندهی یپرمخان با همراهی نیروهای بختیاری موفق شدند در 25 تیر 1288 /27 جمادیالثانی 1327ق تهران را تحت کنترل خود درآورند.21 با سقوط محمدعلیشاه و برقراری مجدد حکومت مشروطه، لوطیان و مجاهدین که دیگر کارکرد سیاسی و نظامی نداشتند براحتی از سوی حکومت کنار گذاشته شدند و طی وقایعی همچون پارک اتابک سرکوب شدند. مهناز نگهی دانشجوی دوره دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی پینوشتها: 1) لمبتون، آن، جامعه اسلامیدر ایران، ترجمه حمید حمید، اصفهان، انتشارات نیما، 1351، ص 79. 2)کربن، هانری، آیین جوانمردی، ترجمه احسان نراقی، سخن، تهران، 1383، ص36. 3) یزدانی، سهراب، مجاهدان مشروطه، نشر نی، تهران، 1388، صص 31-29. 4) بلوکباشی، علی، «پدیدهای به نام لوطی و لوطیگری در حیات اجتماعی تاریخ ایران»، فرهنگ مردم، تهران، 1383ش، س 3، شم 8 و 9، ص 103. 5) حمدالله مستوفی، تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجار /شرح زندگانی من، زوار تهران، 1371، ج 1، ص303. 6) همان، صص 305-304. 7) بلوکباشی، علی، قهوهخانههای ایران، تهران، 1375، ص 9. 8) آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گلمحمدی، محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی، 1377، ص30. 9) مستوفی، همان، ص307. 10) محمدکاظم، عالم آرای نادری، به کوشش محمدامین ریاحی، تهران، 1364، ج 1، صص 48ـ 38 11) کسروی، احمد، تاریخ مشروطه ایران، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1353، ص 89 . 12) هدایت، مهدی قلیخان، گزارش ایران، به اهتمام محمدعلی صوتی، تهران، نشر نقره،1363، ص 177. 13) همان، ص 113. 14) آبراهامیان، همان، ص120. 15) شریف کاشانی، محمدمهدی، واقعات اتفاقیه در روزگار، به کوشش منصوره اتحادیه، سیروس سعدوندیان، تهران، نشر تاریخ ایران،1362، ج1، ص189. 16) بهار، محمدتقی، تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران، جلد اول، تهران، شرکت سهامیکتاب جیبی با همکاری موسسه انتشارات امیرکبیر بهار، ص 5. 17) یزدانی، همان، ص 60. 18) همان، ص 86. 19) فوران، جان، مقاومتشکننده (تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا سالهای پس از انقلاب اسلامی)، ترجمه احمد تدین، تهران، موسسه خدمات فرهنگی رسا، 1378، ص 275. 20) کسروی، همان، ص854. 21) آدمیت، فریدون، مجلس اول و بحران آزادی، تهران، انتشارات روشنگران، بیتا، ص 132.
1 فروردین 1393 ساعت 21:38
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: جام جم آنلاین]
[مشاهده در: www.jamejamonline.ir]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 160]
صفحات پیشنهادی
جام جم ایام | لوطیان و نالوطیان در مسیر تاریخ
حضور جوانمردان در تاریخ ایران و پدیداری و بالندگی نهاد فتوت یا عیاری یکی از ابعاد جذاب و پرکشش تاریخ اجتماعی است فتیان یا جوانمردان دوره اسلامی را همان عیاران ایران باستان دانستهاند ریشههای این مدعا به بنمایههایی کهن چون آیین میترا برمیگردد آیینی که از درون آن منش و افکجام جم ایام | بستن بازار ؛ مهمترین اقدام تجار علیه دولت قاجار
دکتر مرتضی دهقاننژاد دانشیار گروه تاریخ دانشگاه اصفهان است با وی در مورد وضعیت بازاریان و تجار در دوره قاجار و ارتباط تاجران با عناصر تصمیمگیر و تصمیمساز جامعه به گفتوگو نشستیم بازرگانان ایرانی از چه دورهای با تجار غربی ارتباط برقرار کردند و این ارتباط چه تاثیری بر اجام جم ایام | نقشآفرینی کاروانسراها در دوره اسلامی
کاروانسرا واژهای است مرکب از دو بخش کاروان و سرا کاروان یا کاربان کار بان در زبان پهلوی به معنای گروهی زائر و مسافر و سوداگر است که به دلایل امنیتی با هم سفر میکنند و دارای زاد و توشه و ستوران هستند سرا یا سرای نیز در زبان پهلوی به معنای خانه و منزلگاه است و به این تجام جم ایام | لوطیهای جنوب تهران به روایت منظرپور
درست 11 سال از انتشار نخستین جلد از مجموعه خاطرات و شنیدههای دکتر عباس منظرپور به شکل کتاب و با عنوان در کوچه و خیابان میگذرد پیش از آن نوشتههای او هر از گاه به شکل یادداشتهای کوتاه در نشریات منتشر میشد ولی اول اردیبهشت 1380 نخستین جلد از مجموعه 3 جلدی این دلنوشتههامسجد جامع زنجان نمایشی از معماری قاجار
مسجد جامع زنجان نمایشی از معماری قاجار زنجان - ایرنا - مسجد و مدرسه جامع زنجان نمایشی تمام عیار از معماری دوره قاجار و تاثیر این حکومت بر شهر زنجان است به گزارش ایرنا مسجد و مدرسه جامع معروف به مسجد سید در قلب بافت تاریخی شهر قرار گرفته است این مسجد از ظلع غربی با بازار قیصریهجام جم ایام | میراث ایرانیان در استانبول
در بخش آسیایی استانبول روبهروی تنگه بسفر در منطقه اسکودار مسجد و قبرستان ایرانیان در جای مناسب و نسبتا وسیعی قرار گرفته و بهرغم این که به مرور زمان بخشی از این قبرستان توسط دیگران تصاحب شده میراث ایرانیان در استانبول همچنان پابرجاست این محل پذیرای ایرانیان مقیم استانبول در انوروزانه مسجدجامعی: تلاش می کردند این شورا مثل دوره اول شود، ولی همه چیز آرام است
نوروزانه مسجدجامعی تلاش می کردند این شورا مثل دوره اول شود ولی همه چیز آرام است جامعه > شهری - رئیس شورای شهر چهارم درباره تهران تهران گردی شورای چهارم انتخاب قالیباف برای بار سوم در شهرداری و تعاملش با اصولگرایان شورا سخن گفت امید کریمی امید سلیمیامام جمعه زاهدان: موقوفات غصبی دوره قاجار و پهلوی هنوز احیا نشده است
امام جمعه زاهدان موقوفات غصبی دوره قاجار و پهلوی هنوز احیا نشده است زاهدان - ایرنا - نماینده ولی فقیه در سیستان و بلوچستان و امام جمعه زاهدان گفت شماری از موقوفات کشور در دوره حکومت قاجاریه و پهلوی مورد تجاوز قرار گرفته و به ملک شخصی تبدیل شد که با وجود تلاشهای فراوان بعد از پیبرنامههای متنوعی برای زائران ایرانی و خارجی همزمان با ایام نوروز در قم انجام میشود
استانها مرکز قم درحرم مطهر حضرت معصومه س برنامههای متنوعی برای زائران ایرانی و خارجی همزمان با ایام نوروز در قم انجام میشود قم - خبرگزاری مهر معاون فرهنگی آستان مقدس قم گفت در ایام نوروز برنامههای متنوعی از جمله برگزاری مسابقه و برپایی نمایشگاه برای تمام سنین و برای زاسومین دوره مسابقات قرآن جامعه اطلاعاتی کشور برگزار شد
سهشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۲ - ۱۰ ۰۸ سومین دوره مسابقات قرآن جامعه اطلاعاتی کشور از سوی دبیرخانه شورای هماهنگی اطلاعات طی روزهای یکشنبه و دوشنبه 18 و 19 اسفند به میزبانی پلیس اطلاعات و امنیت نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران برگزار شد به گزارش گروه دریافت خبر خبرگزاری دانشجویان ایرامدیرکل فرودگاههای آذربایجانشرقی خبر داد انجام 100 پرواز خارجی فوقالعاده در ایام نوروز از فرودگاه تبریز
مدیرکل فرودگاههای آذربایجانشرقی خبر دادانجام 100 پرواز خارجی فوقالعاده در ایام نوروز از فرودگاه تبریزمدیرکل فرودگاههای آذربایجانشرقی گفت در ایام نوروز که از 28 اسفند امسال تا 14 فروردین سال آینده خواهد بود 100 پرواز خارجی فوقالعاده از فرودگاه بینالمللی تبریز انجام میشودجام جم ایام | وفات شیخ آقا بزرگ تهرانی
شیخ آقا بزرگ تهرانی که وفاتش را در 29 اسفندماه سال 1329 خورشیدی ثبت کردهاند چهره برجستهای در حوزه تاریخ حدیث و کتابشناسی است او در سال 1255 خورشیدی در تهران متولد شد و در آغاز جوانی به نجف رفت تا از محضر بزرگترین فقهای عصر خود همچون آخوند خراسانی علامه یزدی و آقا شریعت اصفعکس: گذرنامه ایرانی در دوره قاجار
عکس گذرنامه ایرانی در دوره قاجار گذرنامه ایرانی در دوره قاجار صراط جمعه 23 اسفند 1392جام جم ایام | مصدق و اقتصاد بدون نفت
دوره 27 ماهه صدارت دکتر محمد مصدق که دورهای آمیخته به چالشهای بزرگ در سیاست داخلی و خارجی ایران بود از این نظر که تنها دوره اقتصاد بدون نفت در دهههای اخیر میباشد حائزاهمیت است چرا که با خلع ید شرکت نفت انگلستان و ایران از صنایع نفت جنوب دولت انگلستان با استفاده از تمام ابحضور سه مربی قمی در اولین دوره آموزش جامع وودبال کشور
حضور سه مربی قمی در اولین دوره آموزش جامع وودبال کشور قم-ایرنا- نایب رییس هیات گلف استان قم از حضور سه مربی قمی در اولین دوره آموزش جامع وودبال کشور خبر داد سمیه طلیقی روز دوشنبه در گفت و گو با ایرنا افزود مریم دشتی زاده تینا قائمی و اعظم خودکار به نمایندگی از استان قم دردوره های آموزشی جامع اطفاء حریق در مجتمع بندری امام خمینی(ره) برگزار شد
دوره های آموزشی جامع اطفاء حریق در مجتمع بندری امام خمینی ره برگزار شد اهواز - ایرنا - معاون اداری و مالی اداره کل بنادر و دریانوردی خوزستان از برگزاری دوره های آموزشی جامع اطفاء حریق در منطقه ویژه اقتصادی بندر امام خمینی ره خبر داد به گزارش ایرنا از روابط عمومی این اداره کلمسجدجامعی: تلاش می کردند این شورا مثل دوره اول شود، ولی همه چیز آرام است
مسجدجامعی تلاش می کردند این شورا مثل دوره اول شود ولی همه چیز آرام است رئیس شورای شهر چهارم درباره تهران تهران گردی شورای چهارم انتخاب قالیباف برای بار سوم در شهرداری و تعاملش با اصولگرایان شورا سخن گفت به گزارش نامه نیوز خبرآنلاین در گفتگو با احمد مسجدجامعی رییس شور-
اجتماع و خانواده
پربازدیدترینها