تبلیغات
تبلیغات متنی
محبوبترینها
معرفی و فروش بوته گرافیتی ریخته گری
بهترین بروکر برای معاملات فارکس در سال 2024
تجربه رانندگی با لندکروز در جزیره قشم؛ لوکسترین انتخاب
اکسپرتاپ: 10 شغل پردرآمد برای مهاجران کاری در کانادا
بهترین سایتهای خرید تیک آبی رسمی اینستاگرام در ایران
کدام رنگ کاغذ دیواری مناسب فضای شماست؟
چه چیزهایی دیگر در دکوراسیون مد نیست؟!
بررسی قیمت تیرچه + قیمت تیرچه کرومیت + قیمت یونولیت
خرید و قیمت ورق در مشاوران آهن + [مشاوره رایگان]
صفحه اول
آرشیو مطالب
ورود/عضویت
هواشناسی
قیمت طلا سکه و ارز
قیمت خودرو
مطالب در سایت شما
تبادل لینک
ارتباط با ما
مطالب سایت سرگرمی سبک زندگی سینما و تلویزیون فرهنگ و هنر پزشکی و سلامت اجتماع و خانواده تصویری دین و اندیشه ورزش اقتصادی سیاسی حوادث علم و فناوری سایتهای دانلود گوناگون
مطالب سایت سرگرمی سبک زندگی سینما و تلویزیون فرهنگ و هنر پزشکی و سلامت اجتماع و خانواده تصویری دین و اندیشه ورزش اقتصادی سیاسی حوادث علم و فناوری سایتهای دانلود گوناگون
آمار وبسایت
تعداد کل بازدیدها :
1813169510
![archive](https://vazeh.com/images/2archive.jpg)
![نمایش مجدد: نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه refresh](https://vazeh.com/images/refresh.gif)
نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه
واضح آرشیو وب فارسی:عصر ایران: نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه ذبیحالله نعیمیان در شماره پیشین هفتهنامه پنجره، مقالهای با عنوان ضرورت فهم فرارونده از نظریه ولایت فقیه بهچاپ رسید؛ مقاله حاضر با مروری بر محتوای مقاله مذکور نگارش یافته و در اختیار پنجره قرار گرفته است.بازخوانی اندیشه ولایت فقیه امری نیست که تنها محدود به زمان خاصی باشد. چه آنکه، دستکم در دوران غلبه مدرنیته غربی، تلاش برای بازفهمی توأمان الگوی دینی و الگوهای مدرن تبدیل به دغدغهای گریزناپذیر شده است. از اینرو، مرزبندی الگوی ولایت فقیه با تکیه بر مردمسالاری دینی، از الگوی مدرن مردمسالاری امری ضروری است. الف. فهم ولایت فقیه؛ برداشت یا قرائت؟تحلیل محتوای اندیشهها به صورتهای مختلفی انجام میگیرد. در این رابطه، تلاش برای ضابطهمند کردن تحلیل محتوا اهمیت خاصی دارد. چنانکه، تحلیل اندیشههای مربوط به ولایت فقیه تنها در چهارچوب با ضابطه قابلقبول است. در رابطه با ضابطهمند کردن شیوه فهم و تحلیل ولایت فقیه، نکات زیر قابلتوجهاند:1. آشنایی با مضمون یک متن، بیان شفاهی یا نظریه میتواند در یک فرآیند طبیعی شکل گیرد. در این صورت، میتوان فرآمد و دستاورد آن را برداشت خواند. 2. اما با ترویج شیوه فهم هرمنوتیک نسبیتگرا ـ که تنها یک شیوه از شیوههای فهم در دنیای مدرن است ـ مفهوم قرائت بهجای مفهوم برداشت، نشسته است.در این فهم نسبیتگرا محوریت خاصی به ذهن و پیشدانستههای فرد قرائتکننده داده میشود. روشن است که فهم طبیعی و برداشت حاصل از آن نیز از تعامل با پیشدانستهها برکنار نیست. اما در فرآیند طبیعی فهم، تلاش میشود تا پیشدانستههای تحریفکننده و مزاحم فهم سلیم، کنار گذاشته شود و تنها پیشدانستههایی مورد استفاده قرار میگیرند که میتوانند در فهم مقصود واقعی مؤلف، صاحب سخن و صاحب نظریه کمک کنند. بر این اساس، نقد یک برداشت نیز بر اساس این الگو میتواند شکل گیرد که برخی پیشدانستههایی که بهعنوان مقدمه یک برداشت قرار گرفتهاند، مورد نظر و مورد رضایت مؤلف و صاحب سخن نیستند. 3. در سنت هرمنوتیک نسبیتگرا، وضعیت به کلی تفاوت میکند. چه آنکه، در این فرآیند عامدانه، پیشدانستههایی مورد استفاده قرار میگیرند که مورد رضایت و موردنظر او نیستند. بلکه، گاه این مبنا فریاد میشود که مؤلف مرده است. برخی نقاشان مدرن تمایل دارند که بیننده هر فهمی از کار هنری آنان دارد، طرح كند و آنها به همه رضایت دارند. اما صاحبان متون مکتوب، بیانهای شفاهی و نظریههای علمی معمولا چنین رضایتی ندارند. فهم یا بازفهمی اندیشه ولایت فقیه، به کدام صورت میتواند وجه صحیح تلقی شود؟ 4. دوران حاضر، دورانی است که اندیشههای دموکراتیک ذهنیت عمومی در جهان را فراگرفته و جهانی شدن دموکراسی، در اشکال پیچیدهای از جهانیسازی دموکراسی خود را به نمایش میگذارد. در این فضا، چنان تمایل به دموکراسی فراگیر شده و بهعنوان بخشی از پیشدانستههای عمومی درآمده است که حتی تلاش برای بازفهمی آموزههای دینی ـ و از جمله اندیشه ولایت فقیه ـ اصلا بهعنوان تمایل و تلاشی عامدانه تلقی نمیشود. بلکه، دستکم در گمان برخی، فهمی صواب از مطالعه اندیشه ولایت فقیه را انتظار میبرند و حتی دیگر فهمها را نیز بهدور از مقصود صاحبنظریه میدانند. البته تلاشهایی نیز کاملا نشانههای تعمد در قرائت دموکراتیک را از خود نشان میدهند و قرائن نشان از بیطرفی را از خود نمينمايانند. برای قرائت دموکراتیک از دین و ولایت فقیه، ضرورتی نیست که قرائتگر از رویکرد هرمنوتیک نسبیتگرا اطلاع خاصی داشته باشد. واقعیت آن مهم است. در اینجا بهدنبال آن نیستیم که مصادیق این دو قرائت دموکراتیک را از هم تمییز دهیم. اما آیا واقعا امام خمینی(رحمتا... علیه) مقصودی دموکراتیک از اندیشه ولایت فقیه داشتند؟ البته برخی نیز با مقصود امام خمینی(رحمتا... علیه) کاری ندارند و قرائت دموکراتیک از ولایت فقیه را بهصورت مستقل طلب میکنند. 5. فریاد قرائتگرانه رییسجمهوري سابق از کارنامه ابدی او حذف نمیشود که ما دینی را قبول داریم که با دموکراسی سازگار افتد. او ـ به تبع عبدالکریم سروش و... ـ در این تلاش مدرنیته غربی و دموکراسی را معیار فهم دین قرار داد. اما آیا فهم سلیم از نسبت دین و دموکراسی، نباید در قالب سنجش امور غیردینی براساس دین باشد؟ روشن است که عرف دینباوران و متدینان چنان فهمی را برنمیتابد و آن را برداشتی سلیم نمیداند. تلقیهای دموکراتیک از ولایت فقیه به این نمونه پایان نمییابد. بلکه، در شکلها و سطوح مختلف قابلطرح بوده و طرح نیز میشوند. در این زمینه، نظریه ولایت فقیه، معنا و مؤلفههای خاصی دارد. برخی از مؤلفههای آن مورد بدفهمی قرار گرفته است.ب. نسبت حکومت دینی و ولایت فقیهجاودانگی دین ابعاد مختلفی دارد. بخشی از آن به جاودانگی آموزههای دینی بازمیگردد. بخشی نیز به استمرار مقوله ولایت و رهبری جامعه مربوط ميشود. در اینجا این مسئله مطرح است که آیا «نصب عام و عنوانی ولی فقیه» هیچ تشخصی را ایجاب نمیکند؟ استمرار مقوله ولایت بهصورت زیر است: 1. ولایتی که از جانب خداوند به پیامبر(صلیا... علیه و آله و سلم) و ائمه معصومین (علیهالسلام) داده شده است، در قالب نیابت خاص و نیابت عام در دو مقطع غیبت صغری و غیبت کبری رقم خورده است.2. نیابت خاص این است که شخص خاصی بهصورت مستقیم به نیابت از جانب امام معصوم (علیهالسلام)، عهدهدار اموری گردد که به او تفویض میشود. نیابت عام، آن است که اشخاصی با ویژگی خاصی مانند فقاهت و...، بهصورت عام به نیابت معرفی شوند. وجود افراد واجد شرایط در زمانها و مکانهای مختلف، مقتضی آن است که معرفی آنان به نیابت در ولایت، بهصورت عام باشد. 3. نیابت عام مقتضی آن است که در قلمروهای ولایی مختلف و در زمانهای مختلف، هر کسی که ویژگیهای مدنظر امام معصوم (علیهالسلام) را داشته باشد، به منصب ولایت نیابی دست یابد. چه آنکه، آن قلمروهای ولایی، مختلف بوده و هر کدام نیازمند رفع و رجوع امور جامعه هستند. سدههای گذشته که امکان ارتباط مستقیم و راحت نبود، چنین بستری مقتضی تحقق نیابتهای همزمان، اما در مکانهای مختلف و بدون تزاحم بود.4. نیابت عام بدان معنا نیست که در یک قلمرو ولایی و در یک زمان، همه آنان عهدهدار یک امر باشند. یعنی، معنا ندارد که امام معصوم (علیهالسلام) تصدی نیابت خود را در یک قلمرو ولایی و در یک زمان، به چند نفر داده باشد. از این رو، امام معصوم (علیهالسلام) تنها تصدی کسی را در چنین مواردی میپسندد و به آن رضایت دارد که بیش از دیگران از ویژگیهای لازم و مفید، برخوردار باشد. در این صورت، «نصب عنوانی و عام فقیه» هیچ تنافیای با تشخص خارجی آن ندارد و میتوان گفت که در چنین شرایطی، نصب عام مقتضی دایره محدودتری از افراداست. چه آنکه، عمومیت نصب مذکور بهلحاظ همه زمانها و مکانهایی است که در عصر غیبت خواهند بود. اما اقتضای یک قلمرو ولایی در یک زمان، آن است که تنها تصدی کسی مورد نظر امام معصوم (علیهالسلام) خواهد بود که بیشترین مقدار از ویژگیها را داشته باشد. بنابراین، اراده نوعی تشخص خارجی منافاتی با نصب عام و عنوانی ندارد.تفویض ولایت از طریق نیابت عام ظرفیت دو گونه ولایت را دارد: یکی، تفویض ولایتهای غیر متزاحم هم زمان و در قلمروهای مختلف ولایی. یکی هم، تفویض یک ولایت در یک قلمرو ولایی و در یک زمان. چه آنکه، از یک جهت نیابت مذکور بهصورت عام است و لذا این ظرفیت را دارد که به قلمروهای مختلف ولایی در زمانهای مختلف و حتی در یک زمان نیز به تفویض نیابت بپردازد. اما نیابت عام بدان معنا نیست که امام معصوم (علیهالسلام)، در یک قلمرو ولایی که در یک زمان جز یک ولایت را برنمیتابد، چند ولایت را تفویض کرده باشد. از این رو، نمیتوان ولایت عام را مقتضی تفویض چند ولایت همزمان در یک قلمرو ولایی دانست. یعنی، نمیتوان تعدد و تزاحم ولایت را مورد پذیرش امام معصوم (علیهالسلام) دانست.5. از آن جهت که نصب افراد مختلف و برای زمانها و مکانهای گوناگون مدنظر امام بوده است، ائمه معصومین (علیهالسلام) بهصورت عنوان عام، مسئولیت تصدی نايبان را بر عهده آنان قرار دادهاند. بنابراین، این نکته نیز روشن است که «نصب عنوانی فقیه» برای نصب اشخاص است. بنابراین، نمیتوان از نصب عنوانی و عام، نتیجه گرفت که ولایت فقیه، ولایت غیر اوست. یعنی، اگر ولایتی از جانب ائمه (علیهالسلام) به نیابت به فقیه داده شده است، به شخص او این ولایت داده شده است و نه به دیگر بخشهای حکومتی که او در رأس آن به ایفای نقش میپردازد.ج. توزیع قدرت در نظام ولاییهمه مدلهای حکومتی ناگزیر از نوعی تقسیم کار و نوعی از توزیع قدرت هستند. این امر شامل همه حکومتهای ساده و پیچیده میشود. اما هرکدام متناسب با شرایط زمانی و حکومتی به این امر مبادرت میورزند. در اینجا این سئوال مطرح است که توزیع قدرت در نظام ولایی چگونه است؟1. بنا بر اندیشه ولایت فقیه، تفویض منصب نیابتی ولایت، تنها به فقیه صورت گرفته است. مشارکت بخشهای مختلف حکومت در امر ولایت، دو فرض بیشتر ندارد.متصدیان بخشهای دیگر یا فقیه هستند یا غیر فقیه. بیتردید غیر فقها از جانب امام معصوم (علیهالسلام) ولایتی را به نیابت، بهدست نیاوردهاند. بنابراین، تحصیل ولایت توسط آنان تنها از طریق تفویض ولایت از جانب فقیه حاکم میتواند صورت گیرد و در دایرهای ولایت مییابند که به آنها تفویض میشود. اما تحصیل ولایت توسط فقها نیز به موجب آنکه، به تزاحم ولایت آنها با ولایت فقیه حاکم بازمیگردد، مورد رضایت و خرسندی امام معصوم (علیهالسلام) نمیتواند باشد. چه آنکه، پذیرش تفویض به بیش از یک نفر، بهمعنای پذیرش هرج و مرج در یک قلمرو ولایی است. آیا میتوان پذیرش چنین امری را به امام معصوم (علیهالسلام) نسبت داد؟ و آیا عام بودن نیابت در عصر غیبت، واقعا مقتضی چنین نسبتی است؟ بیتردید پاسخ منفی است.2. حاکمیت ولی فقیه بدان معناست که هم فقها و هم غیرفقها میتوانند بنا به تشخیص و تصمیمگیری او، عهدهدار مناصب مختلف حکومتی شوند. بر این اساس، ولایت آنان در طول ولایت اوست. بنابراین، نمیتوان مشارکت آنان در بخشهای مختلف قدرت را بهانه این سخن قرار داد که ولایت ـ یا ولایت مطلقه ـ به حکومت تفویض شده است و نه به شخص حاکم.ولایتی که از جانب امام معصوم (علیهالسلام) به حاکم فقیه تفویض شده، به خود او تفویض شده است. اگر ولایت از آن کل حکومت باشد، معنا ندارد بگوییم ولایت به فقیه در رأس آن تفویض شده است. بلکه، باید بگوییم ولایت مزبور به حکومت تفویض شده است. بگذریم از اینکه، سخن مذکور معنای مشخصی نیز ندارد. چه آنکه، معلوم نیست مفهوم حکومت تا چه سطحی از مناصب و متصدیان دستگاه حکومت را شامل میشود.3. حکومتی که در رأس آن فقیه است، همه مناصب ولایی، قدرت و اختیارات مربوط به آنها، از جانب او توزیع میشود. از اینرو، ولایت مربوط به حکومت به یک کانون مرکزی بازمیگردد و نمیتوان توزیع قدرت در نظام ولایی را جز بهصورت طولی، سازگار با اندیشه ولایت فقیه دانست. 4. جامعه متدینان ایرانی، در سده اخیر به شرایطی دست یافته که زمینه را برای گذر از شرایط دوران قاجار و پهلوی و برای گذر از الگوی ناقص مرجعیت ولایی به ولایت فقیه، مساعد کرده است. در شرایط پیشین، توزیع قدرت بهگونهای رقم خورده بود که متصدی مشروع امور ولایی تنها محدوده کوچکی از آنها را به دست داشت. اما در شرایطی که ولی فقیه، بهعنوان متصدی مشروع به نیابت از امام معصوم (علیهالسلام) به سامان جامعه میپردازد، دیگران تنها در طول ولایت او میتوانند در دستگاه حکومت به تمشیت امور بپردازند.5. افزایش اهمیت ساختار در جوامع پیچیده، نه بدان معناست که در جوامع ساده ساختاری وجود نداشته است و نه بدان معنا که ولایت تفویض شده به ولی فقیه را به کل حکومت نسبت دهیم. بهویژه آنکه، همه مناصب ولایی در ردههای پایینتر از او کسب ولایت میکنند. 6. نیاز جامعه به حکومت، مقولهای مستقل از مقوله حاکم و ویژگیهای اوست. ضرورت حکومت هم بهصورت عقلی و هم بهصورت نقلی قابل اثبات است. اما نمیتوان بحث از ضرورت حکومت را مقتضی آن دانست که مؤلفههای مؤثر در تأمین مشروعیت تصدی حاکم و دایره ولایت او، نادیده گرفته شود. چنانکه، اشاره به ضرورت حکومت در این کلام امیرالمؤمنین امام علی (علیهالسلام) مبنی بر «لابد للناس من امیر، بر او فاجر»، ربطی به بحث ویژگیهای حاکم و دایره اختیارات او ندارد. چنانکه، چنین فقراتی نیز نمیتواند بهانهای برای قرائت دموکراتیک از ولایت فقیه و مقوله توزیع قدرت در نظام ولایی باشد. 7. نحوه توزیع قدرت به شکلی که اختیارات ولی فقیه را بهصورت الزامی از او گرفته و به دیگران وانهد، در تنافی با اصل اندیشه ولایت فقیه است. چهآنکه، اگر ولایت مزبور بهصورت کامل برای فقیه حاکم اثبات شود، محدودسازی او ـ در قالب تحمیل توزیع دموکراتیک قدرت بر اندیشه ولایت فقیه ـ بهصورت روشنی نافی آن است، هرچند در ابتدای بحث به حقانیت ولایت فقیه و اختیارات او نیز تصریح شود. تصریح به پذیرش ولایت فقیه در اندیشه امام خمینی(رحمتا... علیه) و محدودسازی توأمان او از طریق توزیع افراطی و دموکراتیک قدرت، جز تناقض نیست.8. در جوامع ساده نیز تقسیم مناصب و توزیع قدرت، متناسب با همان شرایط انجام میگیرد. ساده بودن شرایط اجتماعی در صدر اسلام نیز بدان معنا نیست که همه کارها به یک نفر واگذار میشده است. اما کیفیت تقسیم کار یا کیفیت تمرکز قدرت و مناصب، همگی متناسب با شرایط زمان و مکان توسط پیامبر(صلیا... علیه و آله و سلم)، امام معصوم (علیهالسلام)، خلفا و نیز ولی فقیه صورت گرفته و میگیرد. اما آیا میتوان کیفیت توزیع مناصب در شرایط ساده و پیچیده را امری دانست که مقتضی محدودسازی اختیارات ولی فقیه است. د. نسبتسنجی الگوی ولایت فقیه با مردمسالاریالگوهای سیاسی میتوانند نسبتهای مختلفی با یکدیگر داشته یا پیدا کنند. در این میان، برخی از الگوها نیز قابلتلفیق با یکدیگر هستند. در این میان، این مسئله مطرح است که نسبت دو الگوی ولایت فقیه و مردمسالاری چیست؟ در این رابطه، نکات زیر قابلتوجهاند:1. الگوی ولایت فقیه خاستگاه مستقلی دارد. بر این اساس، نمیتوان الگوی مزبور را خارج از خاستگاه آن تفسیر کرد. خاستگاه ولایت فقیه، نیابت فقیه از امام معصوم (علیهالسلام) است. همچنانکه، ولایت امام معصوم (علیهالسلام) برآمده از ولایت استقلالی خدای متعال بر جهان و انسان است. بیتردید این ولایت نمیتواند در چهارچوب خودبنیادانه حکومت مردم بر مردم، تفسیر شود.2. الگوی مردمسالاری در دو شکل ارزشی و روشی قابل تصویر است. مردمسالاری ارزشی مبتنی بر ارزشهای خودبنیادی است که نمیتواند با ولایت الهی و حکومتی ولایت فقیه سازگاری داشته باشد. به تعبیر دیگر، سازگاری میان آنها از شرایط امکان برخوردار نیست. بلکه، از امتناع ذاتی برخوردار است.تنها مردمسالاری روشی است که زمینهسازگاری با ولایت الهی و ولایت فقیه را «میتواند» داشته باشد و تنها در این الگوست که«شرایط امکان» برای تحقق این سازگاری وجود دارد. اما تحقق عینی این سازگاری نیازمند، شرایط دیگری است که به ویژگیهای موجود در هر یک از سازوکارها و ابزارهای باز میگردد. 3. الگوی مردمسالاری غربی سازوکارها و ابزارهایی را برای خود برگزیده است. تلقی ارزشی از آنها، اصالت خاصی به این سازوکارها و ابزارها میدهد که بسیاری از آنها را از دایره بهرهگیری در یک نظام دینی، خارج میکند و تنها هنگامی میتوان مردمسالاری ارزشی را بهعنوان وصف حکومت دینی بهکار برد که حکومت دینی از مبانی خود کوتاه آمده و مفروضات بنیادین مردمسالاری غربی را پذیرا شود. به تعبیر دیگر، اگر مردمسالاری را بهعنوان الگویی ارزشی بدانیم، تنها با عدول از ارزشهای دینی و بهویژه با عدول از ولایت استقلالی خداوند متعال و امکان تفویض آن به پیامبر(صلیا... علیه و آله و سلم)، امام معصوم (علیهالسلام) و ولی فقیه، قابلپذیرش است یا آنکه، دستکم چارهای جز تأویل ارزشهای دینی یا ارزشهای دموکراتیک برای سازگارسازی میان آنها نیست.4. تلقی روشی از مردمسالاری، مقتضی آن است که الزامی در پذیرش همه یا بخشی از مبانی، سازوکارها و ابزارهای دموکراتیک نباشد. بلکه، یک حکومت دینی تنها در محدوده چهارچوبی خاص با این امور مواجه میشود و احیانا آنها را میپذیرد. اگر حکومت دینیای که برمبنای ولایت فقیه سامان گرفته است، بخواهد با استخدام سازوکارهای مردمسالارانه این وصف را به خود بگیرد، لزومی ندارد بهصورت کامل خود را در چهارچوب آن تعریف کند. به تعبیر دیگر، برخورداری از خاستگاه مستقل دینی مقتضی آن است که حکومت دینی و الگوی ولایت فقیه، در استخدام چنین سازوکارها و ابزارهایی، آزادی خود را حفظ کرده و خود را مقهور آن نکند. هرچند پذیرش محدود آنها میتواند این بحث را پیش کشد که آیا برای صدق مفهوم مردمسالاری این مقدار کفایت میکند یا نه؟ اما این بحث صدمهای به اصل بحث نمیزند.5. در مجموع، روشن است که الزام به پذیرش بیچون و چرای همه مبانی، سازوکارها و ابزارهای مردمسالاری غربی ـ بهویژه در الگوی ارزشی آن ـ بهمعنای تحمیل یک الگوی غیردینی و ارائه قرائت دموکراتیک از آن است. بنابراین، صدور چنین حکمی که سازگاری مردمسالاری و ولایت فقیه، مقتضی پذیرش مفروضات اولیه مردمسالاری است، دستکم به دو جهت جز کلیگویی پرابهام و تحمیل افراطی نیست:یکی آنکه، مردمسالاری ارزشی ـ که مبتنی بر ارزشهای خودبنیادانه است ـ متفاوت از مردمسالاری روشی است.دیگر آنکه، روشی دانستن مردمسالاری مقتضی آن است که امکان تصرف و گزینش یا رد برخی از مؤلفههای موجود در برخی از اشکال مردمسالاری روشی وجود دارد. به تعبیر دیگر، دموکراسی روشی اشکال مختلفی میتواند داشته باشد و هیچ الزامی برای تحمیل یک الگو بر همگان نیست. یعنی، استخدام برخی از مؤلفهها و سازوکارهای روشی از مردمسالاری توسط حکومت دینی و ولایت فقیه، ترسیمکننده یک شکل از اشکال مختلف مردمسالاری روشی است.6. نظام ولایت فقیه، هرگز نه بهمعنای پذیرش بیقانونی و اعمال اقتدارگرایانه قدرت است و نه مقتضی منع مشارکت مردم یا نخبگان در گردش قدرت و نحوه سامان سیاسی است.حفظ سلامت در گردش قدرت، یکی از ارزشهای دینی و یکی از عناصر همزاد با الگوی ولایت فقیهی است. چه آنکه، سلامت قدرت از سوءاستفاده و جهتگیریهای اقتدارگرایانه، در چهارچوب اهداف سیاسی دینی قرار دارد. از اینرو، وصف مردمسالاری دینی، الگویی اقتباسی نیست تا بهدنبال تقویت این اقتباس برآییم یا آنکه، بهدنبال قرائت دموکراتیک از ولایت فقیه باشیم.در هر حال، تلاش برای مرزبندی میان مردمسالاری ارزشی و مردمسالاری روشی امری است که گریزی از آن برای فهم نسبت مردمسالاری و ولایت فقیه، نیست.7. خاستگاهی که ولایت فقیه را بهعنوان الگوی دینی ـ سیاسی ارائه میدهد، این الگو تنها بهعنوان پاسخ به سئوال «چه کسی حکومت کند؟» نیست. بلکه، این خاستگاه دینی با محوریت به فقه و قانون جامع الهی، پاسخ به این پرسش را نیز در بردارد که چگونه باید حکومت کرد؟ بنابراین، پیش از آنکه، نظریه ولایت فقیه کانون اقتدار را به شخص بدهد، ولایت شخص فقیه را در چهارچوب فقه و قانون الهی معرفی میکند. چنانکه، نامشروع دانستن و غاصب خواندن افراد بیصلاحیت در تاریخ درازدامن تشیع، بهصورت توأمان مقتضی نامشروع دانستن تصدیهای آنان و نامشروعخواندن فعالیتهای اقتدارگرایانه خارج از مرز شریعت و قانون الهی، بوده است. در این میان، ولایت فقیه در نسبت خاصی با ولایت فقه هست. چه آنکه، نه تنها ولایت شخص فقیه در اندیشه ولایت فقیه مطرح است. بلکه، این فقه با جامعیت اسلامی و ظرفیت گسترشپذیر آن است که ضوابط رفتار، تصمیمسازی، و تصمیمگیری سیاسی را در اختیار شخص ولی فقیه قرار میدهد.8. ولایت فقیه، خاستگاه الهی و دینی دارد. این امر مقتضی آن است که ساماندهی و تدبیر جامعه توسط ولی فقیه، الزامی دینی و الهی داشته باشد. به تعبیر دیگر، تدبیر دینی سیاست، تکلیفی دینی است. چنانکه، خداوند متعال برای همه کسانی که چنین ولایتی را جعل کرده و آنان را بر چنین مناصبی گمارده است، حق اطاعت را همسان با تکلیف مذکور جعل کرده است. روشن است که چنین حق و تکلیف توأمانی را نمیتوان در سیاستهای زمینی و از جمله در مردمسالاری کاملا زمینی و خودبنیاد غربی سراغ گرفت.بر این اساس، قدسی و آسمانی دانستن ولایت فقیه، از این امر ریشه میگیرد که حق و تکلیف مذکور از ولایت الهی ـ و البته بهصورت غیرمستقیم و بهعنوان نیابت از ولایت امام معصوم (علیهالسلام) ـ برآمده است.9. تغییرپذیری شرایط جامعه، میتواند به تغییر برخی از سازوکارها و ابزارهای حکومتی بینجامد. اما این امر نباید بهصورتی طرح شود که جایگاه ولایی ولی فقیه را تضعیف کند. چنانکه، تغییرپذیری مزبور نمیتواند محمل یا بهانهای برای تقلیل ذاتیات ولایت فقیه و تحمیل برخی از مؤلفههای دموکراسی غربی بر این الگوی دینی شود. چنانکه، نمیتوان تغییرپذیری مذکور را بهمثابه تغییرپذیری همه اشکال و قالبهای موجود در حکومت دینی دانست. مهمترین بخشی که در الگوی ولایت فقیه نمیتواند تغییر یابد، جایگاه دینی و اختیاراتی است که رأس هرم قدرت از آن برخوردار شده است. در این میان، اقتضای نصب فقیه بهعنوان نایب امام عصر (علیهالسلام)، بهگونهای است که جز بهصورت مطلق و غیرمقید به زمان و غیرموقت جعل نشده است. چنانکه، اختیارات دیگر نهادهای تغییرپذیر حکومتی نیز تنها در طول ولایت فقیه، میتوانند تعریف شده و متناسب با زمان تغییر یابند. بر این اساس، امکان تغییر برخی از اشکال و قالبهای حکومتی، تنها در صورتی قابلتجویز هستند که به تقلیل یا تحویل ولایت مذکور نینجامد. 10. بنا بر اندیشه تفویض عام ولایت از جانب امام معصوم (علیهالسلام) به فقیه، مصداقشناسی آن بر عهده نخبگان فقیه و سیاستدانی است که بتوانند در سازوکار مناسبی به شناسایی و نه نصب مناسبترین فرد برای تصدی ولایت امر بپردازند. چنانکه، وظیفه و نه حق اعلام از دست دادن شرایط رهبری نیز بر دوش آنان است. در قانون اساسی جمهوری اسلامی، نهادی که نخبگان مذکور در آن به چنین وظایفی میپردازند، مجلس خبرگان رهبری نامیده شده است.ماهیت وظایف و اختیارات اعضای مجلس خبرگان از سنخ، امور ولایی نیست. بنابراین، منصب آنان منصبی ولایی نیست. بلکه، شأن آنان، شأن خبرویت ـ و البته در قالب رسمی و نظامیافته ـ است. چنانکه، آنان به نصب یا عزل ولی فقیه اقدام نمیکنند. بلکه، تنها به شناسایی و معرفی فرد واجد شرایط یا اعلام از دست دادن صلاحیتها و ویژگیهای لازم در او میپردازند. بنابراین، هرچند آنان در تحقق قدرت و عینیتیابی رأس هرم قدرت تأثیرگذارند، اما نظارت آنان به معنای دخالت در امور ولایی حاکم نیست. 11. مجلس خبرگان رهبری، از استقلال ذاتی خاصی برخوردارند که مهمترین راه حفظ استقلال آنان، در رعایت و تحقق ویژگیهای شخصیتی آنان است. اما استقلال آنان بهمعنای عدم ارتباط میان بخشهای نظام سیاسی نیست. چنانکه، این استقلال نیز نمیتواند مستلزم دخالت در امور ولایی دانسته شود.تمایل به حفظ استقلال آنان در آینده نیز نباید موجب بدگمانی به سازوکارهای موجود در زمینه شناسایی رهبری و مراقبت از بقا و استمرار ویژگیهای لازم برای رهبری باشد. چنانکه، همواره یکی از نکاتی که دشمنان نظام جمهوری اسلامی ایران و نظام ولایت فقیه، دنبال بهانهجویی درباره آن هستند، ابهامآفرینی در کیفیت انجام وظیفه مجلس خبرگان رهبری در نظارت بر رهبری هستند.
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: عصر ایران]
[مشاهده در: www.asriran.com]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 234]
صفحات پیشنهادی
نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه
نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه ذبیحالله نعیمیان در شماره پیشین هفتهنامه پنجره، مقالهای با عنوان ضرورت فهم فرارونده از نظریه ولایت فقیه بهچاپ رسید؛ مقاله ...
نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه ذبیحالله نعیمیان در شماره پیشین هفتهنامه پنجره، مقالهای با عنوان ضرورت فهم فرارونده از نظریه ولایت فقیه بهچاپ رسید؛ مقاله ...
امام خمینى (رحمت الله علیه) و ولایت فقیه(2)
نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه ذبیحالله نعیمیان در شماره پیشین هفتهنامه ... البته برخی نیز با مقصود امام خمینی(رحمتا... علیه) کاری ندارند و قرائت دموکراتیک ...
نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه ذبیحالله نعیمیان در شماره پیشین هفتهنامه ... البته برخی نیز با مقصود امام خمینی(رحمتا... علیه) کاری ندارند و قرائت دموکراتیک ...
معيار مشروعيت از ديدگاه مكاتب مختلف( مشروعيت ولايت فقيه ...
معيار مشروعيت از ديدگاه مكاتب مختلف( مشروعيت ولايت فقيه در نظام سياسي ... ولایت فقیه (4)دلایل عقلی مشروعیت مردمی ولایت فقیه(5)نقد نظریه مشروعیت مردمی .... و چه تهاجماتنرم و فكرى مانند غير دموكراتيك خواندن نظام ولايى و ولايت فقيه، تقابل ... ...
معيار مشروعيت از ديدگاه مكاتب مختلف( مشروعيت ولايت فقيه در نظام سياسي ... ولایت فقیه (4)دلایل عقلی مشروعیت مردمی ولایت فقیه(5)نقد نظریه مشروعیت مردمی .... و چه تهاجماتنرم و فكرى مانند غير دموكراتيك خواندن نظام ولايى و ولايت فقيه، تقابل ... ...
ارزش نخبگان سیاسی تا زمانی است که در کنار ولایت باشند
نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه vazeh.com 05:45:31 07:14:40 12:13:30 17:11:00 17:31:27 0:8 مانده تا طلوع خورشید ... بازخوانی اندیشه ولایت فقیه امری نیست ...
نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه vazeh.com 05:45:31 07:14:40 12:13:30 17:11:00 17:31:27 0:8 مانده تا طلوع خورشید ... بازخوانی اندیشه ولایت فقیه امری نیست ...
سگ نظافتچی (عکس)
كانالس: قهرمان لاليگا و ليگ قهرمانان ميشويم · نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه · تیتر روزنامه های آ اس و مارکا ، شانزدهم مرداد + عكس · پان عربيسم و پانعبريسم ...
كانالس: قهرمان لاليگا و ليگ قهرمانان ميشويم · نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه · تیتر روزنامه های آ اس و مارکا ، شانزدهم مرداد + عكس · پان عربيسم و پانعبريسم ...
مصدومیت میلاد/ دست میداودی شکسته است؟
نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه · كانالس: قهرمان لاليگا و ليگ قهرمانان ميشويم · جامعه مدرسين در اختلافات داوري كند · سگ نظافتچی (عکس) · میلاد میداوودی: دست من ...
نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه · كانالس: قهرمان لاليگا و ليگ قهرمانان ميشويم · جامعه مدرسين در اختلافات داوري كند · سگ نظافتچی (عکس) · میلاد میداوودی: دست من ...
تصویر کاکا بر روی جلد فیفا 11
كانالس: قهرمان لاليگا و ليگ قهرمانان ميشويم · نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه · تیتر روزنامه های آ اس و مارکا ، شانزدهم مرداد + عكس · پان عربيسم و پانعبريسم ...
كانالس: قهرمان لاليگا و ليگ قهرمانان ميشويم · نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه · تیتر روزنامه های آ اس و مارکا ، شانزدهم مرداد + عكس · پان عربيسم و پانعبريسم ...
مبعلي به امارات رفت
نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه · كانالس: قهرمان لاليگا و ليگ قهرمانان ميشويم · جامعه مدرسين در اختلافات داوري كند · سگ نظافتچی (عکس). . مطالب پیشین ...
نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه · كانالس: قهرمان لاليگا و ليگ قهرمانان ميشويم · جامعه مدرسين در اختلافات داوري كند · سگ نظافتچی (عکس). . مطالب پیشین ...
هاشميان شايد در پرسپوليس
كانالس: قهرمان لاليگا و ليگ قهرمانان ميشويم · نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه · تیتر روزنامه های آ اس و مارکا ، شانزدهم مرداد + عكس · پان عربيسم و پانعبريسم ...
كانالس: قهرمان لاليگا و ليگ قهرمانان ميشويم · نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه · تیتر روزنامه های آ اس و مارکا ، شانزدهم مرداد + عكس · پان عربيسم و پانعبريسم ...
طالبلو: به زودي به تركيب اصلي استقلال بازميگردم
كانالس: قهرمان لاليگا و ليگ قهرمانان ميشويم · نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه · تیتر روزنامه های آ اس و مارکا ، شانزدهم مرداد + عكس · پان عربيسم و پانعبريسم ...
كانالس: قهرمان لاليگا و ليگ قهرمانان ميشويم · نقد قرائت دموكراتیک از ولایت فقیه · تیتر روزنامه های آ اس و مارکا ، شانزدهم مرداد + عكس · پان عربيسم و پانعبريسم ...
-
گوناگون
پربازدیدترینها