واضح آرشیو وب فارسی:عصر ایران: كودتا در پاكستان برنده ندارد حامد مير ایران: پاكستان هنوز با دو رشته بحران در مرزها و مركز سياسي خود دست به گريبان است.شورش طالبان محلي در نواحي شمال غربي در كنار كشمكش احزاب ناراضي همانند تيغ دو دم، ثبات سياسي اين كشور 160 ميليون نفري و نيز موقعيت دولت نوپاي آصف عليزرداري را به چالش ميكشد. بر اين دو منبع ناامني بايد نقش عامل سومي به نام نقض حريم سرزمين پاكستان در حملات سيستماتيك هواپيماهاي بدون سرنشين امريكا را افزود كه هم اقتدار دولت را در نگاه مردم زير سؤال برده و هم مشروعيت روابط آن با بازيگران جهاني را با اما و اگرهاي بسيار روبهرو كرده است. در حاشيه ديدار هيأت رسانهاي پاكستان از مؤسسه فرهنگي ـ مطبوعاتي «ايران» با حامد مير مفسر سياسي برجسته تلويزيون «جيو» آخرين تحولات اين كشور را به بحث گذاشتيم.آيا تفاوتي ميان طالبان پاكستان و طالبان افغانستان قائل هستيد يا آن كه آنها را يك پيكره سياسي واحد ميبينيد؟به طور طبيعي اشتراك و افتراقهايي ميان آنها وجود دارد. در برهه كنوني ارتباطات ارگانيك ميان آنها برقرار است اما به اعتقاد من، طالبان محلي پاكستان محصول سياسي خود پاكستان است. يعني ريشه در ساختارهاي سياسي و بافت قدرت در درون كشور دارند. اما اين كه چگونه هسته طالبان محلي اين اندازه در پاكستان قدرت گرفتند، نقش يك عامل را نبايد ناديده گرفت و آن اين كه در برههاي، سياست گروهي از زمامداران وقت اسلامآباد براين استوار شد كه در داد و ستد با امريكا، طالبان را بال و پر دهند.به طور مشخص چه طيفي از مقامهاي پاكستان اين سياست را دنبال كردند و دقيقاً از چه زماني اين ايده به اجرا گذاشته شد؟مبدع اين سياست در ميان ژنرالهاي پاكستان خود پرويز مشرف بود. به خاطر دارم كه قريب 10 سال پيش، اولين هسته طالبان محلي پاكستان با ارتش و دولت وارد مذاكره شده و به پاي مصالحه آمدند. اولين پايه اين مصالحه سال 2004 گذاشته شد. شبكه شبه نظاميان پاكستان آن روز شامل حدود 300 گروه كوچك و بزرگ بود كه در نقاط مختلف بويژه در نوار سرحدات فعال بودند. به طور رسمي آنها سال 2006 به سمت امضاي پيمان ترك مخاصمه با دولت مركزي گام برداشتند. در اين معاهده خواسته دولت اين بود كه طالبان محلي از القاعده تفكيك شوند و سلاح خويش را كنار بگذارند. رهبران آنها اين شروط را پذيرفتند. صبحگاه اكتبر 2006 والي ايالت سرحد براي امضاي پيمان به ناحيه قبيلهاي مهمند رفت، اما ناگهان در روز امضاي پيمان صلح، هواپيماهاي امريكايي، نواحي قبيلهاي تحت نفوذ آنها را بمباران كردند. 9بچه كشته شد و چندين زن و مرد.يعني شما معتقديد كه دستهاي پنهان مانع از حل مسئله طالبان محلي پاكستان است ولي تصور عمومي اين است كه رهبران اين گروه تن به مصالحه نميدهند؟دست كم در صحنه پاكستان و با مشاهداتي كه من از مذاكرات قبلي آنها با ارتش و دولت دارم، امريكاييها و دوستانشان در اسلامآباد راه مذاكره و مصالحه را بستهاند.شواهدي براين گفتهتان داريد؟اولين بار كه مذاكرات بر هم خورد، علي محمد اوركزاي والي وقت سرحد به صراحت فاش كرد كه سران طالبان محلي تا آخرين لحظه به پيمان ترك مخاصمه وفادار بودند. من نقش پرويز مشرف را در وضع پيچيدهاي كه با شورش طالبان در پاكستان پيش آمد بسيار تعيين كننده ميدانم. مشرف بازي زشتي را شروع كرد به اين صورت كه براي به دست آوردن حمايت مالي سرشار امريكا و غرب از طالبان محلي به صورت يك «كارت امتيازگيري» استفاده كرد. داستان حمله مشرف به لال مسجد يك نمونه آشكار است. براساس مداركي كه به دست آورديم، اين غائله يك سناريو بود كه مشرف به اتفاق شماري افسران ارشد «آي.اس. آي» (سازمان اطلاعات ارتش پاكستان) عملياتي كرد.تا آنجا كه ما ميدانيم ماجراي لال مسجد، شورش طلاب افراطي متحد طالبان عليه دولت بود، اين قضيه چگونه به روابط دولت اسلامآباد و امريكا ارتباط پيدا ميكند؟مشرف براي اولين بار ارتش را براي سركوب مسجدلال گسيل كرد تا اين پيام را به امريكا منتقل كند كه حكومت اسلامآباد وارد جنگ با طالبان شده است. من براي اثبات اين موضوع مدركي راسختر دارم. وقتي نظاميان لال مسجد را محاصره كردند، دو برادر عبدالعزيز و عبدالرشيد نمازي با من تماس گرفته و خواهان مصاحبه شدند. آنها در اين مصاحبه فاش كردند كه گروگان افسران آياس آي هستند. حتي گفتند كه عوامل اطلاعاتي آنها را براي امضاي اعترافنامه دروغين مبني بر اينكه فرمان جهاد عليه دولت دادهاند، تحت فشار گذاشتهاند. من كل اين ماجرا را به مشرف منتقل كردم اما افشاي اين اسناد، سران وقت دولت را از راهي كه براي بزرگنمايي موضوع طالبان پاكستان و داد و ستد با امريكا پيش گرفته بود، باز نداشت.بعد از پايان دوره مشرف، ديدگاه بسياري از ناظران اين بود كه سياست پراشتباه دولت مركزي در پروژه جنگ ترور تغيير ميكند اما چرا اين تغيير اتفاق نيفتاد؟دولت جديد پاكستان با مشكلات عميقي دست به گريبان است با آنكه وعده اصلاح مسير گذشته را داده بود اما الان به اين نتيجه رسيده كه الگويي كه امثال مشرف در سيستم اطلاعاتي و نظامي پاكستان براي مواجهه با طالبان پايهريزي كرده بودند به راحتي قابل تغيير نيست. البته رئيسجمهور جديد پاكستان اقدامات چشمگيري مثل تعويض برخي مديران سازمان اطلاعاتي آياسآي و يا اصلاح برخي قوانين مربوط به رابطه بخش سياسي و نظامي رامطرح كرد اما اغلب اين اصلاحات هنوز بر روي كاغذ مانده است.همزمان با كشمكش ارتش و طالبان، دولت زرداري با بحرانهاي ديگري از سوي اپوزيسيون روبرو است. حتي گفته ميشود نظاميان چندان همراه دولت نيستند. اين ارزيابيها چه اندازه منطبق با واقعيت است؟دولت زرداري چندان از ناحيه پارلمان نگراني ندارد. زيرا اكثريت از آن حزب حاكم است. در خصوص نگاه ارتش نيز به نظر ميآيد كه فرماندهي جديد ارتش سياست همكاري با دولت را دنبال ميكند. سران حزب مردم نيز كه قدرت سياسي را در دست دارند برخلاف رهبران گذشته بر حفظ پيوند ميان دولت و نظاميان اصرار دارند.با اين توصيف شما فرضيه بازگشت دوباره نظاميان به قدرت و احتمال كودتا را جدي نميدانيد؟فكر ميكنم سران هر دو حوزه سياسي و نظامي به اين نتيجه رسيدهاند كه درگيري آنها در اين مقطع برنده ندارد. هرگونه كودتا در اين مقطع به تثبيت نفوذ امريكا در ساختار سياست پاكستان منجر خواهد شد لذا بايد با انديشه كودتا مبارزه كرد. معتقدم كه امريكاييها در اين مرحله نفع خويش را در بيثباتي پاكستان ميجويند.با اين وصف آيا چشماندازي براي پايان نزاع داخلي پاكستان متصور ميبينيد؟بعيد ميدانم قضيه جنگ دولت و ارتش با شبهنظاميان در سرحدات پاكستان به اين زودي پايان يابد. تا وقتي سر چشمه اين شورشها كه اشغال افغانستان و تعرضات نظامي امريكا به مناطق مرزي پاكستان است باقي است، شورشيان نيز به انحاي مختلف ضديت خود با دولت متحد امريكا در اسلامآباد را نشان خواهند داد.
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: عصر ایران]
[مشاهده در: www.asriran.com]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 311]