تبلیغات
تبلیغات متنی
محبوبترینها
معرفی و فروش بوته گرافیتی ریخته گری
بهترین بروکر برای معاملات فارکس در سال 2024
تجربه رانندگی با لندکروز در جزیره قشم؛ لوکسترین انتخاب
اکسپرتاپ: 10 شغل پردرآمد برای مهاجران کاری در کانادا
بهترین سایتهای خرید تیک آبی رسمی اینستاگرام در ایران
کدام رنگ کاغذ دیواری مناسب فضای شماست؟
چه چیزهایی دیگر در دکوراسیون مد نیست؟!
بررسی قیمت تیرچه + قیمت تیرچه کرومیت + قیمت یونولیت
خرید و قیمت ورق در مشاوران آهن + [مشاوره رایگان]
تیوی وال: ایدهای نوین برای دکوراسیون داخلی
صفحه اول
آرشیو مطالب
ورود/عضویت
هواشناسی
قیمت طلا سکه و ارز
قیمت خودرو
مطالب در سایت شما
تبادل لینک
ارتباط با ما
مطالب سایت سرگرمی سبک زندگی سینما و تلویزیون فرهنگ و هنر پزشکی و سلامت اجتماع و خانواده تصویری دین و اندیشه ورزش اقتصادی سیاسی حوادث علم و فناوری سایتهای دانلود گوناگون
مطالب سایت سرگرمی سبک زندگی سینما و تلویزیون فرهنگ و هنر پزشکی و سلامت اجتماع و خانواده تصویری دین و اندیشه ورزش اقتصادی سیاسی حوادث علم و فناوری سایتهای دانلود گوناگون
آمار وبسایت
تعداد کل بازدیدها :
1813059402
![نمایش مجدد: تاریخ نگاری حادثه عاشورا چگونه بوده است؟ refresh](https://vazeh.com/images/refresh.gif)
تاریخ نگاری حادثه عاشورا چگونه بوده است؟
واضح آرشیو وب فارسی:فرهنگ نیوز:
![تاریخ نگاری حادثه عاشورا چگونه بوده است؟ تاریخ نگاری حادثه عاشورا چگونه بوده است؟](http://www.farhangnews.ir/sites/default/files/styles/node_thumb_4/public/content/images/story/95-07/24/farhangnews_239129-621071-1476532794.jpg?itok=aCCeoJcS)
تاریخ نگاری حادثه عاشورا چگونه بوده است؟ عظمت حادثه کربلا و تأثیرات عمیق و گسترده سیاسی و اجتماعی آن در تاریخ اسلام و بهویژه تاریخ تشیع، هر ذهن کنجکاو علاقهمند به درک و فهم حقایق تاریخی را به شناخت منابع گزارشهای این رویداد سوق میدهد.
به گزارش فرهنگ نیوز؛ سؤال مهمی که ممکن است به ذهن خواننده آشنا به تاریخ اسلام - خاصه کسانی که با تاریخنگاری اسلامی آشنایی دارند - خطور نماید، این است که آیا قرائت خلفای عباسی - به تعبیر امروزی - از واقعه کربلا، در گزارشهای مورخان نخستین اسلامی از این حادثه، بازتابی داشته است؟ پاسخ به این پرسش خود مستلزم پاسخ دادن به پرسشهای دیگر است: نظیر این پرسش که آیا گردآوری و تدوین روایات عاشورا، باهدف افشای مظالم امویان، خود بخشی از مبارزات بنیهاشم (علویان و عباسیان) بر ضد امویان نبوده است؟ پاسخ دادن به این پرسشها مجالی دیگر میخواهد. آنچه بهاجمال درباره تأثیر سیاست دینی خلفای عباسی در شکلگیری و تدوین گزارشهای تاریخی می توان گفت این است که این امر از مشهورات تاریخ اسلام است.
خاندان عباسی در راه دست یابی به قدرت و تحقق دعوت مردم به شعار «الرضا من آل محمد»، بیشترین بهره را از حقانیت، محبوبیت و مظلومیت اهلبیت پیامبر (ص) بردند و به ویژه از فاجعه کربلا در محکومیت و براندازی امویان که دستشان به خون اهلبیت (ع) آغشته بود، بسیار استفاده کردند، اما در آخرین روزهای این مبارزه طولانی که همه بنیهاشم، اعم از بنی الحسن، بنی الحسین و بنی عباس، شرکت داشتند، با توطئه و برنامهای از پیش طراحی شده، شخصیت بر حق و شایسته تصدی امامت و خلافت، یعنی امام جعفر صادق ع را خانه نشین ساختند و کسانی دیگر چون محمد نفس زکیه و برادرش ابراهیم، معروف به شهید باخمرا (از نوادگان امام حسن مجتبی ع) را که باهدف گرفتن حق اهلبیت به پا خاستند، در همان سالهای نخستین خلافت خود (۱۴۵ ه) با خشونت سرکوب کردند و چند سال بعد (در سال ۱۶۹ ه) حسین بن علی بن حسن، از سادات حسنی و یارانش را در سرزمین فخ نزدیک مکه قتل عام کردند که یادآور فاجعه کربلا گردید. ائمه شیعه -ع- نیز که عملاً و آشکارا قیام و اقدامی علیه خلفا نداشتند، از مکر و غدر و قتل آنان در امان نماندند.
بدیهی است این نوع برخورد خشونت آمیز با بنی اعمام - و به زعم آنان رقبای سیاسی - بدون مبارزه و معارضه پنهان و آشکار فرهنگی و تبلیغی قابل تصور و تحقق نخواهد بود. برخی از گزارشهای تاریخی از پارهای مبارزات و تبلیغات بر ضد اهلبیت ع حکایت دارد که ذکر آنها در این جا ممکن نیست، اما در پاسخ به این پرسش ناگزیریم دست کم به یک نمونه از تأثیر قرائت خلافت عباسی در تدوین گزارشهای تاریخی به قلم مورخان عصر عباسی اشارهکنیم:
عبدالملک بن هشام، متوفی سال ۲۱۸ یا ۲۱۳ هجری، از مردم بصره و مقیم مصر بود. وی که از علمای اخبار و نسب و حدیث است اصل سیره محمد بن اسحاق (م ۱۵۰ یا ۱۵۱ ه) را که از طریق زیاد بن عبدالله بکائی اخذ کرده، در کتابی به نام «سیره رسول الله » یا «السیره النبویه » تهذیب و تلخیص کرده است. نقل و تهذیب و تلخیص سیره ابن اسحاق مایه شهرت و جاودانگی نام ابن هشام شده تا آنجا که نام او هم ردیف و هم سنگ نام مصنف اصلی، یعنی ابن اسحاق، گردیده است; اما نکته مهم که شاهد مثال و موضوع اصلی پرسش مذکور است این است که ابن هشام در عصر عباسیان و در زیر سلطه سیاسی و فرهنگی آنان میزیسته و این سلطه فرهنگی - یا به تعبیر امروزی، قرائت خاص آنان از مسائل - ابن هشام صاحب سیره را بر آن داشته تا به اختیار یا به اکراه، در نقل و تهذیب و تلخیص سیره محمد بن اسحاق تغییراتی متناسب با روزگار و باب طبع عباسیان اعمال کند. این تحریفات و تغییرات بیشتر بهصورت حذف روایاتی که خاطر عباسیان را میآزرده، به شرح زیر اعمال گردیده است:
۱. روایاتی که مربوط به فضایل امیرالمؤمنین علی ع بوده و ابن اسحاق آنها را در سیره خود آورده بود، در «سیره رسول الله » ابن هشام حذف گردیده است; مثلاً حدیث «دار» که در آن پیامبر (ص) به برادری و وصایت علی ع تصریح فرموده بودند، حذف شده است. همچنین، گزارش مربوط به کشته شدن عمرو بن عبدود به دست علی ع را در سیره ابن هشام نمیبینیم و حال آنکه در اصل سیره ابن اسحاق آمده است. نیز این روایت که «انصار در خلافت امیرالمؤمنین علی ع شک نداشتهاند» از سیره ابن هشام حذف شده است.
۲. ابن هشام از ذکر اخبار و روایاتی که به تعبیر او ممکن بوده «بعضی از مردم » را بیازارد خودداری کرده است؛ مثلاً از ذکر اسارت عباس (عم پیامبر و جد خلفای عباسی) در غزوه بدر به دست مسلمانان اجتناب ورزیده است. همچنین، روایات موثقی را که در آنها عباس مردی مال دوست و ازنظر ایمان، فاقد چهره درخشان معرفی شده، از قلم انداخته است.
عدم هماهنگی گزارشهای ابن هشام با آنچه ابن اسحاق در سیره خود آورده و نیز ناهمخوانی آن با منابع معتبر دیگر، احتمال تأثیر تبلیغات بنی عباس را در بعضی اخبار سیره و دیگر گزارشهای تاریخی تقویت میکند. بیتردید ابن هشام که در اوج اقتدار خلافت عباسی میزیسته، نمیتوانسته از این تأثیرات به دور مانده باشد، چنانکه طبری نیز که در همین دوره به تدوین تاریخ خود مشغول بوده، در مواردی ناگزیر از برخی حذفها (مثلاً حذف حدیث دار) و برخی تلخیصهای معنیدار بوده است؛ اما در این مورد که آیا خلافت عباسی از واقعه کربلا قرائتی خاص داشته و این قرائت چه بوده و تا چه حد در گزارشهای مورخان نخستین از این حادثه انعکاس یافته است، باید گفت: پاسخ دادن به این پرسشها بدون تتبع کافی در منابع و مقایسه گزارشهای منابع بیطرف با منابع دوره عباسی درباره این واقعه ممکن نیست; تنها می توان به استناد تشابه و انطباق کامل روایات طبری با روایات منقول در کتاب «ارشاد» شیخ مفید و «تذکره الامه » سبط ابن جوزی، چنین نتیجه گرفت که ظاهراً قرائت خلافت عباسی از این واقعه - اگر بپذیریم که چنین قرائتی وجود داشته - تأثیر و بازتاب چشمگیری در منابع آن دوره نداشته است. البته بار دیگر تأکید می شود که اظهار نظر دقیق در این باره و موارد مشابه، بدون تحقیق و تتبع کافی محققانه نیست.
پرسش دیگری که درباره تاریخنگاری عاشورا به ذهن علاقهمندان به این مبحث خطور میکند، این است که آیا نخستین تواریخ اسلامی صرفاً به وصف و نقل وقایع محرم سال ۶۱ پرداختهاند، یا گونهای از رویکرد تحلیلی نیز در آن به چشم میخورد؟
وقتی سخن از نخستین تواریخ اسلامی به میان میآید ذهن آشنایان به «تاریخ تاریخنگاری اسلامی » و به تعبیر اروپاییان History of Muslim Historiography بیشتر متوجه کتابهایی می شود که غالباً نام تاریخ بر خود دارند و کم و بیش بر پایه روش و نظم منطقی و منسجمی در ارائه گزارشهای مربوط به رویدادهای سیاسی تدوینشدهاند و در عین حال از جامعیتی نسبی در تنوع اخبار تاریخی برخوردارند تا آنجا که در زمره تواریخی شمرده شدهاند که عنوان تاریخ عمومی دارند: همانند «تاریخ یعقوبی »، «الاخبار الطوال » ابوحنیفه دینوری، «تاریخ الرسل و الملوک » طبری که هر سه از تألیفات سده سوم هجری و پس از آن «مروج الذهب » و التنبیه و الاشراف » مسعودی که از آثار نیمه اول سده چهارم میباشند; هرچند نمیتوان - با توجه به مفهوم عام تاریخ - کتابهایی نظیر «الطبقات الکبری » ابن سعد، «مغازی » واقدی، «المحبر»، «المنمق »، «الامامه و السیاسه » ابن قتیبه،... و حتی کتب سیره را از زمره کتابهای تاریخی بهحساب نیاورد. به هر حال مراد از نخستین کتب تاریخی هر چه باشد، پاسخ این است که تاریخ تحلیلی به مفهومی که امروز ما از آن درمییابیم، قبل از سده چهارم هجری در تاریخنگاری اسلامی جایی ندارد. تقریباًهمه تواریخی که از آنها نام بردیم - جز آثار مسعودی که درباره آنها نظراتی وجود دارد - چیزی به مفهوم تحلیل تاریخی در آنها ملاحظه نمیشود. روش معمول در غالب این تواریخ، جز «تاریخ یعقوبی »، «الاخبار الطوال » و تألیفات مسعودی، همان است که به روش روایی شهرت دارد و آن عبارت است از نقل بی کم و افزون روایت و خبر مسموع یا مکتوب، با ذکر کامل یا ناقص سلسله راویان آنها تا ذکر شاهد اصلی واقعه یعنی منبع نخستین و گاه فقط ذکر نام منبع نخستین. هرچند در همین سده سوم، برخی از مورخان مانند یعقوبی، دینوری، بلاذری و بعدها دیگران چون مسعودی و ابن اثیر و... به روشی تازه روی آوردند که به روش ترکیبی شهرت یافته است و آن ارائه گزارش یک رویداد تاریخی بر پایه مقایسه و ترکیب چند روایت مختلف به نقل از چند زنجیره راویان است. در واقع، مورخ در این روش از طریق مقایسه گزارشها و گزینش مستدل، به تألیف و تدوین و خلق گزارشی تازه و مرکب از گزارشهای موجود میپردازد. اعمال این روش در تاریخنگاری اسلامی چنان بااهمیت شمرده شده که آن را شاخصه تفکیک کتابهای «تاریخ » از کتابهای حاوی مواد تاریخی دانسته و به عبارت دیگر، تنها مؤلفان این نوع کتابها را شایسته نام و عنوان مورخ میدانند; زیرا تنها این مؤلفاناند که با احاطه بر اخبار تاریخی و آگاهی از موضوع تحقیق و هدف خود راه رسیدن به واقعیت رویداد و بازآفرینی گذشته را هموار میسازند.
با این همه این مورخان با آنچه مراد و مقصود این پرسش است، یعنی «رویکرد تحلیلی » فاصله بسیار دارند و شاید در این کتابها جز در مواردی بسیار نادر، به چیزی که بتوان نام تحلیل و تبیین تاریخی بدان داد، برنخوریم; هرچند برخی از محققان گفتهاند که مقایسه، گزینش، جمعآوری و تدوین تازه روایات و عرضه گزارشی پیوسته و منسجم درباره یک رویداد - که معمولاً اعمال می شود - خود بخشی از آن چیزی است که در تحلیل یک رویداد تاریخی ضروری است و در واقع مقدمه تاریخ تحلیلی است.
توجه و رویکرد به تحلیل تاریخی در جهان اسلام، از سده چهارم هجری به بعد و در آثار مسعودی، ابوریحان بیرونی و بهطور مشخص در کتاب «تجارب الامم » ابوعلی مسکویه رازی (۳۲۰- ۴۲۱ ه) ظاهر میگردد. مسکویه صریحاً از علل رویدادها و پدیدههای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی چون ویرانی شهرها، فساد، شورش و آشوبها سخن میگوید. ابوالفضل بیهقی (م ۴۷۰ ه) و ابوریحان بیرونی (م ۴۴۰ ه) نیز در آثار تاریخی خود نظیر «آثار الباقیه » و «ماللهند» به آنچه بدان تحلیل تاریخی میگوییم پرداختهاند; اما نکته مهم و قابل ذکر اینکه حتی ابوعلی مسکویه هم در ذکر حوادث کربلا هیچ تحلیلی بر آنچه از دیگران، با حذف و تلخیص نقل کرده، نیفزوده است. این نکته از مقایسهای که میان «تجارب الامم » (در اخبار مربوط به عاشورا) با «مقتل الحسین -ع -» ابومخنف توسط نگارنده، به عمل آمد، آشکار گردید.منبع: ماهنامه تاریخ اسلام، شماره 7
منبع: مشرق
95/7/24 - 15:29 - 2016-10-15 15:29:54
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: فرهنگ نیوز]
[مشاهده در: www.farhangnews.ir]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 135]
صفحات پیشنهادی
تقارن بی سابقه عاشورای امسال با تاریخ وقوع
امسال روز عاشورا در یک تقارن بی سابقه هم در روز هفتگی و هم در ماه شمسی در همان تاریخی قرار گرفته که واقعه اصلی اتفاق افتاده است به گزارش جام جم آنلاین بر اساس محاسبات نجومی و تاریخی واقعه عاشورا در سال 59 قمری و در روز چهارشنبه 21 مهرماه اتفاق افتاده که امسال در یک رویداد احتمالنوای عاشورایی چگونه گوش نواز شد
نوای عاشورایی چگونه گوش نواز شد امسال هم با آغاز ماه محرم آلبوم نمایش صوتی هفتاد و سومین نفر با اجرای سیدشهابالدین حسینی حامد بهداد و بهروز رضوی و آهنگسازی امید روشنبین از تازهترین آثار عاشورایی است که همزمان با فرارسیدن ماه محرم از سوی مؤسسه فرهنگی هنری رسانه آفتاب به بازامیدواریها و ناامیدیهای دوره مصدق/ وقایعنگاری تاریخی و سیاسی ملی شدن نفت و 28 مرداد در قالب شعر
شاهد عهد شباب محمدعلی موحد رونمایی شد امیدواریها و ناامیدیهای دوره مصدق وقایعنگاری تاریخی و سیاسی ملی شدن نفت و 28 مرداد در قالب شعر ایلنا محمدعلی موحد خاطرنشان کرد ما بعد از ملی شدن صنعت نفت فکر میکردیم همهچیز تمام شده و قلعهها را فتح کردهایم اما نمیدانستیم این تازنبود مطالعه و تحقیق تاریخی آفت شعر امروز عاشورایی است
نبود مطالعه و تحقیق تاریخی آفت شعر امروز عاشورایی است حیدر توکل گفت شناخت تاریخ و زندگی اهل بیت ع اولین مرحله برای خلق شعر عاشورایی و آیینی است حیدر توکل شاعر ادبیات آیینی و عاشورایی در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان گفت خواندن تاریمحرم وعاشورا یک جریان مستمر تاریخی است نه یک حادثه
امام جمعه موقت شاهرود محرم وعاشورا یک جریان مستمر تاریخی است نه یک حادثه شناسهٔ خبر 3783163 - جمعه ۹ مهر ۱۳۹۵ - ۱۵ ۰۲ استانها > سمنان jwplayer display inline-block; شاهرود-امام جمعه موقت شاهرود گفت محرم وعاشورا یک جریان مستمر تاریخی است نه یک حادثه ای که از قبل و بعدنماز ظهر عاشورا چگونه اقامه شد؟
نماز ظهر عاشورا چگونه اقامه شد امام حسین ع در روز عاشورا به همراه یارانش نماز را به صورت نماز خوف خواندند کیفیت نماز حضرت را برخی مقتلها مختصر و برخی دیگر با جزئیات بیشتر نقل کردهاند به گزارش فرهنگ نیوز امام حسین ع در روز عاشورا به همراه یارانش نماز را به صورت نماز خومعرفی کتاب/ از«قیام جاودانه» تا «تاریخ عاشورا» را در آینه کتاب ببینیم
معرفی کتاب از قیام جاودانه تا تاریخ عاشورا را در آینه کتاب ببینیم کتابهایی در میان انبوه آثار پیرامون امام حسین ع وجود دارد که از قیام جاودانه سیدالشهداء میگوید به گزارش خبرنگار حوزه قرآن و عترت گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان در میان کتابهایی که به موضوع عاشوراخواص و حادثه عبرتانگیز عاشورا
خواص و حادثه عبرتانگیز عاشورا در زمان امام حسین ع خواص جامعه دنیای خود را بر سرنوشت دنیای اسلام ترجیح دادند به گزارش تکیه حسینی باشگاه خبرنگاران جوان اکنون که اندکی به تحلیل حادثه عبرتانگیز عاشورا نزدیک شدیم به سراغ تاریخ میرویم دوران لغزش خواص طرفدار حق حدودا 7 8 سانطباق تاریخی روز عاشورای1395 سال با 59 هجری شمسی
انطباق تاریخی روز عاشورای1395 سال با 59 هجری شمسی واقعه عاشورای سال 61 هجری قمری برابر با چهارشنبه 21 مهر سال 59 هجری شمسی اتفاق افتاد و سالگرد این واقعه در تقویم سال 1395 تکرار شده است به گزارش خبرنگار حوزه احزاب گروه سیاسی باشگاه خبرنگاران جوان يکی از مسائل بحث برانگيز و موتعطیلی مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران در تاسوعا و عاشورای حسینی
تعطیلی مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران در تاسوعا و عاشورای حسینی همزمان با سالروز شهادت سرور و سالار شهیدان حضرت امام حسین ع و 72 تن از یاران وفادار ایشان در واقعه کربلا مجموعه فرهنگی-تاریخی نیاوران در تاریخ 20 و 21 مهرماه تعطیل است به گزارش حوزه میراث و گردشگری گروه فرهنگی-
فرهنگ و هنر
پربازدیدترینها