واضح آرشیو وب فارسی:صبحانه آنلاین: پنج سال از اجرای هدفمندی یارانه ها گذشت و در سالی که باید این قانون پنج ساله ختم می شد دولت باز هم برای سال آینده پیش بینی پرداخت را در بودجه گنجانده است. یارانه هایی که از همان ابتدای پرداخت مورد نقد کارشناسان بود و امروز هم که پنج سال تجربه اجرا پشت سر این قانون وجود دارد، بیراه نبودن انتقادات نمایان شده است.به گزارش صبحانه ، نتایج اجرای قانون در این سال ها نشان می دهد آثاری که پرداخت یارانه ها بر افزایش رفاه اجتماعی و قدرت خرید مردم داشته بسیار اندک بوده است. بنابراین اگرچه دولت همه ساله مبالغ زیادی از بودجه عمومی را صرف پرداخت یارانه نقدی و همچنین یارانه کالاهای اساسی کرده است اما به دلیل فراگیر بودن این گونه پرداخت ها تاثیر قابل توجهی در بهبود وضع معیشتی اقشار کم درآمد جامعه نداشته و ارزش واقعی کمک های دولت بر الگوی تغذیه جامعه چندان شایان توجه نبوده است. پرداخت شش میلیون ریال یارانه و قدرت خرید ٦٢٠ هزار ریالی به طور نمونه براساس گزارش دفتر تحقیقات تولید وزارت اقتصاد سال ٩١ به عنوان سالی که هدفمندی یارانه ها از ابتدای آن سال با بیشترین اثرگذاری در بودجه خانوار اجرا شد، یارانه پرداخت شده برای هر فرد مبلغی در حدود شش میلیون ریال در آن سال بوده است، این درحالی است که این رقم تنها توانسته قدرت خریدی به میزان ٦٢٥ هزار ریال ایجاد کند. این قدرت خرید در سال ١٣٩٠ در حدود ٦٦٥ هزار ریال بوده است. این روند نشان می دهد در صورتی که تغییری در اعطای فراگیر یارانه توسط دولت صورت نگیرد قدرت خرید ایجاد شده از محل پرداخت یارانه نقدی در سال های آینده به دلیل ادامه نرخ های تورم دو رقمی به طور قابل ملاحظه ای کاهش خواهد یافت. نسبت یارانه به بودجه از ٨ درصد به ٤٣ درصد رسید دولت قبل در حالی بر اجرای قانون هدفمندی یارانه ها تاکید کرد که این سیاست در برنامه های توسعه ای قبل نیز تاکید شده بود تا با اصلاح نظام پرداخت، یارانه هایی که دولت می پردازد کاهش یافته و اقتصاد به سمت آزادسازی پیش رود. اما آنچه از سوی دولت قبل اجرا شد عملا نه تنها این سیاست را جامه عمل نپوشاند بلکه سبب شد رقم پرداخت یارانه ها از شش هزار و ٩٠٠ میلیاد تومان در سال ٨٨ به ٤٨ هزار میلیارد تومان برای سال آینده برسد. به عبارت دیگر یارانه پرداختی دولت نه تنها کم نشد بلکه با رشد ٥٩٥ درصدی رکوردشکنی کرد. میزان پرداخت های دولت در قالب یارانه ها به قدری بر منابع فشار وارد کرد که دولت عملا از اجرای بسیاری از پروژه های توسعه ای کشور باز ماند و منابع را صرف پرداخت یارانه نقدی کرد. بر اساس آمار و اطلاعات استخراج شده، درحالی که نسبت یارانه های پرداختی در سال ٨٨ به بودجه عمومی دولت ٢/٨ درصد محاسبه می شد این نسبت در سال ١٣٩١ به ٥/٤٣درصد رسید. یعنی یارانه پرداختی دولت برابر با ٥/٤٣درصد از کل بودجه عمومی دولت شد حال آنکه پیش از این طرح اصلاحی دولت دهم تنها ٨ درصد از کل بودجه عمومی را به یارانه سوخت و نان و... اختصاص می داد. یارانه فراگیر و مشکلات بودجه ای از آنجایی که مبالغ یارانه ها در قالب هزینه های بودجه دولت منعکس می شود نسبت یارانه به کل بودجه دولت می تواند به عنوان شاخص قابل اعتمادی از سیاست های حمایتی دولت مورد بررسی قرار گیرد. براساس آمارها ملاحظه می شود که بالاترین نسبت پرداخت یارانه به کل بودجه دولت پیش از انقلاب مربوط به سال ١٣٥٤ یعنی یک سال پس از افزایش درآمدهای نفتی است که نسبتی بالغ بر ٨/٧درصد از کل بودجه دولت را به خود اختصاص داده است. گرچه طی سال های ١٣٥٢ تا ١٣٦٨ نسبت مخارج یارانه به هزینه های بودجه روند ثابتی نداشته و با نوسان های بسیاری همراه بوده است اما از سال ١٣٦٩ به بعد این سهم از افزایش نسبتا بالایی برخوردار می شود. به طوری که در سال ١٣٧٣، ٧/١٢درصد از کل بودجه دولت، صرف پرداخت یارانه شده و پس از این سال روند کاهشی را طی کرده است. با اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها این نسبت در سه سال گذشته افزایش شدیدی را تجربه کرده است؛ به گونه ای که دولت به دلیل فراگیر بودن پرداخت یارانه به تمام مردم در سال گذشته دچار مشکلات عدیده ای برای تامین منابع آن بوده است. نسبت ١١٥ درصدی یارانه ها به درآمدهای مالیاتی فشار پرداختی های یارانه ای آنجا ملموس تر می شود که بدانیم در سال ٩١ عملا دولت بیش از آنکه مالیات دریافت کند، یارانه پرداخت کرده است. به عبارت دیگر درحالی که دولت در سال ٨٨ تقریبا ٢٦ درصد از درآمدهای مالیاتی خود را یارانه می داد اما در سال ٩١ و یک سال پس از اجرای قانون هدفمندی تقریبا برابر با درآمد مالیاتی یارانه پرداخت کرده است. یعنی دولت هرچه درآمد از اصناف و مشاغل به دست آورده بود را در کل جامعه بازتوزیع کرده است. دولت در سال های ١٣٧٢ تا ١٣٧٥ به دلیل یکسان سازی نرخ ارز در اقتصاد کشور و افزایش هزینه واردات کالاهای اساسی که به آن یارانه پرداخت می شود نزدیک به نیمی از دریافت های خود از طریق مالیات را به صورت یارانه به مردم پرداخت کرده است. در سال های بعد این نسبت به صورت نوسانی تغییراتی را تجربه کرده است. با آغاز اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها در سه سال گذشته این نسبت مجدد افزایش شدیدی را تجربه کرده است به گونه ای که براساس آمار دولت در سال های ٩٠ و ٩١ بیش از مقداری که مالیات جمع کرده یارانه پرداخت کرده است. شاخص دیگری که می تواند جایگاه سیاست های حمایتی دولت را در اقتصاد به نمایش بگذارد نسبت یارانه به تولید ناخالص داخلی است. آمار چهار دهه گذشته اقتصاد ایران نشان می دهد که این نسبت تا پیش از آغاز اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها حول محور دو درصد در نوسان بوده است. این نسبت با آغاز اجرای قانون فوق با افزایش قابل توجهی به بالاتر از شش درصد در سال ١٣٩١ رسیده است./ روزنامه اعتماد
یکشنبه ، ۱۸بهمن۱۳۹۴
[مشاهده متن کامل خبر]
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: صبحانه آنلاین]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 7]