واضح آرشیو وب فارسی:ايسنا: تنها موزهي صنايع دستي پايتخت؛ ويتريني ناقص از هنرهاي دستي ايران مسؤول موزهي هنرهاي سنتي سعدآباد: بهنوعي از 400 اثر انبارشده در موزه استفاده ميشود
![](http://207.176.218.145/Thumbnails/pics/1387/3/cht/wh120-80.jpg)
خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: صنايع دستي
يكي از بناهاي مجموعهي سعدآباد كه از سالها پيش شاهد تاريخ زندهي كشور بوده، اكنون نمايشگر هنر دست ايراني است.
به گزارش خبرنگار بخش صنايع دستي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين بنا كه برگرفته از معماري فرانسوي است، از سال 1315 تا 1318 در مجموعهي سعدآباد ساخته شد. طبقهي پايين آن، از سال 1372 موزهي ظرفهاي سلطنتي بود كه هنوز هم نام اين موزه با وجود اينكه پس از اين سال، به نهاد رياست جمهوري تحويل داده شده و ميزبان سران و نمايندگان كشورهاي ديگر بوده و اكنون نيز كه به موزهي هنرهاي سنتي و صنايع دستي تبديل شده، روي ديوار مرمرين آن بر جا مانده است.
اين ساختمان كه پيش از انقلاب اسلامي اقامتگاه اشرف پهلوي بود، مانند ديگر بناهاي سعدآباد صندوق اسرار فاششده و نشدهي اين خاندان است كه پس از آن، سالها شاهد ديگري بر تاريخ كشور بود. نخستين پيمان هستهيي ايران با سه كشور اروپايي، معروف به پيمان سعدآباد در اين ساختمان بسته شد و معاون اول رييسجمهور در دورهي پيشين ـ محمدرضا عارف ـ در اين بنا، ديدارهاي سياسي و روزانهي خود را انجام ميداد و اكنون پس از ثبت تاريخ زندهي كشور و گذر آن سالها، اين بنا با معماري غربي، نمايشگر و ميزبان هنر دست هنرمندان كمتوقع اين كشور است.
هشتصد اثر برگزيده از 1200 اثري كه براي نخستين موزهي صنايع دستي كشور درنظر گرفته شده بودند، اكنون در اين بنا كه خود موزهاي شفاهي از تاريخ اين كشور است، خودنمايي ميكنند.
ماكت يكچهلم برج ايفل پاريس ساختهشده از 120 هزار چوب كبريت با ارتفاع 777 سانتيمتر در ورودي اين موزه، بيش از هر اثري توجه را جلب ميكند.
بخش ديگري از اين سالن با معرقهاي استاد ستوده، خاتمهاي هنرمند شيرازي احمد الهيان، حافظيهي خاتم داناپور، ميناكاريهاي باقر اسماعيلي هنرمند اصفهاني، نگارگريهاي فرهاد صادقي و كاشيهاي معرق استاد پنجهپور همراه آثار چوبي و سفالي هنرمندان نامآشنا و گمنام كشور مزين شده است.
در قسمت جديد اين موزه كه بهتازگي اضافه شده و بيشتر نمايشگر آثار بيبديل چوبي هنرمندان ايراني است، كارهاي چوبي استاد استوار، بهزاديان، مهدي طوسي، نعمتيان، حميدرضا بداغي، امير طاعت، كمال مسائلي و محمد ساريخواني ارايه شدهاند.
بخشي ديگري از اين سالن كه طراحي متفاوتي دارد، با مبلمانهاي معرق خليليفرد، تابلوي معرق امير اينانلو، قليان چوبي رحمان گل، درها و پاروانهاي گرهچيني جواد شفايي و ميرزايي و گليم ابريشم ورني كارگاه صنايع دستي ايران ـ دشت مغان مزين شده است.
در بخش ديگر اين موزه، جواهرات تركمن، چاپ باتيك استاد گنجينه، قاليهاي ابريشم اردبيل، فرش جهاننماي حسين قدرتي از مراغه، پتههاي كرمان بدون اينكه اثري از نام هنرمندان آنها برجا باشد، لباسهاي سنتي نقاط شمالي و جنوبي ايران، چرخ نخريسي بهعنوان نمونهاي از دستگاه دستي مورد استفادهي هنرمند ايراني، مشبكهاي استاد بذرافشان، قلمزنيهاي بهزاد الياسي، مليلهكاريهاي هنرمندان باآوازهي استان زنجان خودنمايي ميكنند.
در ميان اين آثار، دو سيني بزرگ قلمزني استاد شاميرزا ـ هنرمند اصفهاني ـ كه يكي را در سال 1320 و ديگري را با فاصلهي 10 سال پس از اثر نخست ساخته است، توجه جلب ميكند. اين دو اثر بهظاهر مشابه، تفاوتهايي در نقش و طرح دارند كه گويي استاد آن، قصد بيان نكتهاي ارزشمند را از هنر ايراني داشته است، بهنوعي كه بدون تفكر، نگاه را از آنها نميتوان برگرفت.
اما در بخش ديگر اين موزه كه بيشتر به آثار سنگي، تراش و حجاري روي سنگ، سفال، سراميك و شيشه تعلق دارد، مجموعهاي از آثار منبت و معرق چوب استاد مهدي طوسي بهعنوان نمايشگاهي موقت برپا شده است.
اين موزه بهعنوان نخستين موزهي صنايع دستي و هنرهاي سنتي ايران، پس از ادغام سازمانهاي ميراث فرهنگي و گردشگري و صنايع دستي، 30 ديماه 1385 با انتقال آثاري كه پيش از اين در نمايشگاهي دايمي ارايه شده بودند، به بناي كنوني راهاندازي شد.
روحالله فراهاني ـ مسؤول موزهي هنرهاي سنتي و صنايع دستي مجموعهي فرهنگي تاريخي سعدآباد ـ با بيان اينكه از يكهزار و دويست اثر صنايع دستي درنظر گرفتهشده براي اين موزه، 400 اثر در انبار و 800 اثر ديگر درحال نمايشاند، به خبرنگار بخش صنايع دستي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، گفت: پس از ادغام، تصميم گرفته شد كه صنايع دستي در رديف موزههاي سعدآباد، جايگاهي داشته باشد. بنابراين فضايي اختصاص داده شد كه البته با وجود آثار بسيار، فضا كمتر بود و آثار كمتري نمايش داده شدند؛ اما پس از آغاز كار، فضايي ديگري در اين بنا به موزه اضافه و ويترينهاي بيشتري فراهم شدند و اكنون 800 اثر درحال نمايشاند.
وي ادامه داد: آثار موجود در اين موزه، داوطلبانه ارايه شده و خريده نشدهاند، چون اكنون بخش خريد اشيا براي موزه كه در قديم وجود داشت، به دلايلي متوقف شده است.
او با اشاره به برپايي نمايشگاههاي دورهيي از آثار هنرمندان و مجموعهداران در اين موزه، بيان كرد: نمايشگاهي از آثار منبت روي چوب استاد طوسي همزمان با آغاز هفتهي ميراث فرهنگي و موزهها برپا شد كه تا روز جهاني صنايع دستي ادامه دارد، پيش از اين نيز مجموعهي دكتر محفوظي در اين موزه نمايش داده شده بود.
به گفتهي فراهاني، براي نمايش آثار هنرمندان و مجموعهداران در اين فضا مشكلي وجود ندارد؛ اما پيش از آن بايد كارها در معاونت فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كارشناسي و براي نمايش تصميمگيري شود.
وي دربارهي تمايل ديگر هنرمندان معاصر و مجموعهداران براي نمايش دايمي آثار هنري خود در اين موزه، اظهار داشت: براي نمايش اثر جديد در موزه تاكنون درخواستي نبوده است؛ اما مراجعاني بودند كه پس از بازديد، براي اهدا يا نمايش آثار خود علاقهمند بودند كه ما آنها را به واحد مربوط، يعني اداره كل موزههاي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري معرفي كرديم.
او بيان كرد: موزهي صنايع دستي پيش از برپايي در مجموعهي سعدآباد، در جاي ديگري بهصورت نمايشگاه كه بازديدكننده عمومي نداشت، بود و بهعنوان فردي كه چند سال در اين كار بودم، از وجود اين نمايشگاه اطلاعي نداشتم؛ اما در زمان برپايي موزهي صنايع دستي در سعدآباد، استقبال خوبي از آن شد و بازديدكنندگان رضايت كامل دارند و اين موضوع را مشخصا به زبان ميآورند. ما مخاطبان خود را ميشناسيم كه در چه شرايطي هستند.
مسؤول موزهي هنرهاي سنتي و صنايع دستي مجموعهي فرهنگي ـ تاريخي سعدآباد دربارهي استفاده از راهنماي خاص در اين موزه، گفت: راهنماي اين موزه بايد توانايي معرفي آثار و هنرهاي ايراني را داشته باشد. اكنون راهنماي اين موزه به صنايع دستي اشراف دارد.
وي دربارهي وضعيت آثار موجود در انبار اين موزه، اظهار كرد: اينطور نيست كه اشياي مازاد انبارشده بيفايده باشند، بلكه مرتب روي اين آثار كار فرهنگي مانند ثبت، تهيهي شناسنامه و عكسبرداري از آنها انجام ميشود.
فراهاني ادامه داد: در فضاي اين موزه لابراتوآري وجود دارد كه از اين اشيا در آن عكسبرداري ميشود و براي تهيهي بروشور، عكس و چاپ تمبر همكاريهايي صورت ميگيرند. بنابراين 400 اثر انبارشده بيكار نيستند و بهنوع ديگري از آنها استفاده ميشود.
او در پاسخ به اين پرسش كه آثار در انبار در بهكارگيريها و انتقال به لابراتوآر با مشكل يا صدمهاي مواجه شدهاند؟ گفت: خوشبختانه تاكنون براي اين آثار مشكلي ايجاد نشده است. اشيا معمولا در جابهجاييها آسيب ميبينند، هرچه جابهجايي كمتر باشد، سلامتي آنها تضمين ميشود و چون جابهجايي نداشتهايم، اتفاقي رخ نداده است. همچنين تلاش ميشود، در جابهجاييها از افراد متخصص استفاده شود.
مسؤول موزهي هنرهاي سنتي و صنايع دستي مجموعهي فرهنگي ـ تاريخي سعدآباد تصريح كرد: در جابهجايي نخست اين آثار به موزه، به گفتهي همكاران صنايع دستي، برخي از آثار آسيب ديدهاند، چون جابهجايي از ساختمان پيشين تعريفشده نبود[!]
فراهاني در پايان با اشاره به اهميت صنايع دستي براي جامعه، يادآور شد: بخش وسيعي از جمعيت زحمتكش كشور از راه توليد صنايع دستي امرار معاش ميكنند و بايد به اين بخش توجه جدي شود. تغيير در قيمت مواد اوليه، توان كاري را از هنرمند ميگيرد و ورود افراد غيرحرفهيي به بازارهاي صنايع دستي بيشتر از تاجر و واسطه به توليدكننده ضربه وارد ميكند.
به گزارش ايسنا، وجود چنين آثاري در اين موزه دست كم براي حفظ و حراست اثر دست و ذهن هنرمند ايراني، در اين روزگار ماشيني كه هر روز به تعداد هنرهاي اسيرشده در دست تكنولوژي اضافه ميشود، غنيمتي است.
اما در كنار اين همه اثر بيبديل موزهي هنرهاي سنتي پايتخت، نبود نمونههايي از آثار منسوخشدهي و حتا آنها كه درحال منسوخ شدن هستند، مانند ترمه، چلنگري، نمد، زري، مخمل، عبا و قفلسازي كه فقط برخي از اين هنرها هستند، احساس ميشود. البته شايد در ميان آثار انبارشده، از اين هنرها خبري باشد. بنابراين نياز است تا فضايي كه قرار بود، براي دومين موزهي صنايع دستي پايتخت درنظر گرفته شود، سريعتر اختصاص يابد تا آنچه در پستوهاي اين خانهي موزهيي باقي مانده است، دربرابر ديدگان قرار گيرد.
شايد به اعتقاد مسؤولان، در موزههاي استاني اين آثار منسوخشده قابل يافت هستند؛ اما همهي مهمانان و گردشگران كه فرصت بازديد از موزهها صنايع دستي 30 استان كشور را كه هنوز تمام آنها آماده نشدهاند، ندارند و عجب است كه اتاق معاون هنرهاي سنتي و صنايع دستي كشور مانند موزهاي كوچك براي آنچه ايران بهعنوان هنرهاي سنتي و صنعتي دارد، آرايه شده است تا آنرا به رخ مهماناني كه فرصت بازديد از ايران را ندارند، بكشد؛ اما موزهي صنايع دستي بيبهره از ويترين تمام هنرهاي كشور باشد[!] اگرچه شايد گفته شود، آثار نمايش دادهشده، همان آثار موجود در نمايشگاه صنايع دستي پيشيناند كه اكنون نمايش داده ميشوند و ديگر اثري خريده نميشود.
انتهاي پيام
دوشنبه 20 خرداد 1387
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: ايسنا]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 234]