واضح آرشیو وب فارسی:بولتن نیوز: محمد بقایی ماکان در واکنش به آغاز طرح حمایت از ترجمه و نشر آثار فارسی به زبان های دیگر گفت: اگر این فعالیت ها صرفا جنبه شعارگونه پیدا کند نه تنها تأثیر مطلوبی نخواهد گذاشت بلکه دلزدگی ایجاد خواهد کرد و نتیجه معکوس خواهد داد.به گزارش بولتن نیوز این مترجم و پژوهشگر پیشکسوت حوزه ادبیات و اندیشه در گفت وگو با خبرنگار ادبیات و نشر ایسنا، درباره موضوع حمایت دولتی از ترجمه آثار فارسی به دیگر زبان ها، بیان کرد: آثاری که از زبان فارسی برای خارجیان ترجمه می شود، چنان چه برای خوانندگان غیرایرانی جذابیت داشته باشد، طبیعی است که مورد توجه قرار می گیرد. نشانه بارز آن ترجمه هایی از متون طراز اول ادبیات فارسی است مثل ترجمه هایی که از خیام، شاهنامه فردوسی، سعدی، حافظ، مولانا و عطار به وسیله مترجمانی مانند نیکلسون، فیتزجرالد و... انجام شد و مورد استقبال غربی ها قرار گرفت که امروزه حتی به جرأت می توان گفت اگر برای مثال کسی از مردم جهان با نام کشور ایران آشنایی نداشته باشد و نداند این سرزمین در کجای جهان است ولی خیام را می شناسد. او در ادامه اظهار کرد: بنابراین باید نتیجه گرفت اگر محتوای اثری برای خوانندگان جذابیت داشته باشد مورد توجه قرار می گیرد، ولی در غیر این صورت تلاش های انجام گرفته نتیجه مطلوبی نخواهد داد. بقایی ماکان در پاسخ به این که آیا ورود برنامه ریزی شده دولت ها در زمینه ترجمه درست است یا خیر، گفت: در دنیای امروز به طور طبیعی همه دولت ها برای سررشته داری و انتشار گرایش های فکری خود تبلیغ می کنند و در قالب جزوه، مقاله و کتاب منتشر می سازند و از طریق سفارتخانه هایشان در سراسر جهان در اختیار مردم می گذارند. اما باید توجه داشت اگر این فعالیت ها مبتنی بر سازوکار تبلیغات علمی نوین نباشد و صرفا جنبه شعارگونه پیدا کند نه تنها تأثیر مطلوبی نخواهد گذاشت بلکه دلزدگی ایجاد خواهد کرد و نتیجه معکوس خواهد داد. او افزود: هر نظامی به طور طبیعی برای خودش تبلیغ می کند. اگر قصد اقدام فرهنگی باشد یعنی شناساندن اندیشه ها و هنرهای برآمده از خاک ایران زمین، بنابراین نیاز است که یک گروه متخصص ایرانشناس انتخاب شود تا آثار ارزنده ترجمه شوند، چون از این حیث بسیار ضعیف هستیم، به گونه ای که هنوز غربی ها بسیاری از آثار ما را نمی شناسند. این مترجم در همین زمینه توضیح داد: اگر امروز کتاب «المنقذ من الضلال» نوشته محمد غزالی ترجمه شود و به دست غربی ها برسد و این کتاب با «گفتار در روش» دکارت مقابله شود آن ها گمان می کنند دکارت اثر خود را از روی کتاب غزالی سرقت کرده است. بنابراین اگر بسیاری از آثار ما به زبان های دیگر ترجمه شود، معلوم می کند که در برج آسمان سای تمدن و فرهنگ غرب بسیاری از اندیشه های ایرانی نیز پیدا می شود. با این حال ترجمه آثار ایرانی با سازوکارهای دولتی به این بستگی دارد که مدیریت کلان فرهنگی مقصودش از این اقدام چیست. اگر قصد تبلیغات دولتی است که داستانش فرق می کند. ولی اگر قصد این است که فرهنگ ایرانی به جهان معرفی شود آن وقت نیاز به تمهیدات و رایزنی با ساکنان کوی معرفت دارد. در این صورت باز هم نیاز به مترجمان بسیار قدر هست که بتوانند به درستی مفهوم را منتقل کنند. برای مثال کتاب مقدس که حداقل یک قرن پیش به فارسی ترجمه شد در بسیاری از موارد مفاهیمی غیرقابل فهم در آن وجود داشت تا آن که حدود 10 سال پیش ترجمه تازه ای از این کتاب صورت گرفت که تازه معلوم شد در کتاب مقدس از چه مفاهیمی سخن گفته شده است. بنابراین در ترجمه آثاری از این دست باید توجه داشت که قبل از این که خود اثر مهم باشد مترجم آن است که اهمیت دارد و اگر ترجمه ها از توانایی کافی برخوردار نباشد همه این تلاش ها به هوا و هدر خواهد رفت و سندی برجا نخواهد گذاشت. او در بخش دیگری از این گفت وگو به ابتدای ماجرای نهضت ترجمه در ایران با تاسیس دارالفنون اشاره و اظهار کرد: ترجمه به صورت مدام در تاریخ فرهنگی ایران جریان داشته است، به طوری که ترجمه «کلیله و دمنه» از فارسی به عربی توسط ابن مقفع به وسیله ایرانیان چندان فصیح انجام شد که آن را بعد از کلام الله شیواترین نثر عربی می دانند. بنابراین اگرچه ترجمه در تاریخ فرهنگی ایرانیان به صورتی پویا جریان داشته اما با افتتاح دارالفنون محدوده وسیع تری را شامل می شود که همان دنیای غرب است. بقایی ماکان ادامه داد: از این زمان به بعد مترجمان زبردستی که با زبان های اروپایی به خصوص زبان فرانسوی آشنا بودند آثاری از ادبیات غرب را به فارسی برگرداندند که از جمله آن ها می توان به ترجمه «گفتار و روش» دکارت اشاره کرد که ظاهرا نخستین ترجمه ای است که توسط شخصی به نام موسی همدانی صورت گرفت و بعد از آن به تدریج چهره های بزرگی از این جریان سربرآوردند که در حوزه های مختلف اعم از فلسفه، ادبیات داستانی، علوم و ادیان و تاریخ صاحب نام هستند. ولی در چند دهه اخیر صنعت ترجمه که زمانی به اوج خود رسیده بود رفته رفته رو به قهقرا گذاشت و چهره ای کاملا کاسبکارانه و مادی پیدا کرد، به این معنا که به دلیل نبود توجه مدیریت کلان فرهنگی در این زمینه هر کسی که از رشته زبان های خارجی فارغ التحصیل شد و فرصت و امکانی برای ترجمه داشت بی آن که به زبان مبدأ یعنی زبان فارسی آگاهی کامل داشته باشد به صرف دانستن یک زبان خارجی اقدام به ترجمه آثار ارزشمندی کرد که یا با متن اصلی مطابقت کامل ندارد یا این که به لحاظ نگارشی داری معایب فراوان است. او با طرح این سوال که علت چنین نقصی از کجاست توضیح داد: با اندکی تأمل می توان دریافت که نهادهای فرهنگی به خصوص اداره کتاب و کتاب خوانی نقشی چشم گیر در این قضیه دارد. زیرا در این نهاد حساسیت های گاه کاملا خنده آور در خصوص ممیزی برخی از مفاهیم و الفاظ به کار برده می شود، که نشان می دهد در این ترجمه ها مترجمان کمترین توجه را به زبان ملی دارند. در حالی که هر کسی که شناخت اندکی از زبان فارسی داشته باشد به معایب این کتاب ها پی می برد. در حالی که اگر نهادهای دولتی برای زبان فارسی به حقیقت دل می سوزانند می توانند آثاری از این دست را به ناشران بازگردانند تا آن ها را مجددا ویرایش کنند. این پژوهشگر در پایان گفت: امروز تنها موضوعی که در برخی از نهادهای فرهنگی از جمله رسانه به اصطلاح ملی مورد توجه دقیق قرار نمی گیرد، زبان ملی یا زبان فارسی است؛ در حالی که در بسیاری از کشورها حتی گویندگانی را که کلمات را به درستی تلفظ نمی کنند جریمه و توبیخ می کنند. از مجموع این قضایا می توان دریافت که به قهقرا رفتن صنعت ترجمه در کشور که یکی از عوامل مهم در پایین آمدن شمارگان کتاب شده در همین نبود توجه به صدور مجوز برای کتاب هایی است که کاملا پیداست مترجمان و ناشران آن ها هدفی جز عرضه کارهای ویترینی و درآمدسازی از ترجمه و انتشار آن ها نداشته اند. منبع: ایسنا
سه شنبه ، ۱۲آبان۱۳۹۴
[مشاهده متن کامل خبر]
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: بولتن نیوز]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 30]