واضح آرشیو وب فارسی:فرهنگ امروز: سینمای ایران چقدر در حوزه تاریخ اسلام، مؤثر عمل کرده است؟ این پرسشی است که همواره مطرح می شود و طبعا همواره در این میان، سینما به کم کاری در این زمینه محکوم می شود.فرهنگ امروز/ کیوان کثیریان؛ سینمای ایران چقدر در حوزه تاریخ اسلام، مؤثر عمل کرده است؟ این پرسشی است که همواره مطرح می شود و طبعا همواره در این میان، سینما به کم کاری در این زمینه محکوم می شود. برای پاسخ به این پرسش باید دید دست سینمای ایران چقدر در تصویرکردن داستان ها و رویدادهای تاریخ اسلام باز بوده است. بدیهی است که بخشی از کارگردانان سینما، که هم دغدغه ساخت آثاری از این دست را دارند و هم از توان و دانش کافی و پیشینه موردوثوق دولت برخوردارند، بیشتر در معرض تولید این آثار بوده اند. این گونه فیلم ها و سریال ها با توجه به حجم، وزن و اهمیتشان برای دولت، معمولا بیگ پروداکشن هستند و غالبا بودجه بی دردسر دولتی نصیبشان می شود. اما اینکه با تمام اینها اغلب سینماگران رغبتی برای تولید فیلم های تاریخ اسلام ندارند، دلایل روشنی دارد. بگذارید ابتدا نگاهی بیندازیم به آثار شاخص تولیدشده در زمینه تاریخ اسلام. فریبرز صالح، سال ها پیش «سفیر» را با موضوع حواشی قیام عاشورا ساخت. در «روز واقعه»، شهرام اسدی و البته بهرام بیضایی نیز تلاش هایی برای انتقال عظمت عاشورا از مسیر غیرمستقیم انجام دادند. مجتبی راعی البته سعی کرد روایتی امروزین از عاشورا روی پرده سینما ببرد. فیلم تاکنون ناکام احمدرضا درویش-رستاخیز- از اولین فیلم هایی بود که وارد میدان نبرد عاشورا شد و قصد داشت مستقیم تر به جزئیات قصه کربلا بپردازد. فیلم «محمد رسول الله(ص)» مجید مجیدی نیز تازه ترین فیلمی است که بخشی از تاریخ اسلام را دستمایه کرده است. در تلویزیون اما اوضاع کمی متفاوت است. مهدی فخیم زاده زندگی امام حسن (ع) و امام رضا (ع) را ساخت و میرباقری هم «امام علی (ع)»، «معصومیت از دست رفته» و «مختارنامه» را که در این آخری تلاش کرد بخشی از روز عاشورا را تصویر کند. هم درویش و هم میرباقری با توجه به محدودیت تصویر کردن چهره معصومان، سعی کردند داستان جذاب و حماسی حضرت ابوالفضل(ع) را که برای مسلمانان از جذابیت بالایی برخوردار است، به تصویر بکشند و هر دو نیز با مجوزهایی، این صحنه ها را ساختند. ولی هیچ یک موفق نشدند این سکانس ها را به نمایش عمومی بگذارند و گرفتار ممیزی رسمی و غیررسمی شدند. طبعا وجود چنین سخت گیری هایی موجب خواهد شد در فیلم نامه ها و فیلم های این چنینی، چهره قهرمانان اصلی قصه قابل نمایش نباشد و طبیعی است که فیلم سازان طراز اول، دیگر خود را درگیر چنین پروژه هایی نخواهند کرد. بدون قهرمان و شخصیت مثبت که نمی شود فیلم ساخت! حالا ببینیم گروهی از فیلم سازان ظاهرا ارزشی در این زمینه چه کرده اند. یک نگاه گذرا نشان می دهد آنها علاقه ای به تاریخ اسلام ندارند ولی به شدت به زندگی پیامبران بنی اسرائیل علاقه مندند و یک مرور ساده این را نشان می دهد. جمال شورجه تاکنون در زمینه تاریخ اسلام چیزی نساخته ولی یک بار قرار بود با تهیه کنندگی محمد خزاعی زندگی حضرت خدیجه(س) را تولید کند که به دلیل اختلاف علما بر سر نشان دادن چهره ایشان، منصرف شد. او سال هاست که درخواست بودجه ای کلان دارد برای ساخت پروژه ای با نام «سوادیکا» درباره مسلمانان کشور تایلند! فرج الله سلحشور، که مدعی فیلم سازی با موضوعات قرآنی است تاکنون اساسا هیچ فیلمی نساخته ولی سه سریال برای تلویزیون کار کرده؛ سریال های زندگی حضرت ایوب پیامبر، «مردان آنجلس» و زندگی یوسف پیامبر (ع). او ولی هرگز دست به کار پروژه ای با موضوع تاریخ اسلام نشده و حالا سال هاست از اینکه بودجه عظیمی که برای پروژه زندگی حضرت موسی (ع) درخواست کرده در اختیارش قرار نمی گیرد، گلایه دارد. شهریار بحرانی هم پروژه زندگی حضرت سلیمان نبی را در سینما تولید کرده است. از سوی دیگر محمدعلی نجفی نیز داستان زندگی حضرت ابراهیم(ع) را به تصویر کشیده است. میرباقری در برهه ای تلاش کرد سلمان فارسی را بسازد، احمدرضا گرشاسبی سالیان سال است برای ساخت پروژه ای با موضوع ابوطالب تلاش می کند و یکی، دو نفر دیگر که تا این لحظه تلاش های ناکامی در این حوزه داشته اند. مابقی فیلم سازان طیف مدعی، از جمله شمقدری، دری، کاوش و...؛ مدعیانی که هشت سال بودجه وافر در اختیار داشتند، نیز هرگز به سوژه های تاریخ اسلام نزدیک نشدند و ترجیح دادند پول پای پروژه هایی همچون «استرداد» بریزند. یک دلیل ساده، ناتوانی فنی و کم دانشی برخی فیلم سازانی است که مدعی ارزش ها هستند و طبعا ترجیح می دهند هرگز خود را در موقعیت دشوار درویش و میرباقری قرار ندهند. آنها دغدغه ندارند ولی ترجیح می دهند حرفش را زیاد بزنند! واقعیت امر آن است که کارنامه شان نشان می دهد اگر بخواهند هم نمی توانند اثری قابل دیدن خلق کنند. آنها اصولا فیلم سازان خوبی نیستند ولی دلشان می خواهد بقیه را در حوزه های گوناگون مدیریت کنند. سینما به گمان من با وجود محدودیت های بسیاری که با آنها موجه است، تاکنون در ساخت آثاری با موضوع صدر اسلام بسیار موفق عمل کرده است! وقتی کارکردن در این حوزه با توهین، تهمت، تهدید و حتی تکفیر همراه است، عقل سلیم حکم می کند که خطر نکنید و خود را از آن دور کنید. وقتی امثال درویش و میرباقری حاضر می شوند در این عرصه کار کنند، یعنی دغدغه جدی دارند و یعنی احساس وظیفه می کنند. وگرنه فکر نمی کنید برای میرباقری ساده تر باشد که فقط «دندون طلا» بسازد و فکر سلمان فارسی را از ذهنش بیرون کند؟ یا فکر می کنید درویش بلد نیست فیلم ملودرام عاشقانه یا فیلم اجتماعی بسازد؟ طبیعتا ساختن فیلم هایی با موضوع تاریخ اسلام یا وقایع مشهورش می توانند در نشر و گسترش فرهنگ اسلامی میان مردم و به ویژه نسل جدید بسیار مؤثرتر از شیوه های دیگر تبلیغی باشند و نفوذ و قدرت سینما می تواند خدمات حیرت انگیزی به بسط مذهب در ایران و حتی جهان انجام دهد، ولی ظاهرا منافع شخصی برخی این اجازه را به سادگی به سینما نخواهد داد و تا اطلاع ثانوی سینما را از مذهب و مذهب را از سینما محروم خواهد کرد. منبع: روزنامه شرق
یکشنبه ، ۳آبان۱۳۹۴
[مشاهده متن کامل خبر]
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: فرهنگ امروز]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 17]