واضح آرشیو وب فارسی:عصر ایران: حدادعادل: اینقدر هم دروغگو نیستیم «كتاب قانون» در حدود دو سال اجازه نمایش پیدا نمیكرد و اخیرا با تحولی كه در مدیریت و مسئولیتهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی حاصل شده، مجوز گرفته و در سینماهای كشور به نمایش درآمده است. دكتر غلامعلی حدادعادل در پنجره نوشت: فرصتی بهدست آمد تا به تماشای فیلم «كتاب قانون» بنشینم و ضرورتی احساس شد تا یادداشتی در نقد آن بنویسم. تهیه كننده «كتاب قانون» آقای محسن علیاكبری است كه پیش از این چند فیلم درباره «دفاع مقدس» و نیز فیلمهای خوب «مریم مقدس» و «اصحاب كهف» را ساخته و اخیرا نیز مجموعه تلویزیونی خوشساخت و دلنشین «نردبان آسمان» را از او مشاهده كردهایم. كارگردان فیلم مازیار میری است و نقش اول بازیگر مرد را در آن، پرویز پرستویی بر عهده دارد. «كتاب قانون» در حدود دو سال اجازه نمایش پیدا نمیكرد و اخیرا با تحولی كه در مدیریت و مسئولیتهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی حاصل شده، مجوز گرفته و در سینماهای كشور به نمایش درآمده است. داستان فیلم به صورت خلاصه از این قرار است: رحمان توانا (پرویز پرستویی) كه سابقه حضور در جبهه نیز دارد، همراه با هیئتی در قالب یك مأموریت برای شركت در یك جلسه مذاكره به بیروت میرود و در آنجا با یك خانم جوان مسیحی بهنام «ژولیت خمسه» كه صاحب یك رستوران است، آشنا میشود. این خانم زبان فارسی را آموخته و با ادبیات ایرانی، بهویژه اشعار حافظ آشنایی دارد و لفظ قلم صحبت میكند. این آشنایی به عشقی میان این دو مبدل میشود و با مسلمان شدن ژولیت و تغییر نام او به «آمنه»، به ازدواج منتهی میشود. «مرد ایرانی» همسر خارجی تازهمسلمان خود را به ایران میآورد و زندگی با او را در محیط ایرانی در كنار خانواده سنتی خود آغاز میكند و از اینجا ماجرای اصلی فیلم و پیام آن شكل میگیرد. فیلم جنبهها و جهات گوناگونی دارد كه قابل بحث و بررسی است. ما توضیح میدهیم تنها به بحث درباره پیام اصلی فیلم بپردازیم و توجه خواننده این نقد و بینندگان فیلم را به این جنبه معطوف كنیم. «كتاب قانون» میخواهد تناوب اسلام حقیقی را با «رفتار مسلمانان» نشان دهد. رفتار غلطی كه آكنده از جهل و تعصب و آلوده به خرافات و به نام دین در قالب «سنت» ظهور و بروزهای گسترده دارد. منبع و مأخذ اسلام حقیقی، «قرآن» است كه «كتاب قانون» است و آمنه نومسلمان، اسلام خود را از آن گرفته و میخواهد براساس آن عمل كند. فاصله میان اسلام قرآنی و افكار و اعمال مسلمانان سنتی در چنین فضایی به نمایش گذاشته میشود. خانواده رحمان توانا با عروس خارجی تازهمسلمان خود دچار تعارض میشوند. زندگی آنها یكسره با دروغ و غیبت و تهمت و اسراف و كجفهمی و خرافات همراه است و آمنه امروزی و ژولیت دیروزی به همه این رفتارها با استناد به قرآن اعتراض میكند و با واكنشهای غیرمنطقی خانواده شوهرش روبهرو میشود. همه اعضای این خانواده به استثنای یك دختر جوان (كوكب) كه خواهر رحمان تواناست، با او دشمنی میكنند. اما آمنه با اسلام قرآنی خود تنها با خانواده شوهرش مشكل ندارد، بلكه با قصاب و بقال و میوهفروش محله هم مشكل دارد. كاسبهای محله هم بیاستثنا كمفروش و متقلب و بدجنس و حقهبازند و همه این بانوی نومسلمان مؤمن به اسلام حقیقی را كه با امر به معروف و نهی از منكرهای خود از آنها انتقاد میكند، از خود میرانند. میتوان گفت كه در بطن اندیشه حاكم بر فیلم «كتاب قانون» اندیشه قابل فهم و نیت پاك و مقدسی وجود داشته كه همانا نقد رفتار عامه مردم در ترازوی اسلام و قرآن بوده است. علیاكبری در دفاع از فیلمی كه ساخته میگوید: «اگر روزی سلمان فارسی تازه مسلمان شده در كنار حضرت رسول(ص)، حتی نزدیكان پیامبر را براساس كتاب ا... نقد میكرد، صحابه باید ناراحت میشدند كه چرا یك ایرانی قوم عرب را به مسخره گرفت و ما را موعظه میكند؟» اما باید گفت این فكر خوب و این نیت پاك، خوب اجرا نشده و فیلم «كتاب قانون» عیبهای اساسی دارد. مهمترین عیب این فیلم سیاه دیدن یك طرف و سفید دیدن طرف دیگر است. البته سفید دیدن ژولیت یا آمنه به خودی خود عیب نیست، اما فیلم در بیان كجاندیشیها و كجرفتاریهای خودیها دچار افراط غیرقابلقبولی شده است. این افراط سبب شده تا كتاب قانون از جانب مسلمانان ایرانی، تصویری سیاه و كاملا منفی ترسیم كند. در این فیلم همه بد عمل میكنند. رییس هیئت اعزامی ایران به لبنان و رفیق رحمان توانا، مظهر یك مسلمان عقبمانده و مرتجع و كجفهم است كه با ناراحتی و حتی بدجنسیهای خود به آمنه جفا میكند و ابروی مسلمانی را میبرد. زنها و كسبه محل هم، همه بدجنس و نادان و خرافاتیاند. دلسوزیهای كوكب برای آمنه هم تأثیری در تحلیل این سیاهنمایی ندارد. حتی خود «رحمان توانا» هم كه آمنه در اثر عشق به او مسلمان شده است، با همسرش همراه نیست و از او دفاع نمیكند، بلكه اسیر وسوسههای دیگران میشود و با آمنه نامهربانی میكند. بیننده ایرانی «كتاب قانون» حتی باید از خود بپرسد، آیا ما واقعا این اندازه بد هستیم كه یك خانم جوان مسیحی كه بعد از عشق به یك مرد ایرانی مسلمان شده و معلوم نیست اسلام را از چه كسی و به راهنمایی كدام معلم و مرشدی فراگرفته، میآید و معلم همه ما میشود و همه ما در امتحان او مردود میشویم؟ اما اینكه بسیاری از ما اسلام را چنانكه هست نمیشناسیم، تردیدی نیست و در اینكه بسیاری از ما برخلاف ادعای مسلمانی، رفتار و كرداری غیراسلامی داریم نیز تردیدی نیست. همچنین باید قبول كرد كه هیچ عیبی ندارد كه یك تازهمسلمان از اسلام چیزهایی بفهمد كه ما از آن غافل ماندهایم. چنانكه مولانا نیز گفته است: بهتر آن باشد كه سر دلبران/ گفته آید در حدیث دیگران اینها جنبههای مثبت و محاسن قابلفهم و قابلقبول فیلم «كتاب قانون» است. اما آنچه مایه تعجب و تأسف است، تصویری است كه از جامعه ما، آن هم سی سال بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در این فیلم ترسیم میشود. اگر یك غیرایرانی ناآشنا با ایران، این فیلم را ببیند، از خود خواهد پرسید آیا این مردم با چنین درك غلط و كج و معوجی از اسلام، توانستهاند در كشورشان به نام «اسلام» انقلاب كنند و جمهوری اسلامی ایجاد كنند. آیا این مردم برای چنین فرهنگ زشت و مشمئزكنندهای چندصدهزار شهید و جانباز و ایثارگر تقدیم كردهاند؟ انصاف حكم میكند كه بگوییم فیلم «كتاب قانون» محصول مشترك یك «نیت خوب» و یك «اجرای بد» است. در این فیلم قصد تهیهكننده آن بوده كه به اسلام خدمت كند، اما متأسفانه به مسلمانان و بهخصوص به ایرانیان مسلمان جفا شده است. جا داشت در كنار اینهمه رفتار منفی و سیاهنمایی افراطی، نمونههایی روشن و جذاب از حقایق و واقعیتهای ایران اسلامی هم آورده میشد تا پیام «كتاب قانون» پیام یأس و ناامیدی نباشد. بیگمان این واقعبینی میتوانست فیلم را جذابتر و موثرتر كند.
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: عصر ایران]
[مشاهده در: www.asriran.com]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 344]