واضح آرشیو وب فارسی:خبرگزاری موج:

۲۹ اسفند ۱۳۹۲ (۰:۱۵ق.ظ)
29 اسفند؛ خودباوري صنعت نفت ايران گروه انرژي
فردي که هفته نامه آمريکايي تايم او را " چهره سال " کرد و در باره او نوشت: "پيکري چندان نحيف که گويي به يک باد از پاي در مي آمد، با چهره اي زرد رنگ و فرو افتاده، چشماني نمدار و دستاني لرزان اما اراده اي سخت تر از صخره کوهسار البرز و پرشراره تر از نفت آبادان."
به گزارش خبرگزاري موج، تصويب قانون ملي شدن صنعت نفت ايران در روز 29اسفندماه سال 1329، نقطه عطفي در تاريخ سياسي، اقتصادي و مبارزات مردم ايران براي نجات سرمايه هاي ملي اين مرز و بوم از دست بيگانگان به شمار مي رود.
زماني كه اولين چاه نفت در ايران در بيش از يكصد سال قبل در منطقه مسجد سليمان در استان خوزستان توسط يك شركت انگليسي كشف شد، دولت وقت ايران هيچ آگاهي و دركي از اين اتفاق مهم نداشت. اما كاشفان آن به خوبي ميدانستند به چه ثروتي در ايران دست يافتهاند و پايههاي استعمار خود در ايران را با قراردادهاي استثماري استخراج، توليد و فروش نفت خام ايران بنا نهادند. با اين حال تا پيش از آغاز نهضت ملي نفت، کمتر کسي گمان مي کرد چپاول آشکار طلاي سياه از سوي قدرت هاي استعمارگر به ويژه پير استعمار، روزي به پايان برسد.
ملي شدن صنعت نفت ايران و پيروزي چشم گير مردم مسلمان ايران در اين نهضت عظيم، يکي از برگ هاي زرين تاريخ کشورمان در مبارزه با استبداد داخلي و استعمار خارجي است. بدنبال تلاش هاي دكتر مصدق براي نجات سرمايه هاي كشور از دست بيگانگان، دربار پهلوي اجازه نداد وي در دوره پانزدهم مجلس ، به مجلس راه يابد. در اين دوره هدف عوامل وابسته به انگليس اين بود كه قرارداد سال 1933 دوره رضاشاه را به دست دولت ساعد مراغهاي و با تصويب مجلس تنفيذ كنند. اما بر اثر فشار افكار عمومي مقصود انگليسيها تأمين نشد و عمر مجلس پانزدهم بهسر رسيد.
لذا، نارضايتي انگليس از حركت ملي شدن صنعت نفت و تلاش براي برهم زدن اين حق خواهي ملت ايران، امري كاملا طبيعي بود. شركت نفت انگليس كه به دليل تاراج منابع نفتي ايران، داراي سرمايه هنگفتي شده بود اكنون منافع خود را در خطر مي ديد.
گسترش فعاليتهاي سياسي پس از شهريور 1320 سبب گسترش مبارزات مردم و به ويژه توجه آنان به وضع قرارداد نفت شده بود. دكتر مصدق در مجلس و بيرون از آن اين جنبش را كه به «نهضت ملي شدن نفت» معروف شد، هدايت ميكرد. در انتخابات مجلس شانزدهم با همه تقلبات و مداخلات شاه و دربار، مصدق در دور دوم انتخابات، به مجلس راه يافت و در اين دوره طرح "ملي شدن صنعت نفت" به رهبري وي در مجلس تصويب شد.
قانون ملي شدن صنعت نفت در واقع پيشنهادي بود كه به امضاي همه اعضاي كميسيون نفت در مجلس شوراي ملي ايران در 17 اسفند 1329 به مجلس ارائه شد. كميسيون نفت، كميسيوني بود كه در اول تيرماه 1329 در دوره شانزدهم مجلس شوراي ملي ايران براي رسيدگي به لايحه نفت (معروف به لايحه گس-گلشائيان)تشكيل شد. همين كميسيون پيشنهاد ملي شدن صنعت نفت را در اسفند 1329 به مجلس ارائه داد.
سرانجام با خود باوري و تلاش هاي دكتر مصدق و همراهان وي، ماده واحده ملي شدن صنعت نفت در روز 24 اسفند ماه سال 1329 در مجلس شوراي ملي مطرح و در روز 29 اسفندماه همان سال به تصويب رسيد. مجلس سنا نيز اين پيشنهاد را در 29 اسفند 1329 تصويب كرد و پيشنهاد به قانون تبديل شد.
در متن پيشنهاد تصويب شده، آمده بود: به نام سعادت ملت ايران و بهمنظور كمك به تأمين صلح جهاني، امضاكنندگان ذيل پيشنهاد مينمائيم كه صنعت نفت ايران در تمام مناطق كشور بدون استثنا ملي اعلام شود يعني تمام عمليات اكتشاف، استخراج و بهرهبرداري در دست دولت قرارگيرد.
ملي كردن صنعت نفت در ايران به عنوان يك رويداد بزرگ سياسي و اقتصادي، بازتاب داخلي و خارجي گستردهاي داشت و ميتوانست آثار تعيين كننده و سرنوشتسازي بر پويش استعمارزدايي در كشورهاي مستعمره و نيمه مستعمره برجا گذارد. از اين رو براي مهار آن، و در اختيار گرفتن مجدد نفت ايران، پيشنهادها و طرحهاي جايگزين متعددي از سوي انگلستان، امريكا و مجامع بين المللي، ارائه شد كه در كل پنج پيشنهاد مهم براي حل اختلاف به شرح زير مطرح شد:
پيشنهاد جكسون
پيشنهاد استوكس
پيشنهاد بانك جهاني (بين المللي) ترميم و توسعه
اولين پيشنهاد مشترك انگليس و امريكا (چرچيل - ترومن)
دومين پيشنهاد مشترك انگليس و امريكا (چرچيل - آيزنهاور)
با رد اين پيشنهاد دولت انگليس و امريكا به اين نتيجه رسيدند كه حل بحران نفتي بين دو كشور از راه سياسي و مذاكره ممكن نيست و بايد تلاش كنند دولت مصدق را براندازند كه اين اتفاق در 28مرداد 1332 افتاد و نفت ايران به كنسرسيوم نفت سپرده شد.
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: خبرگزاری موج]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 120]