واضح آرشیو وب فارسی:تبیان: صحیفه سجادیه؛ زبور آل محمد صلی الله علیه و آله
![](http://img.tebyan.net/big/1384/11/11518123222718064772325124284531539218191.jpg)
1. دعا، منبعى براى معارفشناخت «صحیفه سجادیه» را مىتوان گامى در جهت آشنایى با «معارف اسلام» دانست و در زمینه «عقاید» و «اخلاق» و «شناختهاى دینى» به آن مراجعه كرد.جهت شناخت دین، منابعى وجود دارد كه از اطمینان، اتقان و صحت خاصى برخوردار است، چرا كه ریشه در كلام الهى و علم لدنّى دارد. برخى از این منابع عبارتند از:- قرآن كریم؛- احادیث پیامبر و ائمه علیهم السلام؛- دعاهاى معصومینعلیهم السلام؛- زیارتنامههاى مأثوره.بحث ما بر محور یكى از این منابع است، یعنى دعاهایى كه از زبان امام سجاد علیه السلام بیان شده و به ما رسیده و حاوى ظریفترین و عمیقترین معارف است و باید قدر این مجموعه را دانست و با آن مأنوس بود و لحظات شب و روز خویش را با این دعاها، پر معنویت ساخت. اهلبیت علیهم السلام اهل دعا، تهجد و ذكر بودند. قرآن كریم هم سفارش اكید به دعا دارد. پیروان ائمه نیز باید اهل دعا، تضرع و نیایش باشند.شاید فهم ما قاصر از آن باشد كه از خداى متعال چه بخواهیم و خواستههاى ما چه باشد؛ ولى در این زمینه هم اولیاى دین، پیشواى ما هستند و با طرح خواستههاى اساسىتر و متعالىتر كه به سعادت دنیوى و اخروى ما مربوط مىشود، سطح فهم و خواسته ما را بالا مىبرند و ما با خواندن این دعاها، همنوا با معصومین پاك و بندگان وارسته خدا و مقربان درگاه او مىشویم و خداوند را از زبان حجت خدا مىخوانیم و در «دعا» نیز شاگرد مكتب اهلبیت علیهم السلام مىشویم.در مبحث دعا، سر فصلهاى فراوانى وجود دارد كه توجه به آنها مناسب است:- معنى دعا و اهمیت آن؛- ضرورت آن و نیاز بشر به نیایش؛- آثار روحى، فردى و اجتماعى دعا؛- ادب و آداب دعا، شیوه صحیح نیایش؛- شرایط اجابت و موانع اجابت دعا؛- بحث دعا و اجابت و علل عدم استجابت برخى دعاها؛- دعاهاى ائمه و اولیاء الهى (ادعیه مأثوره)؛- محتواى دعاها و خواستهها؛- سیره معصومین و حالات علما و عرفا در دعا و تهجد؛- جایگاه خاص امام سجاد علیه السلام كه زین العابدین است؛- دعا و عمل (همراهى دعا و اقدام)؛- دعا و سرنوشت و مقدّرات، فایده دعا؛- آنان كه دعایشان قبول نمىشود؛- مستجاب الدّعوهها؛- دعا و نفرین (دعاى به سود و دعاى به زیان)؛- دعا براى خود و دعا براى دیگران؛- دعاهاى قرآنى .2. اهمیت صحیفه سجادیهاهمیت صحیفه سجادیه از آنجاست كه امام معصومى همچون حضرت سجاد علیه السلام با خداى خویش با این دعاها راز و نیاز و نیایش مىكرده است. صحیفه، كه از آن به «زبور آل محمد» نیز یاد مىكنند، هم از نظر گوینده و هم از نظر مخاطب (كه پروردگار است) از ویژگى خاصى برخوردار است. صحیفه سجادیه علاوه بر محتواى عمیق و مضامین متعالى كه در این دعاها نهفته است، از نظر سند نیز از استحكام خاصى برخوردار است.كتب دعا بسیار است و دعاهاى رایج و منقول هم فراوان؛ ولى دعاهایى كه داراى سند محكم باشد و یقیناً از زبان معصوم تراویده باشد، سندیت بیشترى دارد و مضامین آن هم دلنشینتر خواهد بود.علماى شیعه در طول قرون، كتب متعددى تألیف كردهاند كه حاوى ادعیه گوناگون براى ساعات و ایام و مواقع مختلف است؛ از قبیل «اقبال» سید بن طاووس، «البلد الامین» كفعمى، «جمال الاسبوع» سید بن طاووس، «الدّعوات» قطب راوندى، «عُدّة الداعى» ابن فهد حلى، «المصباح» كفعمى، «مفتاح الفلاح» شیخ بهایى و «مفاتیح الجنان» محدّث قمى.اما «صحیفه سجادیه» در این میان جایگاه خاصى دارد. فصاحت و بلاغت و عمق معانى آن درخور دقت است. سند آن بسیار معتبر مىباشد و اهل بیت عصمت، پیوسته مواظبت و مراقبت از این كتاب را - كه میراث ارزشمند امام زین العابدین علیه السلام است - به دیگران توصیه مىكردند. در كتابهاى مبسوط، درباره سلسله سند این دعاها، بحثهاى كارشناسى و علمى دقیقى انجام گرفته كه در این مختصر نمىگنجد.3. نگاهى به محتواى صحیفهدوره حیات امام سجاد علیه السلام، یكى از سختترین و خفقان بارترین دورهها براى اهلبیت و ائمه علیهم السلام بود و محدودیتهاى بسیارى از سوى امویان براى امامان شیعه اعمال مىشد. از این رو براى امام سجاد علیهالسلام زمینه دایر كردن جلسات بحث و تفسیر و فقه و علوم دیگر میسر نبود.آن حضرت، بسیارى از معارف ناب اسلامى را در قالب دعاهاى صحیفه بیان داشته است. از این رو مىبینیم كه در دعاهاى این كتاب، ظریفترین مباحث خداشناسى، هستىشناسى، عالم غیب و فرشتگان، رسالت انبیا، جایگاه پیامبر و اهلبیت علیهم السلام، فضایل و رذایل اخلاقى، حالات خاص انسان، شیوههاى شیطان در گمراه ساختن مردم، گرامیداشت اعیاد و یوم اللههاى مختلف، مسائل اجتماعى و اقتصادى، اشارات تاریخى و سیره، توجه دادن به مظاهر قدرت پروردگار، یادآورى نعمتهاى مختلف خداوند و وظیفه شكر و سپاس، آیات آفاقى و انفسى پروردگار، ادب و آداب دعا، تلاوت، ذكر، نماز و عبادت و... دهها موضوع مهم دیگر مطرح است. قالب، قالب دعا و نیایش است ولى مضمون، تبیین دین و ارزشهاى اخلاقى و معارف قرآنى و وظایف عبادى و آداب بندگى است.صحیفه سجادیه، حاوى 54 دعاست. برخى از دعاها بلند و مفصل است و برخى دیگر نسبتاً كوتاهتر.مناسبتها و جایگاهها و مواقع خواندن این دعاها، در فهرست صحیفه سجادیه آمده است و مىتوان به آن مراجعه نمود. برخى از عناوین این دعاها از این قرار است:دعا در ستایش خداوند، حاملان عرش و فرشتگان، دعا براى خود و خویشاوندان، دعا در سختىها و رنجها، براى پناه بردن به خدا، آمرزش خواهى، اقرار به گناهان، طلب حاجت، هنگام بیمارى، پناه بردن به خدا از شیطان، مكارم اخلاق، براى تندرستى، براى پدر و مادر و فرزندان، براى همسایگان و دوستان، دعا براى مرزداران، براى توبه، هنگام تنگى رزق، هنگام شنیدن صداى رعد، هنگام دیدن ماه نو، هنگام فرا رسیدن یا سپرى شدن ماه رمضان، روز عید فطر و عرفه، دعاى ختم قرآن و...این گونه بهرهگیرى از مناسبتها، سراسر زمان و فرصتهاى یك مسلمان نیایشگر و اهل انس با خدا را مىپوشاند؛ زیرا براى هر لحظه و موقعیتى، دستورالعملى براى نیایش به درگاه خداوند وجود دارد."جواد محدثى"
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: تبیان]
[مشاهده در: www.tebyan.net]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 748]