واضح آرشیو وب فارسی:تبیان: جوان ایرانی، انتظارات و نیاز ها جامعه ایرانی مثل سایر کشورهای جهان سوم از جمعیتی جوان تشکیل شده است. متوسط سن این جمعیت 24 سال و از این 69 میلیون نفر، بیست و پنج در صد در سنین زیر 16 سال می باشند. البته پیش بینی می شود که با افت فعلی زاد و ولد در کل کشور ( از 6/3 درصد به 1/1 درصد) که رقمی در حدود کشورهای اروپایی است، تدریجا از قاعده این هرم کم شده و به میانه و نهایتا راس آن بیافزاید.
با وجود حضور گسترده جوانان، تحقیقات راجع به خواست ها، تمایلات سیاسی و اجتماعی، و حتی وضعیت گذران اوقات فراغت و اشتغال آنان در دسترس نیست. تحقیقات در این زمینه عمدتا دولتی است و بخشی از آن که در دسترس عموم است بعضا از لحاظ رعایت اصول تحقیق بیطرفانه، قابل سوال است. مثلا "سازمان ملی جوانان" یکی از عمده ترین موسسات تحقیقی در این زمینه است. بررسی چند سوال از یکی از نظرسنجی های اخیر این سازمان تا حدودی این نقیصه را باز می نماید. بخشی از 21 سوال پرسشنامه از این قرار است: -"جامعه ای که در آن ارزشهای اسلامی حاکم باشد بهتر از جوامع غربی است" -"آزادی به شکل غربی آن موجب بی بندوباری است" -"پیشرفت های غرب به قیمت استعمار کشورهای جهان سوم تمام شده است" -کشورهای غربی خواهان استقلال کشورهای جهان سوم نیستند" -"زمانی می توانیم در راه توسعه گام برداریم که از غرب قطع امید کنیم." واقعیت های مخفی در عین حال، از ورای همین سوالات بعضی از حقایق اجتماعی آشکار می شود. مثلا پرسشگران از اینکه جوانان مسئله "تهاجم فرهنگی" را جدی نمی گیرند اظهار نگرانی کرده اند( 59 درصد مخالف و 40 درصد موافق) و همچنین اینکه 55 درصد جوانان معتقدند که "در غرب جوانان به آنچه می خواهند دسترسی پیدا می کنند." عدم آینده شغلی مطمئن باعث نشده است که بازار تحصیل از رونق بیافتد و دختران به خصوص در این زمینه کوشاترهستند؛ به لحاظ اینکه تحصیل هم تنها راه یافتن شغل برای این گروه است و هم به باور بسیاری احتمال یافتن همسر مناسب را افزایش می دهد.محققان "سازمان ملی جوانان" از این که حتی 39 درصد گفته اند که "خوشبختی انسان ها در غرب تامین شده است" بیشتر نگران شده و خواستار اجرای برنامه های علمی لازم برای هدایت جوانان شده اند. جوانان ضمنا از سرمایه گذاری غرب و مشارکت غرب در صنایع ایران استقبال کرده و مخالفت شصت درصدی خود را با سخت گیری بیش از حد مدارس نسبت به پوشش دانش آموزان ابراز کرده اند. 51 درصد هم گفته اند که دانش آموزان نمی توانند آزادانه عقاید خود را در مدارس بیان کنند. شاید به لحاظ همین نگرانی هاست که دولت جدید به حجت الاسلام حاج علی اکبری ماموریت داده است که مسئولیت "سازمان ملی جوانان" را بپذیرد. آقای علی اکبری از اول ریشه فساد را اینترنت تشخیص داده و معتقد است که توجه دولت های قبلی به ماهواره آنان را از اثرات زیان بخش اینترنت غافل کرده است، حال آنکه "اینترنت در تسخیر شیطان است" و باید سایت های دینی بیشتر و بیشتری در دسترس جوانان قرار گیرد. تحقیقات دانشگاهی اما تحقیقات دانشگاهی غیر دولتی، مثل تحقیق علمی و موثق دکتر منوچهر محسنی، در زمینه رفتارهای اجتماعی- فرهنگی در ایران وجه دیگری از رویکرد جوانان را نشان می دهد. بر اساس این تحقیق، گروه سنی 24-16 ساله از تمام گروه های سنی دیگر بیشتر به تماشای "ویدیو" می پردازد، بیشتر مطالعه می کند، و منبع اطلاعات او عمدتا تلویزیون است. در عین حال رویکردهای این گروه سنی آمیزه ای از سنت گرایی و تجدد خواهی است. این گروه - اعم از دختر و پسر- نسبت به مهریه سنگین نظر مساعدتری از سایر گروه های سنی دارد ولی درصد مخالفت آن با تعدد همسر از گروه های دیگر بیشتر است؛ علاقمند است که بچه اول پسر باشد، ولی در مقابل این سوال که "آیا زندگی ماشینی عاطفه ها را از بین برده است" کمتر از گروه های سنی دیگر نظر موافق نشان می دهد. نهایتا، در مقابل این سوال که " نباید از هر قانونی دفاع کرد" این گروه سنی از هر گروه دیگر بیشتر به طور مثبت جواب داده است. آقای علی اکبری از اول ریشه فساد را اینترنت تشخیص داده و معتقد است که توجه دولت های قبلی به ماهواره آنان را از اثرات زیان بخش اینترنت غافل کرده است، حال آنکه "اینترنت در تسخیر شیطان است" و باید سایت های دینی بیشتر و بیشتری در دسترس جوانان قرار گیرد. اینترنت و تحصیل: دل مشغولی های نوجوانان و جوانان در هیچکدام از این تحقیقات به یکی از مهم ترین دل مشغولی های جوانان یعنی "اینترنت"، "چت روم" و اشاره ای نشده و علت آن هم تاریخ این تحقیقات است که به چند سال پیش برمی گردد. از این جهت نگارنده کوشیده با توسل به تلفن با تعداد محدودی از نوجوانان ایرانی از اولویت های آنان جویا شود. طبیعتا سوالاتی که به هر نحوی به سیاست مربوط می شد بی جواب می ماند ولی از ورای جواب بر میامد که دل مشغولی عمده جوانان کنکور و توفیق در آن و مسئله آینده شغلی است . با این که در ایران بیش از دو میلیون دانشجو در حال تحصیل هستند و آینده شغلی هم چندان روشن نیست، به نظر می رسد تحصیل به عنوان محور زندگی جوان و نوجوان امروزی درآمده است. این بررسی نشان می دهد که عدم آینده شغلی مطمئن باعث نشده است که بازار تحصیل از رونق بیافتد و دختران به خصوص در این زمینه کوشاترهستند؛ به لحاظ اینکه تحصیل هم تنها راه یافتن شغل برای این گروه است و هم به باور بسیاری احتمال یافتن همسر مناسب را افزایش می دهد. افت تحصیل در میان پسران بیشتر است به لحاظ اینکه آنان زودتر به بازار کار می پیوندند.
نسل سوخته به نظر می رسد با وجود این که در آمارهای موجود "والدین" اولین افراد مورد اطمینان نوجوانان برای مشاورت در امور روزانه معرفی شده اند، معهذا نوعی عدم اطمینان به صحت تصمیم گیری های آنان در اظهارات جوانان به چشم می خورد. آنان حتی با سرزنش نسل پیشین، خواستار امتیازات نامعقولی هستند. پدری می گفت که تنها خط تلفن خانه در اشغال کامپیوتر نوجوان خانواده است، و در مقابل اعتراض خانواده، نوجوان مدعی می شود که "اگر آنان این وضعیت را در مملکت بوجود نیاورده بودند، اکنون در خانواده بیش از یک خط تلفن وجود داشت و لزومی برای این برخوردها نبود!" اینترنت و "چت روم"، مثل سایر کشورها، از مشغولیات عمده نوجوانان و جوانان شهری به خصوص تهران است. محدودیت سایت ها و کم کردن سرعت اینترنت از طرف شماری از نوجوانان و جوانان به عنوان محدودیت حقوق آنها تلقی می شود. در عین حال، به نظر نمی رسد که آنها از این شرایط باکی به دل راه دهند. جوانی در این مورد می گوید: "جوان ها فوری راه های لازم برای مبارزه با فیلترینگ را پیدا می کنند. فیلترشکن ها مفت و مجانی در دسترس همه است. حتی بعضی ها با استفاده از زبان هایی غیر از فارسی و انگلیسی که اساس فیلترینگ است، در اینترنت به جستجو می پردازند. دولت که نمی تواند با تکنولوژی مبارزه کند!" جوان دیگری گفت: "مادرم می گوید آنان نسل سوخته اند، در صورتی که نسل سوخته واقعی ما هستیم." گفتگو با جوانان و ملاحظه تحقیقات موجود در این زمینه تناقض جامعه ای را آشکار می کند که از یک طرف در مسیر افزایش جمعیت جوان و انفجار اطلاعات و گسترش نجومی وسایط ارتباط جمعی قرار گرفته، و از طرف دیگر، دولت، با تکیه بر نقش خود به عنوان هادی و راهنمای جامعه می کوشد با ایجاد ضوابط و کنترل تکنولوژی به اهداف ویژه خود نزدیک شود. بخش اجتماعی تبیانرسول نفیسی - سایت جامعه شناسی ایران
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: تبیان]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 434]