واضح آرشیو وب فارسی:عصر ایران: محمد(ص) ؛ پرتوی از خورشید ابراز محبت و مهرورزى آن حضرت نه تنها شامل دوستان و اهل ایمان مىشد، بلکه مخالفین آن بزرگوار نیز از اخلاق نرم و شفقتآمیز آن گرامى بهره مند بودند و این سبب جذب آنان به سوى اسلام می شد . به همین جهت خداوند فرمود: و انک لعلى خلق عظیم( قلم/4) ؛ و یقیناً تو داراى اخلاق عظیم و برجستهاى هستى .
17 ربیع الاول سالروز ولادت حضرت محمد(ص)، پرتوی از خورشید است، اخلاق و معنویت پیامبر اسلام چنان والا و گرانقدر است که او را الگو و اسوه بشریت ساخته و امروز در دنیایی که اخلاق و معنویت گوهرهایی ارزشمند و البته گمشده بشری محسوب می شوند، توجه ویژه به شخصیت پیامبر از ارزش و اهمیت خاصی برخوردار است . پیامبر گرامی اسلام به عنوان فرستاده خداوند از سیره خاصی برخوردار بوده است که آشنایی به آنها و بهره گیری مناسب از خصوصیات آن حضرت می تواند در سازندگی فردی و اجتماعی و دستیابی به کمال مؤثر واقع شود . نرمخویى و مهربانى از منظر قرآن کریم یکى از شاخصترین ویژگیهاى حضرت محمد(ص)، اخلاق زیبا و برخورد شفقتآمیز با دیگران بود. آن بزرگوار با داشتن این خصلت ستودنى توانست در طول 23 سال، دلهاى بسیارى را به خود شیفته کرده و به صراط مستقیم هدایت نماید، در حالى که هیچ قدرتى توان چنین کار شگفتى را نداشت . فبما رحمة من الله لنت لهم ولو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک(آل عمران/159) ؛ به برکت رحمت الهى در برخورد با مردم، نرم و مهربان شدى و اگر خشن و سنگدل بودى، از اطراف تو پراکنده مىشدند. به طور کلی آن حضرت بر این باور بود که فلسفه بعثت براى تکمیل مکارم اخلاق است و مىفرمود: انما بعثت لاتمم مکارم الاخلاق" (2)؛ همانا من براى به سامان رساندن فضائل اخلاقى مبعوث شدهام . ابراز محبت و مهرورزى آن حضرت نه تنها شامل دوستان و اهل ایمان مىشد، بلکه مخالفین آن بزرگوار نیز از اخلاق نرم و شفقتآمیز آن گرامى بهره مند بودند و این سبب جذب آنان به سوى اسلام می شد . به همین جهت خداوند فرمود: و انک لعلى خلق عظیم( قلم/4) ؛ و یقیناً تو داراى اخلاق عظیم و برجستهاى هستى . دلسوزى براى اهل ایمان این ویژگى در رهبران الهى و پیشوایان جامعه از اهمیت ویژهاى برخوردار است . قرآن مجید، پیامبر گرامى اسلام را با این خصلت پسندیده معرفى کرده و مىفرماید: لقد جائکم رسول من انفسکم عزیز علیه ما عنتم حریص علیکم بالمؤمنین رئوف رحیم (توبه/ 128) ؛ همانا فرستادهاى از خود شما به سویتان آمد که رنج هاى شما بر او سخت است و اصرار بر هدایت و راهنمایى شما دارد و نسبت به مؤمنان دلسوز و مهربان است . دلسوزى حضرت خاتم الانبیاء به حدى بود که گاهى از شدت غصه و ناراحتى در آستانه هلاکت قرار مىگرفت . رسول مکرم اسلام نه تنها از انحراف و کجروی هاى برخى از مسلمانان آزرده خاطر مىشد، بلکه از گمراهى و نادانى نامسلمانان نیز در رنج و عذاب بود. تا اینکه خداوند متعال از دلسوزى رسول خویش چنین یاد مىکند: فلعلک باخع نفسک على آثارهم ان لم یؤمنوا بهذا الحدیث اسفا( کهف/6 )؛ گویى مىخواهى به خاطر اعمال نارواىآنان، اگر به این گفتار ایمان نیاوردند، خود را هلاک کنى . آشنایى با درد مردم توفیق در مدیریت جامعه به عوامل مختلفى بستگى دارد که یکى از مهمترین آنها آشنایى با مشکلات و گرفتاری هاى طبقات محروم اجتماع است . پیامبران الهى عموما و پیامبراسلام خصوصاً از چنین خصلت والایى برخوردار بودند . آنان خود را از مردم مىدانستند و هیچگونه امتیاز و تفوقى بر خویشتن نسبت به سایر اقشار جامعه قائل نبودند . پیامبر اسلام (ص) مىفرمود: انما انا بشر مثلکم ( فصلت/6 - کهف/110 ) ؛ همانا من هم همانند شما بشر هستم . در آیه دیگرى خداوند متعال مىفرماید: لقد جائکم رسول من انفسکم ( توبه/ 128) ؛ پیامبرى از خود شما برایتان آمده است . افزون بر مردمى بودن، آشنایى و آگاهى و لمس واقعیت هاى پنهان جامعه از خصلت هاى بارز آن حضرت بود. حضرت خاتم الانبیاء در مقابل مرفهین بى دردى که از او مىخواستند از طبقات محروم فاصله بگیرد، این آیه را تلاوت مىکرد: و ما انا بطارد الذین آمنوا(هود/ 29) ؛ من هرگز مردم با ایمان را گر چه در ظاهر محروم و بىچیز و نیازمند باشند از خود دور نخواهم کرد . بی تردید رسیدن به مقام نبوت اوصاف برجسته اى مىطلبد که یکى از آنها مردمى بودن و آشنایى با حقوق محرومان است . کسى که مىخواهد دین آسمانى او جاودانه بماند و براى هر قوم و ملتى و در هر عصر و زمانى به کار آید لازم است که خود با ریشههاى ناعدالتى و فقر و محرومیت از نزدیک تماس داشته باشد تا در بلنداى تاریخ بتواند نداى عدالتخواهى و محرومیت زدایى را به گوش جهانیان برساند . قرآن با یادآورى دوران مشقت بار و سخت زندگى خطاب به پیامبر اسلام می فرماید: فاما الیتیم فلا تقهر. واما السائل فلا تنهر ( ضحى/9، 10) ؛ یتیم را از خود دور نکن و درخواست کننده را از خود مران . صبر و بردبارى گذرى کوتاه به تاریخ پیامبران الهى نشان مىدهد که آنان در راه اعتلاى کلمه توحید و انجام رسالت خویش با سخت ترین موانع روبرو بودهاند، همچنان که امام صادق(ع) فرمود: ان اشد الناس بلاء الانبیاء؛ همانا که انبیاء الهى سخت ترین گرفتاریها را داشتهاند . اما در این میان پیامبر اسلام بیش از سایر انبیا در معرض بلاها و آزمایشات سخت قرار گرفت . آن حضرت در این مورد مىفرماید: ما اوذى نبى مثل ما اوذیت؛ هیچ پیامبرى همانند من مورد آزار و اذیت قرار نگرفت . اما تحمل و بردبارى پیامبر در برابر کوه مشکلات که از هر سو به آن حضرت روى مىآورد و موانع مختلفی که هر یک مىتوانست سد راه اهداف بلند حضرتش باشد، تمام دشمنان و مخالفین سرسخت آن حضرت را به زانو در آورد . رسول اکرم در سخن ارزشمندى پایدارى و مقاومت و اراده آهنین خود را در راه هدف به نمایش گذاشت و هنگامى که ابوطالب پیشنهاد مشرکین را مبنى بر خوددارى آن حضرت از ابلاغ پیام آسمانى خویش به وى بیان کرد، به عمویش ابوطالب چنین فرمود: یاعم! والله لو وضعوا الشمس فى یمینى والقمر فى یسارى على ان اترک هذا الامر حتى یظهره الله او اهلک فیه، ماترکته ؛ اى عمو! به خدا سوگند اگر آنان خورشید را در دست راستم و ماه را در دست چپم قرار دهند که از دعوت آسمانى خود دست بردارم هرگز نخواهم پذیرفت تا اینکه یا خداوند دین مرا پیروز کند و یا این که جانم را در راه آن از دست بدهم . عبودیت بندگى و خضوع در مقابل حق، فضیلتى ستودنى است که قرآن بارها بر این صفت زیباى محمدى اشاره کرده است . خداوند متعال پیامبر گرامى را با وصف بندگى که تمام اوصاف والاى حضرت خاتم الانبیا را تحت الشعاع قرار داده یاد مىکند و رسول گرامى اسلام نیز به عبودیت خود در پیشگاه حق همیشه افتخار مىکرد . وان کنتم فى ریب مما نزلنا على عبدنا فاتوا بسورة من مثله ( بقره/ 23) ؛ و اگر در آنچه که به بنده خودمان نازل کردهایم شک دارید، یک سوره همانند آن را بیاورید . ان کنتم آمنتم بالله و ما انزلنا على عبدنا یوم الفرقان ( انفال/ 41) ؛ اگر به خدا و به آنچه که بر بنده خود در روز جدایى حق از باطل نازل کردهایم ایمان آوردهاید. عدالت خواهى عدالت خواهى یکى از مهمترین اهداف بعثت پیامبران الهى است . خداوند متعال در سوره حدید مىفرماید: لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب والمیزان لیقوم الناس بالقسط (حدید/ 25) ؛ ما فرستادگان خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آنان کتاب آسمانى و میزان نازل کردیم تا مردم به عدالت قیام کنند . همچنین خداوند متعال از زبان پیامبر گرامى اسلام در سوره شورى مىفرماید: وامرت لاعدل بینکم ( شورى/15) ؛ من براى اجراى عدالت در میان شما مأمور شدهام . پیامبر اسلام در اجراى قانون عادلانه الهى اهتمام خاصى داشت و اگر کسى از آن حضرت تقاضاى غیرقانونى و غیراصولى مىکرد، شدیدا ناراحت مىشد . هنگامى که بعضى از همسران آن حضرت بعد از جنگ احزاب در مورد تقسیم غنایم جنگى از آن بزرگوار تقاضاى غیرمعقول و خلاف عادت کردند، آن بزرگوار ناراحت شد و 29 روز تمام از آنان فاصله گرفت . پیامبر حتى به نزدیکترین افراد خانوادهاش نیز اجازه نداد از قانون الهى تخطى کنند و عدالت اجتماعى را در حکومت اسلامى آن حضرت خدشه دار سازند . راستى و امانتدارى امانتدارى و صداقت پیامبر اسلام نه تنها یاران و پیروان آن حضرت را شیفته ایشان کرده بود بلکه دشمنان نیز به این حقیقت اذعان داشته و صداقت آن بزرگوار را مىستودند . سه سال از بعثت مىگذشت که حضرت رسول روزى در کنار کوه «صفا» روى سنگ بلندى قرار گرفت و با صداى رسایى قشرهاى مختلف مردم مکه را به سوى خویش فرا خواند، آنگاه خطاب به مشرکین و سایر مردم فرمود: اى مردم! هر گاه من به شما گزارش دهم که پشت این کوه دشمنان موضع گرفتهاند و قصد جان و مال شما را دارند، آیا مرا تصدیق مىکنید؟ همگى گفتند: آرى، زیرا ما در طول زندگى از تو دروغى نشنیدهایم. حضرت خدیجه نیز هنگامى که پیشنهاد ازدواج به آن حضرت مىداد و شیفتگى خود را به آن وجود گرامى اعلام مىنمود با تأکید بر امانت و صداقت آن بزرگوار، گفت: انى قد رغبت فیک لقرابتک وسطتک فى قومک و امانتک و حسن خلقک و صدق حدیثک؛ به خاطر خویشاوندیت و بزرگواریت در میان قوم خودت و امانتدارى تو و اخلاق نیک و راستگوئیت، مایلم با تو ازدواج کنم . قل لا اقول لکم عندى خزائن الله ولا اعلم الغیب ولا اقول لکم انى ملک ( انعام/50 ) ؛ بگو من نمىگویم خزائن خدا نزد من است و من جز آن که خدا به من بیاموزد از غیب آگاه نیستم و به شما نمىگویم من فرشتهام .» و ما ینطق عن الهوى. ان هو الا وحى یوحى ( النجم/3 و4) ؛ و هرگز از روى هواى نفس سخن نمىگوید و آنچه مىگوید چیزى جز وحى الهى که بر اونازل مىشود نیست . حضرت محمد در امانتدارى آنچنان شهره بود که حتى دشمنانش بعد از بعثت آن حضرت، با اینکه نقشه قتلش را طراحى مىکردند، همچنان او را با لقب «امین» مىشناختند و در امانتدارىاش لحظهاى تردید نکردند و در شب هجرت امانت هایى نزد آن گرامى داشتند . قاطعیت و شهامت پیامبر اکرم (ص) در مورد اجراى حدود الهى و قاطعیت در برابر قانون شکنان اهتمام خاصى داشت. آن حضرت در عین حالی که به اهل ایمان و مظلومان و ستمدیدگان رئوف و مهربان بود، در مقابل کفار و اشرار، با شجاعت و شهامت تمام ایستادگى مىنمود. خداوند متعال در این مورد مىفرماید: محمد رسول الله والذین معه اشداء على الکفار رحماء بینهم( فتح/ 29) ؛ محمد صلى الله علیه وآله فرستاده خداست و کسانى که با او هستند در برابر کفار سرسخت و شدید و در میان خود مهربان هستند. اصرار بر اجراى قوانین الهى، حیاء و ادب، جوانمردى، سرمشق و الگو بودن براى انسان هاى سعادتجو و حقیقت طلب، امى بودن، تواضع، گذشت، ساده زیستى، سخاوت و نیکى به دیگران، کرامت نفس و بشیر و نذیر بودن، از دیگر ویژگیهای حضرت محمد(ص) است که در آیات الهى به آنها اشاره شده است . منبع: مهر
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: عصر ایران]
[مشاهده در: www.asriran.com]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 795]