واضح آرشیو وب فارسی:تبیان: شهید اول
![](http://img.tebyan.net/big/1382/04/2031191001599383121142223160255642182289934.jpg)
شمس الدین محمد مكی معروف به شهید اول در سال734 هجری در قریه" جزین" جبل عامل واقع درجنوب لبنان متولد گردید. درهمان جا مقدمات علوم دینی و فقه را نزد پدر دانشمندش ، جمال الدین ، مكی بن شیخشیخ اسدالدین صائغ دانشمندی بزرگ بوده و در سیزده رشته از علوم ریاضی مهارت داشته است.(1)در سال 750 هجری در شانزده سالگی ، برای تكمیل معلومات خویش و استفاده از گنجینه دانش علمای نامی و فقهای بزرگ عراق ، وارد شهر تاریخی حله شد و در آنجا از محضر فخرالمحققین فرزند علامه حلی و علمای دیگر فیض برد و به زینت علم و عمل ، و تهذیب اخلاق و تزكیه نفس بیش از پیش آراسته گردید.شهید جمعاً پنج سال در حله زیست و در طول این مدت به بغداد ، كربلا ، نجف اشرف ، كوفه و دیگر نقاط عراق هم سفر كرد و از محضر دانشمندان بزرگ شیعه وسنی بهره برد و به دریافت اجازه نائل گشت.در سال 755 ، هنگامی كه 21 سال داشت ، از عراق خارج شد و به وطن خویش" جزین" بازگشت. سپس به منظور دیدار سایرعلمای بزرگ اسلامی ، اعم از شیعه و سنی به سیرآفاق پرداخت و در مصر ، فلسطین ، سوریه ، مكه و مدینه ، از محضر بسیاری از علمای فریقین بهره گرفت و از آنان به اخذ اجازه نائل گردید.تبحرعلمی شهید اولشمس الدین محمدبن مكی ، در اواسط عمر خویش ، یكی از چهره های درخشان علمی و استادی برجسته در علوم و فنون اسلامی گردید ، تا بدانجا كه آوازه علم و فضل و تقوی و فضیلتش ، در بیشتر نقاط اسلامی طنین افكند و افكار و آثارش در همه جا منتشر گشت.شهید اول در علوم فقه ، اصول ، حدیث ، معقول ، شعر و ادب امتیاز خاصی در میان دانشمندان ما دارد. كتاب های او از بهترین آثار علمی و قلمی شیعه است. آراء بكر و نظریات متقن و اقوال محكم وی در ابواب مختلف فقه مورد توجه خاص فقها و مجتهدین پس از او قرار گرفته است ، و همگان بر استادی و مهارت او در فقه هم نظرند .دانشمندان ما شهید را نخستین فقیهی دانسته اند كه فقه شیعه را از آراء فقهای عامه پیراسته گردانید .استادان ایشانشهید در جزین ، وطن خود ، حله، بغداد، كربلا، نجف اشرف، كوفه، مصر، سوریه، فلسطین و حجاز نزد بسیاری از مفاخر علمای شیعه و سنی در رشته های مختلف علمی از معقول و منقول و شعر و ادب استفاده نمود و اجازه گرفت .برخی از اساتید ایشان عبارتند از:1- پدر دانشمندش ، جمال الدین مكی بن محمد بن حامد جزینی عاملی.2- " شیخ اسدالدین صائغ " عموی پدرش كه " شهید " ، درجزین ریاضیات و معقول را نزد وی فراگرفت .3- فخر المحققین محمد ، فرزند علامه حلی ؛ به گفته صاحب روضات الجنات بیشتر تحصیلات شهید درنزد فخرالمحققین بوده است.(2)4- قطب الدین رازی.5- سید مهنّابن سنان مدنی.6- علاء الدین بن زهره حسینی .7- شیخ محمد بن جعفر مشهدی.شاگردان ویپیداست كه این فقیه متكلم و ادیب گرانمایه در جزین ، دمشق و نقاط دیگر شاگردان فاضل و دانشمندی را تربیت كرده است ، از جمله :1- سه فرزندش به نامهای ابوالقاسم، جمال الدین ، ابوطالب، همسرش.2- شیخ حسن بن سلیمان حلی.3- شمس الدین محمد بن عبدالعالی كركی عاملی.4- شیخ زین الدین علی بن خازن حائری(3)تألیفاتشهید اول در مدت عمر كوتاه و پر بركت خود ، آثار ارزنده ای از علوم و فنون اسلامی و بیشتر فقه شیعه را با قلمی محكم و روان و اندیشه ای ژرف و مواج و دانشی وسیع به یادگار گذارد كه خود بهترین گواه بر عظمت روح و جایگاه عالی وی در بسط و گسترش احكام و قوانین اسلام و میراث ائمه معصومین علیهم السلام و تحكیم مبانی فقه شیعه امامیه است.مؤلف اعیان الشیعه با استفاده از منابع مختلف ، تألیفات او را تا 21 كتاب وصاحب كتاب مفاخر اسلام ، آثار او را تا حدود 30 كتاب نام می برد . خوشبختانه اغلب تألیفات شهید در دسترس است. تعدادی از آنها چاپ و منتشر شده، و بسیاری از آنها توسط شاگردانش و فقهای بزرگ بعدی شرح و تحشیه شده است .اینك نام برخی از تألیفات نفیس و پرمایه این فقیه نامدار سده هشتم هجری را ذكر می كنیم :1- " قواعد و فوائد " ، مشتمل بر سیصد قاعده فقهی است كه احكام شرعی از آنها استنباط می شود.2- رساله الفیه، در فقه و مبحث صلاة .3- رساله در تكلیف و فروع آن.4- رساله در مناسك حج.5- الباقیات و الصالحات.6- شرح اربعین حدیث.7- كتاب مزار( زیارت ها) كه به فارسی نیز ترجمه شده است.8- كتاب استدراك9- رساله العقیدة10-اللمعة الدمشقیه كه به گفته شیخ حرعاملی آن را هنگامی كه در قلعه شام محبوس بود در مدت هفت روز تألیف كرد، حال آنكه از منابع فقهی غیر از كتاب " مختصر نافع" محقق اول، كتاب دیگری در نزد وی نبوده است.(4)پی نوشتها:1- اعیان الشیعة - ج 11، ص 129.2- روضات الجنات- ص 590.3- اعیان الشیعة - ج 47، ص 44.4- روضات الجنات- ص 589.
این صفحه را در گوگل محبوب کنید
[ارسال شده از: تبیان]
[مشاهده در: www.tebyan.net]
[تعداد بازديد از اين مطلب: 486]