افزایش چشمگیر مشکلات سلامت روان مادران پس از زایمان: یافتههای هشداردهنده یک مطالعه بزرگ سوئدی
بسیاری از مادران پس از زایمان، خود را در چرخهای از تغییرات فیزیکی و عاطفی مییابند که کمتر کسی به طور آشکار درباره آن صحبت میکند. اما آیا میدانستید که برخی از این چالشها میتوانند به مشکلات جدی سلامت روان منجر شوند؟ تحقیقات جدید نشان میدهد که سلامت روان مادران در دوران پس از زایمان، به ویژه در هفتههای اول، به شدت در معرض خطر است و نیازمند توجه و حمایت ویژه است. موسسه کارولینسکا، با بررسی گستردهای بر روی میلیونها بارداری، نتایج قابل تأملی را در این زمینه منتشر کرده که اهمیت نظارت و پشتیبانی سلامت روان مادران را دوچندان میکند.
سلامت روان مادران پس از بارداری: هشدارهای جدی موسسه کارولینسکا
سلامت روان در ارتباط با بارداری و زایمان، میتواند پیامدهای طولانیمدتی برای سلامتی زنان داشته باشد. در این دوره، تغییرات عمده بیولوژیکی و رواناجتماعی رخ میدهد که آسیبپذیری زنان را در برابر افسردگی، اضطراب و سایر شرایط روانپزشکی افزایش میدهد. با وجود تحقیقات قبلی، دانش ما در این زمینه، به ویژه در مورد چگونگی توسعه تشخیصهای مختلف روانپزشکی قبل، حین و بعد از بارداری، محدود بود.
مؤسسه کارولینسکا در سوئد، با انجام یک مطالعه بزرگ بر روی تقریباً ۱.۸ میلیون بارداری بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۹، به نتایج مهمی دست یافته است. این پژوهش گسترده که در مجله “مولکولار سایکایتری” (Molecular Psychiatry) منتشر شده، نشان میدهد که مشکلات سلامت روان در طول این دوره زمانی رو به افزایش بوده، به ویژه قبل از شروع بارداری. جالب اینجاست که در طول خود بارداری، تعداد تشخیصهای جدید کاهش مییابد. اما پس از تولد فرزند، خطر این مشکلات دوباره به طرز چشمگیری افزایش پیدا میکند، به خصوص در مورد افسردگی و روانپریشی.
جهش ریسک افسردگی و روانپریشی بعد از زایمان
بر اساس این مطالعه، خطر افسردگی بین هفتههای پنجم تا پانزدهم پس از زایمان، حدود ۲۰ درصد بیشتر از سال قبل از بارداری است. اما این افزایش برای روانپریشی بسیار شدیدتر است؛ خطر روانپریشی در ۲۰ هفته اول پس از زایمان میتواند تا هفت برابر افزایش یابد. اما بران (Emma Bränn)، محقق و نویسنده اصلی این مطالعه از “مؤسسه پزشکی محیط زیست کارولینسکا” (Institute of Environmental Medicine, Karolinska Institutet)، تاکید میکند: “ما شاهدیم که خطر افسردگی در هفتههای ۵ تا ۱۵ پس از زایمان، حدود ۲۰ درصد بالاتر از سال قبل از بارداری است. برای روانپریشی، این خطر در ۲۰ هفته اول پس از زایمان تا هفت برابر بیشتر میشود.”
نقش غربالگری زودهنگام در کاهش رنج مادران
در سال ۲۰۲۰، دستورالعملهای ملی غربالگری افسردگی برای زنان باردار در سوئد معرفی شد که امکان تشخیص زودهنگام مشکلات سلامت روان را فراهم آورد. محققان با مقایسه زنانی که قبل و بعد از سال ۲۰۲۰ زایمان کرده بودند، مشاهده کردند که اوج تشخیص افسردگی در زنانی که پس از اجرای این دستورالعملها زایمان کرده بودند، زودتر رخ داده است.
اما بران توضیح میدهد: “ما نمیبینیم که افراد بیشتری تشخیص داده میشوند، اما غربالگری میتواند به این معنی باشد که زنان زودتر شناسایی شده و مجبور نیستند مدت طولانیتری رنج بکشند تا حمایت و کمک مورد نیاز خود را دریافت کنند.”
این مطالعه همچنین نشان میدهد که خطر سایر تشخیصهای روانپزشکی، مانند اضطراب، شرایط مرتبط با استرس و سوءمصرف مواد، در طول بارداری و پس از زایمان نسبت به قبل از بارداری کمتر است. محققان بر این باورند که این کاهش ممکن است ناشی از تغییرات بیولوژیکی، تغییرات سبک زندگی و افزایش ارتباط با خدمات بهداشتی درمانی در دوران بارداری باشد.
مطالعهای بر ریسک اقدام به خودکشی در والدین
گروه تحقیقاتی مشابه، در مطالعهای دیگر که در مجله “نیچر هیومن بیهیویور” (Nature Human Behaviour) به چاپ رسیده، به بررسی خطر اقدام به خودکشی در ارتباط با بارداری و زایمان پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که مادران، هم در دوران بارداری و هم پس از آن، کمتر از پدران در معرض اقدام به خودکشی قرار دارند. این موضوع در تضاد با آنچه معمولاً در جمعیت عمومی مشاهده میشود، یعنی نرخ بالاتر اقدام به خودکشی در زنان نسبت به مردان است.
در این مطالعه ملی مبتنی بر ثبت دادهها در سوئد که شامل ۲,۱۹۶,۲۷۶ بارداری بود، محققان ۷,۴۶۹ مورد اقدام به خودکشی (معادل ۱.۳۹ در هر ۱۰۰۰ نفر-سال) در میان مادران و ۸,۳۳۸ مورد اقدام به خودکشی (معادل ۱.۶۲ در هر ۱۰۰۰ نفر-سال) در میان پدران را شناسایی کردند. مقایسه با دوره پیش از بارداری نشان داد که مادران در طول و پس از بارداری، خطر کمتری برای اقدام به خودکشی داشتند (با کمترین نرخ در هفته اول پس از زایمان). در مقابل، خطر اقدام به خودکشی در پدران تا ۱۰ هفته پس از زایمان تقریباً ثابت یا کمی کمتر بود، اما در دوره بعدی پس از زایمان، این خطر افزایش یافت.
ییهویی یانگ (Yihui Yang)، دانشجوی دکترا در “مؤسسه پزشکی محیط زیست کارولینسکا” و نویسنده اصلی این مطالعه، میگوید: “نتایج ما نشان میدهد که هم مادران و هم پدران بلافاصله پس از تولد فرزند، به ویژه مادران، کمتر در معرض اقدام به خودکشی هستند.” او ادامه میدهد: “اگرچه اقدام به خودکشی در طول و پس از بارداری نادر است، اما میتواند عواقب ویرانگری داشته باشد و اغلب قابل پیشگیری است. بنابراین، مهم است که ارائهدهندگان مراقبتهای بهداشتی، معاینات منظم را در طول و پس از بارداری انجام دهند تا والدین نیازمند را شناسایی کرده و برای پیشگیری از خودکشی، حمایت لازم را ارائه دهند.”
حمایت و تامین مالی تحقیقات
مطالعه منتشر شده در مجله “مولکولار سایکایتری” بخشی از بودجه خود را از “بنیاد دانشکده پزشکی اوپسالا” (Uppsala Medical Faculty Foundation) دریافت کرده است. هر دو مطالعه توسط “مؤسسه کارولینسکا” (Karolinska Institutet)، “فورته” (Forte) و “شورای تحقیقات سوئد” (Swedish Research Council) تأمین مالی شدهاند. محققان این مطالعات هیچ تضاد منافعی را اعلام نکردهاند. این تحقیقات توسط دفتر مطبوعاتی “موسسه کارولینسکا” تهیه شده است.