بر اساس یافتههای یک پژوهش جدید، نیمی از والدینی که از داروهای کاهش وزن استفاده میکنند، اکنون به صورت کاملاً شفاف و مستقیم درباره این داروها با فرزندان خود گفتوگو میکنند.
به گزارش واضح به نقل از پایگاه خبری سیانان (CNN)، اونا هنسون (Oona Hanson)، نویسنده، مدرس و مربی والدین که در حوزه هدایت خانوادهها برای مقابله با فرهنگ رژیم غذایی و پیشگیری از اختلالات خوردن تخصص دارد، در تحلیلی جامع به بررسی اثرات مصرف داروهای ضد چاقی بر سلامت روان اعضای خانواده پرداخته است.
هنسون مینویسد: «به عنوان مربیای که به خانوادهها در زمینه عبور از چالشهای فرهنگ لاغری و اختلالات تغذیهای کمک میکند، اخیراً پیامهای متعددی از سوی والدینی دریافت کردهام که جزو ۱۱ درصد از شهروندان آمریکایی مصرفکننده داروهای GLP-۱ هستند. این والدین به شدت نگران هستند که تغییرات ایجاد شده در فیزیک بدنی یا الگوهای غذاییشان چه تأثیری بر ذهنیت و رفتار فرزندانشان خواهد گذاشت.»
تردید والدین در ورود فرهنگ رژیمهای سختگیرانه به کانون خانواده
کیتلین (Caitlin)، مادری ساکن لسآنجلس، در ابتدا برای شروع داروی GLP-۱ به منظور کنترل یک بیماری خودایمنی تردید جدی داشت؛ زیرا نمیخواست با ایده «لاغری افراطی به عنوان نماد جذابیت» که در تبلیغات داروهای کاهش وزن ترویج میشود همسو شود. او به دلایل حفظ حریم خصوصی درخواست کرد که نام واقعیاش ذکر نشود.
کیتلین در این زمینه میگوید: «من به شدت نگران ورود فرهنگ رژیم لاغری به محیط خانهام بودم. به هیچ وجه نمیخواهم ناخواسته به دخترم این پیام را منتقل کنم که لاغرتر بودن برابر با بهتر بودن یا داشتن ارزش انسانی بالاتر است.»
برخی توصیههای عمومی به والدینی که داروهای مهارکننده اشتها مصرف میکنند پیشنهاد میدهند که اصلاً درباره این موضوع صحبتی نکنند یا تنها عبارات مبهمی درباره مراقبت از سلامت فردی به کار ببرند. هرچند این توصیهها با نیت خیرخواهانه مطرح میشوند، اما میتوانند برای کودکان در سن رشد آسیبزا باشند؛ چرا که ممکن است فرزندان تصور کنند نخوردن غذا، حذف وعدهها یا مصرف وعدههای بسیار کمحجم رفتاری درست و قابل تقلید است؛ عاداتی که مستقیماً به اختلالات تغذیه در نوجوانان و کودکان منجر میشوند.
نیکول کروز (Nicole Cruz)، متخصص تغذیه بالینی در کالیفرنیای جنوبی با گرایش تغذیه خانواده، در این باره تصریح میکند: «اگر ما واقعیت اتفاقات را به شکل منطقی توضیح ندهیم، کودکان خودشان شروع به ساختن فرضیات ذهنی میکنند. آنها همه چیز را مشاهده و جذب میکنند؛ کاهش وزن سریع شما را میبینند و متوجه میشوند که بسیار کمتر از قبل غذا میخورید.»
پرهیز از پنهانکاری و رفع احساس شرم ناشی از مصرف دارو
پنهانکاری درباره مصرف داروهای گیرنده GLP-۱ (نظیر اوزمپیک، ویگووی و مانجارو) میتواند باعث ایجاد احساس شرم و برچسبهای منفی دارویی در ذهن کودک شود. زوئی بیسبینگ (Zoë Bisbing)، رواندرمانگر متخصص حوزه تصویر بدنی (Body Image) در نیویورک سیتی، معتقد است: «اجازه دهید این موضوع قابل بحث و گفتوگو باشد. اگر فرزندتان سؤالی پرسید یا آمپولها و قلمهای تزریقی را در یخچال دید، با آرامش بگویید: “بله، این دارویی است که من برای سلامتیام مصرف میکنم. دوست داری بدانی علت مصرف آن چیست؟” گفتوگوی شفاف و متناسب با سن کودک در این شرایط کاملاً بلامانع است.»
جسی اسپنس (Jessie Spence)، درمانگری در کارولینای شمالی، در ابتدا نگران بود که مصرف داروی GLP-۱ برای مدیریت قند خون با ارزشهای پذیرش تنوع بدنی در شیوه فرزندپروری و پروتکلهای درمانیاش در تضاد باشد. اما در نهایت تصمیم گرفت رویکردی کاملاً شفاف با فرزندش در پیش بگیرد.
اسپنس میگوید: «من کاملاً صریح به او توضیح دادم که این دارو برای کنترل دیابت است. قصد داشتم کاملاً آگاهانه از پنهانکاری فاصله بگیرم. در ابتدا مقداری وزن کم کردم و سپس در طول حدود یک سال، بدنم به وضعیت پایدار خود بازگشت؛ چرا که متابولیسم طبیعی بدن تمایل دارد در تعادل هورمونی ویژه خود باقی بماند.»
بر اساس پژوهشی که در ماه آوریل منتشر شد، نیمی از والدینی که از داروهای کاهش وزن استفاده میکنند، اکنون بدون پردهپوشی درباره این موضوع با فرزندانشان صحبت میکنند. با این حال، حفظ عزتنفس و تصویر ذهنی مثبت کودکان از بدن نیازمند ظرافت و آگاهی بالا در انتخاب کلمات است. بسیاری از بزرگسالانی که امروزه با چالشهای روانی در رابطه با وزن و غذا روبهرو هستند، رژیمهای مکرر والدین خود در دوران کودکی را ریشه اصلی این مشکلات میدانند.
کیتلین درباره نحوه شرح عملکرد دارو به دخترش میگوید: «من به او توضیح دادم که این دارو را برای کاهش درد مصرف میکنم و به همین خاطر باید پروتئین بیشتری در رژیم غذایی داشته باشم. من واقعیت فیزیولوژیک را برایش بیان کردم، نه اینکه به او بگویم میخواهم لاغرتر شوم یا فرم ظاهری بدنم را تغییر دهم.»
راهنمای گامبهگام برای گفتوگو پیرامون داروهای کاهش وزن
برای خانوادههایی که میخواهند مکالماتی خنثی و بدون قضاوت داشته باشند، کارشناسان استفاده از گزارههای واقعبینانه را پیشنهاد میکنند؛ مانند اینکه: «داروها کاربردهای گوناگونی دارند. این داروی خاص به عنوان یک عارضه جانبی باعث کاهش اشتها و وزن میشود، همانطور که داروهای دیگر ممکن است عارضه افزایش وزن به همراه داشته باشند.»
حتی اگر داروی GLP-۱ صرفاً با هدف لاغری و کاهش وزن تجویز شده باشد، میتوان از آسیبهای روانی به ذهنیت کودک پیشگیری کرد. نیکی ناب-لوی (Nikki Naab-Levy)، مربی ارشد تغذیه و تناسب اندام در واشنگتن، تأکید دارد که والدین باید از بدنام کردن غذاها یا شرمسار کردن انواع تیپهای بدنی پرهیز کنند:
«اگر کودکتان به شما یک گاز از بستنی خود تعارف کرد، یک پاسخ ساده مثل “متشکرم” و خوردن یک تکه کوچک، تأثیری کاملاً متفاوت دارد تا اینکه بگویید: “نه! مامان اصلاً نباید لب به این چیزها بزنه چون چاق میشه” و سپس درباره سایز بدنتان صحبت کنید.»
زوئی بیسبینگ خاطرنشان میکند که طبیعی است والدین حس کنند مصرف این داروها به نشاط و سلامت بیشتر آنها کمک کرده است، اما کودکان نباید تصور کنند تنها راه رسیدن به نشاط و تندرستی، کاهش سایز بدن است. تمرکز گفتوگوها باید بر رفتارهای ارتقادهنده سلامتی مانند ورزش و فعالیت فیزیکی، خواب کافی و احساس شادابی قرار گیرد، نه عدد روی ترازو.
ناب-لوی نیز بر آموزش تنوع بیولوژیکی انسانها تأکید میکند: «سلامتی برای هر انسانی معنای متفاوتی دارد. همه افراد مسیر فیزیکی یکسانی ندارند و دارو در علم پزشکی ابزاری برای ارتقای کیفیت زندگی و درمان بیماریها به شمار میرود.»
اصول الگوسازی تغذیه متعادل و سالم در خانواده
والدین مصرفکننده این داروها در عمل باید الگوی مناسبی در زمینه رعایت تغذیه سالم و پایدار برای کودکان باشند. متخصصان رعایت موارد زیر را توصیه میکنند:
- پرهیز از حذف گروههای غذایی: کربوهیدراتها، چربیهای مفید و سایر ارکان غذایی نباید به طور کامل از سفره خانواده حذف شوند.
- حفظ نظم در وعدههای غذایی: تداوم مصرف وعدههای اصلی و میانوعدهها در طول روز و حضور منظم سر میز غذا همراه با اعضای خانواده.
- تنظیم زمان گرسنگی برای صرف غذای خانوادگی: والدینی که اشتهای بسیار پایینی دارند میتوانند برنامهریزی کنند تا در زمان صرف وعده مشترک با فرزندشان مقدار طبیعیتری از غذا را میل نمایند.
- پرهیز از کالریشماری در حضور کودک: هرگز نباید از ترازوی وزنکشی غذا یا اپلیکیشنهای محاسبه کالری در مقابل کودکان استفاده کرد. گفتوگوهای رژیمی باید صرفاً به فضای بزرگسالان محدود بماند.
تأمین نیازهای کالری و انرژی کودکان در سن رشد
با سرکوب اشتهای والدین، این خطر وجود دارد که معیار آنها برای اندازه یک «وعده غذایی نرمال» تغییر کند و این امر ناخواسته به کاهش سهمیه غذایی کودکان منجر شود. کودکان و نوجوانان در حال رشد برای تکامل عضلانی، استخوانی و فعالیتهای پرانرژی روزانه به مقادیر بالایی از کالری، چربیهای سالم و کربوهیدراتهای پیچیده نیاز دارند.
در شرایطی که پیامهای تبلیغاتی مدام بر کاهش مصرف کالری و چربی پافشاری میکنند، رسالت اصلی والدین در خانواده، اطمینان از دریافت مقادیر کافی مواد مغذی توسط فرزندان است.
مدیریت بازخوردها و تعریفهای اطرافیان درباره کاهش وزن
کاهش وزن معمولاً با تأییدهای اجتماعی و تمجیدهای مداوم اطرافیان همراه است؛ عباراتی نظیر «چقدر لاغر شدی و عالی به نظر میرسی!» دائماً تکرار میشوند. در این شرایط، کودکان ممکن است این باور اشتباه را جذب کنند که لاغر بودن تنها عامل پذیرش و محبوبیت اجتماعی است.
والدین باید واکنشهای هوشمندانهای نسبت به این تمجیدها نشان دهند و مانع از شکلگیری حس ارزشگذاری بر اساس ظاهر در ذهن کودکان شوند. شایستگی و عزتنفس فردی نباید با سایز لباس یا عدد وزن گره بخورد.
در نهایت، کارشناسان تأکید میکنند که حق تصمیمگیری بر بدن و استفاده از درمانهای دارویی نوین حق هر فردی است؛ اما در عین حال، ایجاد یک محیط روانی امن برای رشد کودکان و آموزش این نکته که سلامت جسمی فراتر از معیارهای ظاهری است، مسئولیتی خطیر بر دوش والدین مصرفکننده داروهای GLP-۱ به شمار میرود.