ستارهای که سحابی چتر دریایی (Jellyfish Nebula) را شکل داده است، احتمالاً دارای یک ستاره همدم بوده که حدود ۱۰۰,۰۰۰ سال زودتر دچار انفجار ابرنواختری شده است. پژوهشگران بینالمللی معتقدند این کشف ممکن است نخستین شناسایی ثبتشده از یک سیستم ستارهای دوگانه (Binary Star System) باشد که در آن هر دو ستاره به ابرنواختر (Supernova) تبدیل شدهاند.
به گزارش واضح به نقل از W.W.Hansen Experimental Physics Laboratory، سحابی چتر دریایی که با نام علمی IC 443 نیز شناخته میشود، بقایای یک ستاره منفجرشده است که ابری گسترشیافته از غبار و آوار کیهانی را برجای گذاشته است. این سحابی در صورت فلکی جوزا (دوپیکر) و در فاصله تقریبی ۶,۰۰۰ سال نوری از زمین قرار دارد. محققان به تازگی کشف کردهاند که این سحابی در همان محیط فیزیکی قرار دارد که باقیمانده ابرنواختر G189.۶+۳.۳ در آن حضور دارد. نتایج این پژوهش ارزشمند در مجله معتبر علمی Nature Communications به چاپ رسیده است.
چالشهای شناسایی بقایای ابرنواخترها در کهکشان راه شیری
بقایای ابرنواختر (Supernova Remnants) ابرهای در حال گسترشی از آوار و گاز هستند که پس از انفجارهای ستارگان به جای میمانند. اگرچه صدها نمونه از این بقایا در کهکشان راه شیری شناسایی شدهاند، اما تشخیص ارتباط بین آنها، بهویژه در مناطق شلوغ و متراکم کیهانی، بسیار دشوار است. سحابی IC ۴۴۳ که در صورت فلکی دوپیکر قرار دارد، نزدیک به سایر ساختارهای نجومی و در میان ابری پیچیده از گاز و غبار واقع شده که مطالعه مناطق اطراف آن را چالشبرانگیز کرده است.
تحلیل دادههای ۱۶ ساله تلسکوپهای فضایی و پرتوهای گاما
در این مطالعه، میلتیادیس میخائیلیدیس (Miltiadis Michailidis) و همکارانش دادههای ۱۶ ساله تلسکوپ فضایی پرتو گامای فرمی (Fermi LAT) را با دادههای پرتو ایکس تلسکوپ eROSITA و سایر دادههای چندطولموجی ترکیب کردند. نویسندگان با استفاده از این دادهها اثبات کردند که باقیمانده ابرنواختر G189.۶+۳.۳ که به تازگی کشف شده است، دقیقاً در همان محیط فیزیکی سحابی چتر دریایی (IC ۴۴۳) قرار دارد؛ موضوعی که نشان میدهد این دو جرم کیهانی در مجاورت یکدیگر و تقریباً در فاصلهای یکسان از زمین قرار گرفتهاند.
این تصویر چندطولموجی، بقایای ابرنواختر سحابی چتر دریایی (در سمت راست)، ابر میانستارهای که با آن در تعامل است، و یک رشته منحنی مشخص را در سمت چپ بالای آن نشان میدهد. این رشته که در نور مرئی و فرابنفش (UV) قابل مشاهده است، بخش دیداری از یک باقیمانده ابرنواختر همپوشان به نام G189.۶+۳.۳ است که در امواج رادیویی و پرتو ایکس برجستگی بیشتری دارد.
اثبات وجود سیستم دوگانه و اهمیت این کشف در کیهانشناسی
تخمینهای سنی انجامشده نشان میدهند ستاره مادر G189.۶+۳.۳ بین ۲۰,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰ سال قبل از انفجاری که سحابی IC ۴۴۳ را به وجود آورد، منفجر شده است. صحهگذاری این اندازهگیریها با استفاده از تحلیلهای آماری و شبیهسازیهای کامپیوتری نشان میدهد که این چیدمان فضایی به هیچ وجه یک همراستایی تصادفی نیست. این موضوع تأیید میکند که دو ستاره پیشساز این بقایا، با هم در یک سیستم ستارهای دوگانه متولد شدهاند. این کشف بینظیر پتانسیل ارائه بینشهای جدیدی درباره انفجارهای ابرنواختری و سامانههای دوستارهای را داراست.
جزئیات انتشار مقاله علمی
این مطالعه توسط Miltiadis Michailidis و همکاران با عنوان «تعاملات ابری مشترک، یک جفت ابرنواختر نامزد سیستم دوگانه را بدون نمونه مشابه شناختهشده آشکار میکند» در نشریه Nature Communications در سال ۲۰۲۶ منتشر شده است.
آگهی فردا