دولت ترامپ به طور جدی از ایران خواسته است که به صورت علنی باز بودن تنگه هرمز را تایید کرده و متعهد شود که شلیک به کشتیهای تجاری را برای همیشه متوقف خواهد کرد.
به گزارش واضح به نقل از آکسیوس (Axios)، سه مقام رسمی ایالات متحده روز جمعه در جریان یک کنفرانس خبری با خبرنگاران اعلام کردند که این پیام به طور مستقیم و همچنین از طریق میانجیهای منطقهای به تهران منتقل شده است.
چرا این موضوع اهمیت دارد؟ سقوط توافق نوپا زیر آتشباریهای متقابل
دولت آمریکا ادعا میکند ایران با شلیک مکرر به شناورهای تجاری در داخل و اطراف تنگه، یادداشت تفاهمی (MOU) را که سه هفته پیش با ایالات متحده امضا کرده بود، نقض کرده است. این حملات زنجیرهای از تبادل آتش را به دنبال داشت و این توافق شکننده را بیش از هر زمان دیگری به مرز فروپاشی کامل نزدیک کرد؛ تا جایی که پرزیدنت ترامپ در این هفته رسماً اعلام نمود که آتشبس «به پایان رسیده است».
مقامات آمریکایی استدلال میکنند که ناتوانی ایران در پایبندی به چنین تعهد صریح و رو راستی، تردیدهای جدی را در مورد تمایل و توانایی این کشور برای اجرای یک توافق هستهای بسیار پیچیدهتر ایجاد میکند.
تحولات جاری؛ رایزنیهای دیپلماتیک در مسقط برای حل بحران انرژی
انتظار میرود عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و سید بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، روز شنبه در مسقط دیدار کنند تا به بررسی جامع بحران تنگه هرمز بپردازند. در هفتههای اخیر، حتی پیش از امضای یادداشت تفاهم، عمان با باز کردن یک کانال جنوبی در نزدیکی سواحل خود برای عبور و مرور ایمن کشتیها از تنگه، با ایالات متحده و متحدانش در خلیج فارس همسو شده بود.
تهران از اینکه این اقدام موقعیت مذاکراتیاش را تضعیف کرده، به شدت خشمگین شد. مقامات آمریکایی مدعی هستند که مذاکرهکنندگان ایرانی به آنها گفتهاند عناصر تندرو در داخل ساختار حکومت با هدف بازپسگیری اهرمهای فشار، به سوی کشتیها آتش گشودهاند. این در حالی است که در فضای عمومی، مذاکرهکنندگان ایرانی، فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و سایر مقامات ارشد در خواست خود مبنی بر حفظ کنترل تهران بر ناوبری و خطوط کشتیرانی این تنگه کاملاً متحد بودهاند.
دیدگاه طرف مقابل؛ مواضع وزارت امور خارجه ایران درباره امنیت دریانوردی
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز جمعه تایید کرد که محور اصلی سفر عراقچی به عمان، موضوع تنگه هرمز و امنیت دریانوردی خواهد بود. او در این باره اظهار داشت:
«ایران مسئولیت روشنی را در قبال ایجاد ترتیبات عادی و خدمات دریایی مربوط به تردد کشتیها در تنگه هرمز پذیرفته است و ما در انجام این مسئولیت بسیار مصمم و قاطع بودهایم. بر اساس این توافق، مقرر بود در این زمینه با عمان مشورت و همکاری داشته باشیم.»
پشت پرده دیپلماسی پنهان؛ ادعای مقامات آمریکایی درباره نبرد قدرت در تهران
یک مقام فدرال آمریکایی مدعی شد که ایرانیها پس از دو روز درگیریهای پراکنده در اوایل این هفته، با بدنه دولت ترامپ تماس گرفته و خواستار گفتگوهای بیشتر برای حل این مناقشه شدهاند. این مقام ادعا کرد: «آنها به ما گفتند: ما خرابکاری کردیم، اشتباهی رخ داده است؛ بیایید به گفتگو ادامه دهیم.»
با این حال، بقایی روز جمعه هرگونه درخواست ایران برای مذاکره مستقیم با ایالات متحده را تکذیب و اعلام کرد که ایران تنها با درخواست میانجیهای قطری برای بررسی این موضوع موافقت کرده است. این مقام آمریکایی افزود که یک نبرد قدرت داخلی در ایران بر سر نحوه اجرای یادداشت تفاهم و گامهای بعدی در مذاکره با دولت ترامپ در جریان است. او گفت: «عناصری در سیستم آنها وجود دارند که خواهان دستیابی به توافق هستند، اما ما نمیتوانیم برای آنها تصمیمگیری کنیم. آنها باید اوضاع را تحت کنترل خود درآورند.»
اظهارات رسمی و هشدارهای جدی مقامات واشنگتن
مقامات آمریکایی اعلام کردند که انتظار دارند ایران پس از نشست روز شنبه در عمان، بیانیهای صادر کند.
یکی از این مقامات گفت: «ما از آنها میخواهیم که به طور علنی اعلام کنند شلیک به کشتیها را متوقف خواهند کرد و صراحتاً یا دستکم به طور ضمنی بپذیرند که اشتباه کردهاند. ما در حال حاضر روی این موضوع کار میکنیم. انتظار داریم ایرانیها بگویند که هر کانالی در تنگه باز خواهد بود و هیچ عوارضی دریافت نخواهد شد.»
مقام دوم آمریکایی هشدار داد که اگر ایران از این کار امتناع کند، با عواقب سختی روبرو خواهد شد. او تاکید کرد: «اگر فردا این موضع آنها نباشد، روز خوبی برای آنها نخواهد بود.» ایالات متحده پیش از این دو دور حمله تلافیجویانه را در پاسخ به حوادث هرمز علیه ایران انجام داده است. روز پنجشنبه شرایط آرامتر بود، زیرا ترامپ سیگنالهایی مبنی بر تمایل به بازگشت به مسیر دیپلماسی و گفتگو ارسال کرد.
چشمانداز آینده؛ رویکرد ترامپ به توافق هستهای و گزینههای جایگزین
یک مقام آمریکایی اعلام کرد که ایالات متحده و ایران طی سه هفته مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم، پیشرفتهایی در مسیر دستیابی به یک توافق هستهای جدید داشتهاند. او گفت: «ما در حال گفتگو با افرادی هستیم که دارای اختیارات لازم در آنجا هستند و میگویند خواهان توافق میباشند.»
اما مقامات دیگر نیز اشاره کردند که بحران هرمز سوالات جدی را در این باره ایجاد کرده است که آیا ایران در نهایت با یک توافق هستهای موافقت خواهد کرد یا اینکه به آن متعهد خواهد ماند یا خیر. یک مقام مسئول تاکید کرد که ترامپ به مذاکرهکنندگان آمریکایی فضا و زمان لازم را برای پیگیری توافق هستهای با ایران داده است، «اما نه فضا و زمان خیلی زیاد». وی در پایان افزود که در صورت عدم دستیابی به توافق هستهای، طرحهایی برای گزینههای جایگزین و نظامی در حال تدوین است.
آگهی فردا