گسترش ویروس آنفولانزای پرندگان H5N1 در حال وخیمتر شدن است. در زمان نگارش این گزارش، استرالیا ۵۳ مورد ابتلای قطعی را در میان پرندگان دریایی وحشی در پنج ایالت ثبت کرده است. در ایالت استرالیای جنوبی، ۳۹ مورد تاییدشده وجود دارد که شامل یک مرغ دریایی نقرهای در منطقه «روب» (Robe) و ۱۹ پرستوی دریایی کاکلی بزرگ در طول ساحل لایماستون و خلیج سیل (Seal Bay) در جزیره کانگورو میشود.
به گزارش واضح به نقل از The Conversation، مقامات استرالیای جنوبی همچنین در حال بررسی ۴۹ پرستوی دریایی کاکلی بزرگ مرده و ۳۵ پرنده بیمار هستند که توسط تیمهای نظارت هوایی در یک منطقه فراساحلی در جنوب «کیپ جافا» (Cape Jaffa) یافت شدهاند. نمونهها هنوز در حال آزمایش هستند، اما در صورت تایید، این رویداد نشاندهنده اولین تلفات دستهجمعی جانوران استرالیا مرتبط با این ویروس خواهد بود.
تا همین اواخر، موارد شناساییشده در استرالیا عمدتاً محدود به پرندگان دریایی مهاجر ایزولهای بود که از اقیانوس منجمد جنوبی وارد میشدند. اما این یافتههای جدید نشان میدهد که وضعیت تغییر کرده و اکنون انتقال محلی ویروس در میان حیات وحش بومی استرالیا در حال رخ دادن است.
کدام گونههای جانوری در معرض بیشترین خطر قرار دارند؟
جانورانی که به صورت متراکم در کلونیهای زادآوری تجمع میکنند، با بزرگترین خطر مواجه هستند. پرستوهای دریایی، مرغهای دریایی، بوبیها (Gannets) و آلباتروسها میتوانند ویروس را از طریق تماس نزدیک و محیطهای آلوده به سرعت منتقل کنند؛ به طوری که این گروهها در سایر نقاط جهان تلفات ویرانگری را تجربه کردهاند.
ابتلای مرغهای دریایی نقرهای بهویژه بسیار نگرانکننده است، زیرا آنها بین سواحل، شهرها، محلهای دفن زباله، تالابها و آبراههای داخلی در رفتوآمد هستند. یک مورد مشکوک در منطقه «مونارتو» (Monarto) اگرچه هنوز ثابت نمیکند که آنفولانزای پرندگان H5N1 در مناطق داخلی تثبیت شده است، اما نشان میدهد پرندگان دریایی آلوده را نمیتوان به مناطق ساحلی محدود کرد.
فکها و شیرهای دریایی نیز به نظارت فوری نیاز دارند. ویروس H5N1 در سال ۲۰۲۳ بیش از ۱۷,۰۰۰ فک فیل جنوبی را در آرژانتین به هلاکت رساند و تلفات نوزادان فک در یکی از کلونیهای تحت نظر به ۹۵ درصد رسید. بعداً حدود ۱۳,۰۰۰ نوزاد فک فیل در جزیره هرد (Heard Island) تلف شدند. اگرچه انجام کالبدشکافی روی همه آنها در این منطقه دورافتاده امکانپذیر نبود، اما حضور H5N1 تایید شد و به عنوان محتملترین علت مرگ ثبت گردید.
اکنون ابتلای پنج پرستوی دریایی در خلیج سیل (Seal Bay)، که زیستگاه کلیدی برای زادآوری شیر دریایی استرالیایی در معرض خطر انقراض است، تایید شده است. شیرهای دریایی استرالیایی و فکهای خزپوش در کلونیهای متراکم زادآوری میکنند، جایی که بیماری میتواند به سرعت گسترش یابد.
آیا میتوان میزان و سرعت گسترش ویروس را پیشبینی کرد؟
ما نمیتوانیم گسترش آنفولانزای فوق حاد پرندگان را در استرالیا به طور قابل اعتمادی پیشبینی کنیم. ۵۳ مورد آلودگی تاییدشده، آمار واقعی مبتلایان نیست؛ بلکه این رقم صرفاً مربوط به پرندگانی است که پیدا شده، گزارش گشته و تحت آزمایش قرار گرفتهاند. بسیاری از حیوانات آلوده هرگز شناسایی نخواهند شد.
موارد ثبتشده در سایر نقاط جهان نشان میدهد که این سویه از ویروس H5N1 قادر است توسط حیات وحش مهاجر، مسافتهای بسیار طولانی را طی کند. طی پنج سال گذشته، هر قاره دیگری از جمله قطب جنوب، به این سویه از ویروس آلوده شده و تلفات میلیونها جانور را به همراه داشته است.
صدها گونه از پرندگان آلوده شدهاند و ویروس تکامل یافته تا کارآمدتر بین پستانداران منتقل شود. این الگو پیشبینی دقیق چگونگی گسترش ویروس در استرالیا را بسیار دشوار میکند، اما ما باید برای یک شیوع گسترده و ویرانگر آماده باشیم.
وضعیت مرغداریها و طیور خانگی چگونه است؟
هنوز هیچ موردی از آنفولانزای پرندگان H5N1 در طیور صنعتی یا سایر دامهای استرالیا شناسایی نشده است، اما با افزایش عفونتهای تاییدشده در میان پرندگان وحشی بومی، این خطر شدت یافته است.
پرندگان وحشی میتوانند از طریق تماس مستقیم یا آلوده کردن آب، خوراک، کفش و تجهیزات، آنفولانزا را به طیور منتقل کنند.
صاحبان طیور خانگی باید اقدامات زیر را انجام دهند:
- از تماس طیور خود با پرندگان وحشی جلوگیری کنند.
- روی ظرف غذا و آب طیور را بپوشانند.
- از استفاده از آبهای سطحی تصفیهنشده خودداری نمایند.
- کفشها و تجهیزات خود را مرتباً تمیز و ضدعفونی کنند.
- هرگونه بیماری ناگهانی یا تلفات غیرعادی را فوراً گزارش دهند.
پاسخ و استراتژی استرالیا باید تغییر کند
متاسفانه پیامدهای آنفولانزای پرندگان بر گونههای جانوری و اکوسیستمها تا چند دهه آینده ادامه خواهد داشت.
آمادگی و هماهنگی استرالیا قبل از شیوع، قوی بوده است. دولتهای فدرال و ایالتی طرحهای پاسخگویی را ایجاد کردند، نظارت را افزایش دادند و قبل از ورود H5N1، صنعت پرورش طیور را آماده ساختند.
با افزایش عفونت پرندگان وحشی، صنعت طیور باید در اجرای اقدامات زیستامنیتی (Biosecurity) مورد حمایت قرار گیرد و نظارت راهبردی هم برای مزارع و هم برای حیات وحش اعمال شود.
برآوردهای قابل اعتماد از میزان تلفات برای درک تاثیرات بلندمدت و کمک به بازسازی گونهها ضروری است. استرالیا همچنین باید بررسی کند که آیا واکسیناسیون میتواند از پستانداران دریایی آسیبپذیر قبل از شروع مرگومیر دستهجمعی محافظت کند یا خیر.
ما نمیتوانیم مانع پرواز پرندگان وحشی شویم؛ اما میتوانیم تصمیم بگیریم که آیا این بحران به یک فاجعه زیستمحیطی غیرقابل کنترل تبدیل شود یا به یک شیوع تحت کنترل با حفاظت به موقع از مزارع و گونههای آسیبپذیر.
هشدار مهم: لطفاً از دست زدن به پرندگان یا پستانداران دریایی بیمار یا مرده خودداری کنید. موقعیت مکانی را ثبت کنید، از فاصله ایمن عکس بگیرید، حیوانات خانگی را دور نگه دارید و مشاهدات خود را به سامانههای اضطراری بیماریهای دامی گزارش دهید.
آگهی فردا