رصد ستارهها و پدیدههای نجومی در آخرین ماه تابستان با بهترین بارش شهابی سال به اوج شکوه خود میرسد و آسمان شب را به نمایشگاهی از آذرخشهای درخشان تبدیل میکند.
به گزارش واضح به نقل از گوتامیست (Gothamist)، بارش شهابی برساوشی (Perseids) در روزهای ۱۲ و ۱۳ اوت (۲۱ و ۲۲ مرداد) به اوج فعالیت خود میرسد و در صورت حضور در مناطق تاریک و دور از آلودگی نوری شهرها، امکان مشاهده تا ۱۰۰ شهابسنگ در هر ساعت وجود دارد. شهرنشینان نیز در مناطقی مانند سواحل یا پارکهای تاریکتر میتوانند حدود نصف این تعداد را تماشا کنند. همزمانی این اوجگیری با پدیده ماه نو، تاریکترین و بهترین شرایط آسمان را برای رصد فراهم کرده است.
بارت فراید (Bart Fried)، از اعضای انجمن نجوم آمریکا، در اینباره میگوید: «شهابهای برساوشی هرگز علاقهمندان را ناامید نمیکنند. امسال تقریباً تضمین شده است که بتوانید شهابهای بسیار درخشانی را به تعداد زیاد در آسمان تماشا کنید.»
پدیدههای نادر نجومی: از کسوف جزئی خورشید تا ماه سرخ
اما جذابیتهای آسمان تابستان به همینجا ختم نمیشود. در این ماه یک کسوف جزئی خورشید رخ خواهد داد و درست دو هفته بعد، شاهد یک خسوف (گرفتگی ماه) تقریباً کامل خواهیم بود. با نزدیک شدن به پایان تابستان، زمان فوقالعادهای برای تماشای صورتهای فلکی فصلی مانند صورت فلکی کژدم (عقرب) است.
جکی فاهرتی (Jackie Faherty)، اخترفیزیکدان موزه تاریخ طبیعی آمریکا، میگوید: «آگوست (مرداد-شهریور) برنده اصلی ماههای تابستان برای رصد نجومی است. ژوئن و ژوئیه زمینهساز هستند، اما آگوست واقعاً ماه طلایی شماست.»
میزان خورشیدگرفتگی جزئی در برخی مناطق مانند نیویورک حدود ۱۰ درصد خواهد بود. اگرچه ممکن است این مقدار زیاد به نظر نرسد، اما منظره بریدگی کوچک خورشید توسط ماه کاملاً ملموس است. اوج این پدیده در اواسط روز ۱۲ اوت اتفاق میافتد. برای تماشای مستقیم آن باید عینکهای ویژه رصد خورشیدگرفتگی را آماده کنید.
البته جویندگان کسوف کامل برای مشاهده این پدیده به صورت ۱۰۰ درصدی باید با هواپیما به کشورهایی نظیر ایسلند، اسپانیا، شمال روسیه، پرتغال یا گرینلند سفر کنند. جالب است بدانید بیورک (Björk)، خواننده سرشناس، به مناسبت این خورشیدگرفتگی یک رویداد ویژه در نزدیکی ریکیاویک، پایتخت ایسلند برپا میکند.
بارت فراید میافزاید: «در خورشیدگرفتگی جزئی، بخش قابل توجهی از خورشید توسط ماه پوشانده میشود. اگرچه این پدیده با کسوف کامل قابل مقایسه نیست، اما حسی واقعی از عبور ماه از برابر خورشید را به بیننده منتقل میکند.»
ماه سرخ بینظیر: خسوف ۹۶ درصدی در پایان مرداد
جایزه بزرگ برای علاقهمندان به آسمان شب، دو هفته بعد در تاریخ ۲۷ اوت (۵ شهریور) رقم خواهد خورد؛ زمانی که یک ماه گرفتگی ۹۶ درصدی رخ میدهد. این ماه گرفتگی در ساعت ۱۰:۳۳ شب آغاز شده و درست بعد از نیمهشب، زمانی که ماه وارد سایه زمین میشود، به اوج خود میرسد. در این هنگام، ماه به رنگ سرخ خونی (Blood Moon) چشمنوازی تغییر رنگ میدهد. این پدیده قبل از ساعت ۲ بامداد پایان مییابد و برای تماشای آن به هیچ عینک ویژهای نیاز نیست، تنها به یک آسمان صاف احتیاج دارید.
فاهرتی توضیح میدهد: «خورشیدگرفتگیها و ماهگرفتگیها به دلیل موقعیت مداری زمین و ماه، همواره یکدیگر را دنبال میکنند.»
گلولههای آتشین برساوشی؛ سرعت ۱۳۳ هزار مایل بر ساعت
با این حال، رویداد اصلی و شاخص این ماه همان شهابهای خیرهکننده برساوشی هستند. این شهابها که زرد-سفید بوده و گاهی هالهای سبز رنگ دارند، با سرعتی بیش از ۱۳۳,۰۰۰ مایل بر ساعت (حدود ۲۱۴,۰۰۰ کیلومتر بر ساعت) در جو زمین حرکت میکنند. بارش برساوشی به تولید آذرگویها (Fireballs) یا شهابهای بسیار پرنور شهرت دارد.
بهترین مکانها برای شکار این شهابهای عبوری شامل پشتبامها، سواحل، مناطق کوهستانی، زمینهای گلف و مناطقی از پارکهاست که دیدی بدون مانع به پهنه آسمان دارند. گروههای نجومی مختلف نیز رویدادهای رصد عمومی برگزار میکنند.
فاهرتی تاکید میکند: «بارشهای شهابی برساوشی که بدون حضور نور مزاحم ماه رخ میدهند چندان تکرارپذیر نیستند؛ به همین دلیل اکیداً توصیه میکنم مردم فرصت رصد امسال را از دست ندهند.»
خداحافظی با صورت فلکی کژدم و شکوه کهکشان راه شیری
آخرین ماه تابستان همچنین آخرین فرصت برای رصد برخی از اجرام آسمانی فصلی است. صورت فلکی کژدم (Scorpius) به دلیل چیدمان قلابمانند ستارههایش به راحتی قابل تشخیص است. روز ۲۰ اوت (۲۹ مرداد) زمان مناسبی برای جستجوی آن است، زیرا ستاره سرخرنگ قلبالعقرب (Antares) که قلب این کژدم آسمانی است، درست در کنار ماه قرار خواهد گرفت. درست بعد از غروب خورشید، این صورت فلکی در سمت جنوب و نزدیک به افق قابل مشاهده است.
در کنار دم صورت فلکی کژدم، کهکشان راه شیری قرار دارد که به صورت نواری ابریشکل و نوارمانند از شمال تا جنوب آسمان کشیده شده است.
فراید در پایان میگوید: «این پدیده فوقالعاده است. برای هر کسی که تا به حال کهکشان راه شیری را ندیده، این ماه بهترین زمان برای امتحان کردن است. اگر از داخل شهرهای پرنور موفق به دیدن آن نشدید، با دوستان خود برنامهریزی کنید و کمی از شهرها فاصله بگیرید.»
آگهی فردا