پایان بزرگترین جام جهانی تاریخ با قهرمانی مستحقانه ماتادورها
بزرگترین جام جهانی فوتبال در تاریخ به پایان رسید و اکثر کارشناسان بر این باورند که اسپانیا استحقاق این پیروزی را داشت؛ بهویژه در دیدار فینال که موفق شد تیم ملی آرژانتین را شکست دهد و بر فراز فوتبال جهان بایستد.
به گزارش واضح به نقل از الجزیره، دوره ۲۰۲۶ با توجه به اینکه یکی از کشورهای میزبان و برگزارکننده فینال یعنی ایالات متحده، درگیر درگیری نظامی مشترک با اسرائیل علیه یکی از تیمهای حاضر یعنی ایران بود، توجهات بسیار ویژهای را به خود جلب کرد. حتی با وجود آتشبسی که در آستانه شروع رقابتها برقرار شد، جنجالهای سیاسی تیتر اول اخبار را به خود اختصاص داد و مسائل مربوط به صدور ویزا نهتنها برای کاروان ایران، بلکه برای هواداران از سراسر جهان مشکلساز شد. طولانی بودن این تورنمنت ۴۸ تیمی باعث شد بسیاری از آن حواشی سیاسی مانند یک خاطره دور به نظر برسند، هرچند که خصومتها میان آمریکا و ایران مدتی پس از حذف ایران در مرحله گروهی دوباره از سر گرفته شد. با این حال، با پیشرفت تورنمنت، مسائل فوتبالی به تدریج مرکز توجه قرار گرفت، اگرچه مرز میان ورزش و سیاست هرگز کاملاً از بین نرفت. اکنون با پایان یافتن رقابتها در زمین، به بررسی ۵ موضوع بزرگی میپردازیم که آینده فوتبال را تحت تأثیر قرار خواهند داد.
۱. آیا جام جهانی پتانسیل حضور ۴۸ یا حتی ۶۴ تیم را دارد؟
بدون شک بزرگترین دغدغه فوتبالی پیش از آغاز این دوره، اشباع شدن تورنمنت با افزایش تعداد تیمها و بازیها بود. اما مشخص شد که این موضوع کمترین نگرانی ممکن بوده و اتفاقاً برخی از جذابترین لحظات تورنمنت را رقم زده است. از تیمهای تازهوارد گرفته تا شگفتیسازان، جام جهانی ۲۰۲۶ ثابت کرد که فاصله میان قدرتمندترین تیمهای جهان و سایر کشورها به شکل چشمگیری کاهش یافته است.
در عمل، برای تیمهای فینالیست تنها یک بازی بیشتر از ساختار ۳۲ تیمی (که از جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه اجرا میشد) برگزار شد. با توجه به پیشرفت سریع فوتبال حرفهای در سراسر جهان، تصور اینکه جام جهانی ۱۹۹۴ تنها با حضور ۲۴ تیم برگزار میشد عجیب به نظر میرسد. این رشد به حدی بوده که اکنون کمتر کسی از ۴۸ تیمی شدن رقابتها گلایه میکند. برای هواداران، این تغییر به معنای بازیهای بیشتر، داستانهای جذابتر و بازیکنان جدیدتر بود. از همه مهمتر، برای تیمهای شرکتکننده فرصتهای بیشتری ایجاد شد؛ امری که دنیای ورزش هرگز نباید پشت به آن کند.
تیم ملی کیپ ورد ( دماغه سبز) پس از اینکه موفق شد اسپانیا و اوروگوئه را متوقف کند و آرژانتین را به وقتهای اضافه بکشاند، قلب هواداران را تسخیر کرد. در میان انتقادات از توسعه تورنمنت و هزینههای هواداران، فیفا تاکید داشت که جام جهانی فرصتی برای درآمدزایی و رشد مستمر فوتبال در سراسر جهان است. در نتیجه، تنها یک بازی اضافه برای قهرمان نهایی، بهای ناچیزی در برابر این دستاوردهاست.
اکنون گفتگوها به سمت ۶۴ تیمی شدن جام جهانی ۲۰۳۰ سوق پیدا کرده است. نکته مهم این است که این تغییر، تعداد بازیهای فینالیستها را افزایش نخواهد داد؛ زیرا از ۱۶ گروه اولیه، تنها دو تیم برتر به مرحله یکسیودوم صعود میکنند و مراحل حذفی تغییری نخواهد کرد. بسیار بعید است کشورهایی مانند ایتالیا، نیجریه، کامرون و ایرلند با این توسعه مخالف باشند؛ بهویژه ایتالیا که سه دوره متوالی از حضور در فینال جام جهانی بازمانده است.
۲. وقفه استراحت و نوشیدن آب (Hydration Breaks)؛ ماندگار یا منسوخ؟
جنجالهای پیرامون وقفه استراحت و نوشیدن آب دو بعد داشت: آیا بازیکنان واقعاً به آن نیاز داشتند یا طبق ادعای برخی، این وقفهها صرفاً برای ایجاد زمان پخش تبلیغات بیشتر برای بسترهای تلویزیونی طراحی شده بود؟ علت هرچه که باشد، پاسخ هواداران در استادیومها قاطعانه بود؛ صدای سوتهای اعتراض و هو کردن، همواره همراه این وقفهها بود. احساس عمومی در طول بازی این بود که در دو نیمه ۴۵ دقیقهای، این وقفهها جریان و ریتم بازی را به شدت مختل میکنند.
با این حال، دانشمندان، مربیان و فیفا به شدت مدافع ادامه این روند در جامهای جهانی تابستانی هستند؛ چرا که دمای جهانی به سطوح خطرناکی برای سلامتی بازیکنان رسیده است. فعلاً برنامهای برای ورود این وقفهها به لیگوهای داخلی که اغلب در زمستان برگزار میشوند وجود ندارد، اما باید دید آیا این روند در تورنمنتهای بینالمللی تابستانی ادامه خواهد یافت یا خیر.
۳. لزوم سختگیری و اصلاح قوانین برای جام جهانی ۲۰۳۰
جنجالیترین لحظه این رقابتها بدون شک تعلیق کارت قرمز فولارین بالوگون (Folarin Balogun)، مهاجم تیم ملی آمریکا بود. این مهاجم در جریان پیروزی ۲ بر صفر مقابل بوسنی و هرزگوین در مرحله یکشانزدهم اخراج شد، اما محرومیت او به طرز برانگیزانندهای توسط فیفا به مدت یک سال تعلیق شد.
خروج آمریکا در مرحله یکهشتم نهایی پس از شکست سنگین ۴ بر ۱ مقابل بلژیک، مانع از تبعات و جنجالهای بیشتر پیرامون این تصمیم شد. اتهام اصلی وارد شده به فیفا این بود که آنها قوانین را برای رضایت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، خم کردهاند. بدنه مدیریتی فوتبال جهان پس از آنکه ترامپ از جیانی اینفانتینو خواست پرونده را بازبینی کند، تعلیق کارت قرمز را اعلام کرده بود. خروج زودهنگام آمریکا باعث شد انتقادات تند فدراسیون فوتبال بلژیک، یوفا و مدیران سابق فیفا فروکش کند. با این حال، یک تورنمنت بزرگ نباید هیچ نقطه خاکستری در قوانین خود داشته باشد و فیفا باید جلوی بدعتگذاریهای مشابه را در آینده بگیرد.
۴. آیا باید با رفتارهای غیرورزشی و «هنرهای تاریک» آرژانتین برخورد شود؟
در اکثر موارد، فینالهای بزرگ فوتبال جذابیت فنی بالایی ندارند. سرعت، شادابی، مهارت و خلاقیت بازیکنان اغلب زیر بار فشار سنگین فینال له میشود؛ چرا که هر دو تیم برای جلوگیری از خطاهای دفاعی به تاکتیکهای کاملاً تدافعی و احتیاطآمیز روی میآورند.
تغییر این ذهنیت دشوار است، اما آنچه فیفا میتواند هدف قرار دهد، نحوه استفاده تیمهای تدافعی از «هنرهای تاریک» (Dark Arts) یا همان حرکات حاشیهای و تکلهای خشن برای رسیدن به هدف است. هیچ مثالی بهتر از عملکرد تیم ملی آرژانتین در نیمهنهایی و فینال نیست. منچسترسیتی تحت هدایت پپ گواردیولا به خاطر بازی با پاسهای کوتاه تمجید میشد، اما آنها نیز تیمی بودند که برای پیروزی دست به هر کاری میزدند؛ از جمله کشیدن پیراهن یا خطاهای کوچک در زمین حریف برای قطع برنامههای هجومی، جایی که داوران کمتر کارت زرد نشان میدهند.
آرژانتین حتی در این روش پنهانکاری هم نمیکرد. آنها در هر دو بازی پایانی خود، از همان ابتدا با تکلهای بسیار خشن وارد زمین شدند که با جریمه داور مواجه نشد. پیرلوئیجی کولینا، داور افسانهای فوتبال، به برخورد قاطعانه در همان دقایق ابتدایی بازی معروف بود. به فیفا توصیه میشود رویکرد مشابهی را به داوران ابلاغ کند تا «بازی زیبا» در عصر دفاعهای متراکم و تکلهای خشن فرصت درخشش داشته باشد.
۵. آیا آمریکا و کانادا به قدرتهای پایدار جام جهانی تبدیل شدهاند؟
نکته پایانی متعلق به میزبانان مشترک یعنی آمریکا، کانادا و مکزیک است. فوتبال مردان در کانادا سالها برای تثبیت خود در سطوح بالا مبارزه میکرد، اما صعود آنها به مرحله یکهشتم نهایی و رکوردشکنی تماشاگران نشان داد که سرمایهگذاریها در حال به بار نشستن است.
در مقابل، فوتبال در مکزیک کاملاً ریشهدار است. ورزشگاهها مملو از جمعیت بودند، اما نخستین پیروزی مکزیک در مرحله حذفی جام جهانی پس از ۴۰ سال، به دلیل ازدحام جمعیت و شادیهای خیابانی متأسفانه ۴ کشته برجای گذاشت. با وجود نیاز به بازنگریهای مدیریتی در خارج از زمین، مکزیک در داخل زمین همچنان یک قدرت محسوب میشود.
هواداران آمریکایی از حذف دوباره در مرحله یکهشتم نهایی ناامید شدند، اما عملکرد تیم مطابق با انتظارات بود. ایالات متحده نشان داد که پتانسیل بالایی برای جذب مخاطبان فوتبال دارد و لیگ برتر فوتبال آمریکا (MLS) با حضور لیونل مسی در حال رشد است. با این حال، برای جذب کامل مخاطبان آمریکایی، این کشور احتمالاً به یک سوپراستار بومی نیاز دارد تا آنها را تا آستانه افتخارآفرینی جهانی هدایت کند.
آگهی فردا