ایالات متحده آمریکا و کانادا در پی یک توافق غیرمنتظره در واپسین ساعات، اعمال تعرفههای سنگین تجاری بر میلیاردها دلار از کالاهای کانادایی را به تعویق انداختند؛ اقدامی که فرصت تنفس موقتی را برای صادرکنندگانی فراهم میکند که به شدت نگران آغاز یک جنگ تجاری دوباره میان این دو شریک اقتصادی بودند.
به گزارش واضح به نقل از الجزیره (Al Jazeera)، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، درست اندکی پیش از موعد نیمهشب که قرار بود تعرفه ۵۰ درصدی بر صادرات کانادا اجرایی شود، دستیابی به این توافق و توقف موقت آن را اعلام کرد.
مهلت سهروزه واشنگتن و تعلیق تعرفهها تا ۲۲ آگوست
مارک کارنی (Mark Carney)، نخستوزیر کانادا، اندکی پس از این بیانیه تأیید کرد که طرف آمریکایی با تعلیق این تعرفهها تا تاریخ ۲۲ آگوست (۳۱ مرداد) موافقت کرده است. این پیشرفت در واپسین ساعات، پس از مذاکرات فشرده روز سهشنبه میان ترامپ و کارنی با هدف دستیابی به نقطه اشتراک و حلوفصل هفتهها مذاکرات پرتنش تجاری حاصل شد.
این تعرفهها در صورت اجرا، بیش از ۲۰.۲ میلیارد دلار از صادرات کالاهای کانادایی را تحت تأثیر قرار میداد و طیف گستردهای از محصولات شامل تجهیزات الکترونیکی، ماشینآلات صنعتی، مبلمان، محصولات لبنی و انواع نوشیدنیها را در بر میگرفت.
پیوند توافق تجاری با احیای خط لوله نفت کیاستون ایکسال (Keystone XL)
دونالد ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال (Truth Social) اعلام کرد که پس از دستیابی به یک توافق اولیه که «مشروط به نهاییسازی اسناد» است، با تعلیق سه روزه تعرفهها موافقت کرده است.
اگرچه ترامپ و کارنی جزئیات کاملی از مفاد این توافق را ارائه ندادند، اما رئیسجمهور آمریکا به نظر میرسد این گشایش را به تلاشهای خود برای احیای خط لوله کیاستون ایکسال (Keystone XL Pipeline) مرتبط ساخته باشد. پروژه خط لوله کیاستون ایکسال که از زمان طرح اولیه در سال ۲۰۰۸ با مخالفتهای گسترده و تأخیرهای پیاپی روبهرو بوده، ظرفیت انتقال روزانه حدود ۸۳۰ هزار بشکه نفت خام از ایالت آلبرتای کانادا به نبراسکا در ایالات متحده را دارد. این پروژه در سال ۲۰۲۱ توسط جو بایدن، رئیسجمهور سابق آمریکا، به دلایل زیستمحیطی و اقتصادی لغو مجوز شد و به طور کامل متوقف گردید.
ترامپ در پیام خود در شبکههای اجتماعی نوشت: «خط لوله بزرگ کیاستون ایکسال که مدتها پیش توسط جو بایدن خوابآلود متوقف شده بود، ممکن است دوباره از گور برخیزد!»
موضعگیری مارک کارنی و تحلیل کارشناسان درباره اهداف پشت پرده
مارک کارنی تأکید کرد که اگرچه «پیشرفتهای چشمگیری» در مذاکرات حاصل شده، اما همچنان «کارهای مهمی برای انجام دادن باقی مانده است». دفتر نخستوزیری کانادا در بیانیهای از زبان کارنی اعلام کرد: «در حالی که ما به این تلاشها ادامه میدهیم، تمرکز کانادا همچنان بر ایجاد یک اقتصاد قویتر، مستقلتر و رقابتپذیرتر در داخل کشور معطوف است.»
آندریاس شوتر (Andreas Schotter)، استاد تجارت بینالملل در دانشکده بازرگانی ایوی در انتاریو، معتقد است اگرچه در بیانیهها جزئیات چندانی ذکر نشده، اما گنجاندن موضوع خط لوله کیاستون ایکسال در مذاکرات، تلاشی برای تأثیرگذاری بر انگیزهها و خواستههای شخص ترامپ بوده است. شوتر به الجزیره گفت:
«این رویکرد به دلیل مزایای ترانزیت نفت نیست، بلکه از آنجا ناشی میشود که پرزیدنت بایدن این پروژه را متوقف کرده بود و این موضوع، بیش از هر چیز توجه و اراده پرزیدنت ترامپ را جلب میکند. باید منتظر ماند و دید آیا واقعاً تا روز جمعه به یک توافق قطعی میرسیم یا مجدداً درگیر یک چرخه تکراری و نامشخص خواهیم شد.»
وابستگی شدید اقتصادی و ریشههای بحران تعرفهای میان دو کشور
تعلیق این تعرفهها فرصت تنفس بسیار مطلوبی برای صادرکنندگان کانادایی به شمار میرود که بیش از هر بازار بینالمللی دیگری به خریداران آمریکایی وابستهاند. حدود ۷۰ درصد از کل صادرات کانادا به مقصد ایالات متحده انجام میشود، در حالی که تقریباً ۳۰ درصد از صادرات آمریکا نیز وارد بازار کانادا میگردد.
ترامپ ماه گذشته با استناد کمسابقه به بخش ۳۳۸ قانون تعرفه ۱۹۳۰ (Tariff Act of ۱۹۳۰)، این تعرفهها را در واکنش به آنچه «رفتار تبعیضآمیز» دولت اتاوا در قبال صنعت خودرو، محصولات لبنی و نوشیدنیهای آمریکایی نامید، اعلام کرد.
اگرچه ترامپ از زمان ورود مجدد به کاخ سفید مجموعهای از اقدامات تنبیهی تجاری را علیه کانادا وضع کرده، اما نکته متمایز تعرفههای پیشنهادی اخیر این است که شامل کالاهایی میشود که تحت توافقنامه USMCA (توافق تجاری آمریکا-مکزیک-کانادا) واجد شرایط معافیت گمرکی هستند. مفاد این توافق سهجانبه که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ به تصویب رسید، تاکنون به بخش عمدهای از مبادلات تجاری میان آمریکا و کانادا اجازه داده بود بدون پرداخت عوارض گمرکی انجام شود.
مقامات کانادایی هفتهها در واشنگتن تلاش کردند تا دولت ترامپ را متقاعد کنند که در ازای امتیازات تجاری، تعرفهها را کنار بگذارد. کارنی نیز به ماهیت پرتنش این مذاکرات اذعان کرده و این گفتوگوها را با عناوینی چون «سخت»، «بسیار حساس» و «فشرده» توصیف نموده است.
موانع داخلی اتاوا، مقاومت استانها و تغییر نگرش افکار عمومی
تلاشهای دولت اتاوا به دلیل لزوم هماهنگی و همراهی استانهای کانادا با هرگونه توافق، با پیچیدگیهای مضاعفی روبهرو شده است:
- ممنوعیت فروش کالاهای آمریکایی: ۸ استان از ۱۰ استان کانادا از اوایل سال گذشته در اقدامی تلافیجویانه در برابر سیاستهای تجاری ترامپ، فروش نوشیدنیهای تولید آمریکا را متوقف کردهاند؛ موضوعی که واشنگتن آن را به عنوان یکی از دلایل اصلی وضع تعرفههای ۵۰ درصدی اخیر مطرح کرده است.
- سیستم مدیریت عرضه کشاورزی: رهبران استانی کانادا تمایلی به دادن امتیاز در خصوص سیستم مدیریت عرضه کشور ندارند؛ ساختاری که سهمیههای تولید و واردات محصولات لبنی، تخممرغ و مرغداری را تعیین میکند و از دغدغههای کلیدی دولت ترامپ به شمار میرود.
علاوه بر این، نخستوزیر کانادا با افکار عمومی سرسختی مواجه است که دیدگاه آنها نسبت به همسایه جنوبی تغییر کرده است:
- در نظرسنجی مؤسسه نانوس ریسرچ (Nanos Research) در ماه ژوئیه، ۶۹ درصد از شهروندان کانادا اعلام کردند که حتی در صورت لغو ممنوعیتها از سوی دولت، تمایلی به خرید نوشیدنیهای آمریکایی ندارند.
- بر اساس نظرسنجی مؤسسه آنگوس رید (Angus Reid Institute)، ۴۸ درصد از شرکتکنندگان دیدگاه منفی نسبت به آمریکاییها داشتهاند، در حالی که ۴۵ درصد نظر مثبتی ثبت کردهاند.
استوارت پرست (Stewart Prest)، استاد علوم سیاسی در دانشگاه بریتیش کلمبیا، بر این باور است که حس مقاومت و سرسختی چشمگیری در میان مردم کانادا در برابر تهدیدات تجاری ترامپ وجود دارد. وی در مصاحبه با الجزیره خاطرنشان کرد:
«خسارت ناشی از تعرفههای جدید در برخی بخشهای خاص بسیار چشمگیر خواهد بود و مردم کانادا به خوبی از این مسئله آگاه و نگران هستند؛ اما همزمان احساسی عمیق از غرور ملی نیز شکل گرفته است که مارک کارنی و رهبران استانی باید آن را در تصمیمگیریهای خود لحاظ کنند. اکثریت جامعه کانادا خواهان دفاع مقتدرانه از حاکمیت ملی هستند و به هیچ عنوان به دنبال صلح تجاری به هر قیمتی نخواهند بود.»