چرا گفتوگوی پوتین و ترامپ در آلاسکا هرگز به موضوع جمهوری اسلامی ایران نرسید؟
در یکی از مهمترین رویدادهای دیپلماتیک سال ۲۰۲۰، ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه و دونالد ترامپ رئیسجمهور وقت آمریکا در جریان مذاکرات خود در آلاسکا، موضوع جمهوری اسلامی ایران را مطرح نکردند. این در حالی بود که پیشازاین، پوتین در گفتوگوی تلفنی با رئیسجمهوری اسلامی ایران، نتایج مذاکرات آلاسکا را به اطلاع مسعود پزشکیان رسانده بود.
جزئیات مذاکرات آلاسکا
دیمیتری پسکوف روز یکشنبه در پاسخ به سؤالی اعلام کرد که جزئیات بیشتری از مذاکرات ۲۰ ژوئن ۲۰۲۰ پوتین و ترامپ درخواست شده است. این دیدار که در جریان یکی از مهمترین رایزنیهای دیپلماتیک برای حل و فصل مناقشه اوکراین برگزار شد، حدود سه ساعت به طول انجامید و با دیدار خصوصی در خودروی رئیسجمهور آمریکا در مسیر محل اصلی مذاکرات آغاز شد. پس از آن، به صورت محدود، سه به سه ادامه یافت و سه مذاکره که هر دو طرف در کنفرانس مطبوعاتی خود آنها را سازنده خواندند، برگزار شد.
پس از این دوشنبه، ۹ شهریور ۱۴۰۰، پوتین رئیسجمهور روسیه در گفتوگوی تلفنی با رئیسجمهوری اسلامی ایران، روسا و نتایج مذاکرات اخیر خود با رئیسجمهور آمریکا در آلاسکا را به اطلاع پزشکیان رساند. پوتین و پزشکیان در این تماس تلفنی درباره همکاریهای دوجانبه، مسائل بینالمللی، موضوعات منطقهای مانند قفقاز و همچنین موضوع هستهای جمهوری اسلامی ایران گفتوگو کردند.
موضع روسیه در قبال مسیر ترامپ
در این زمینه پرسید: موضع روسیه در مورد توافق سه جانبه بین ارمنستان، جمهوری آذربایجان و ایالات متحده برای ایجاد «مسیر ترامپ» چیست؟
سخنگوی کرملین در پاسخ گفت: این مسئله، موضوع داخلی ارمنستان است. ما قصد نداریم در این موضوع دخالت کنیم.
در ادامه پرسید: موضع کرملین در مورد احتمال استقرار نیروهای نظامی آمریکا یا ناتو به بهانه تأمین امنیت این مسیر حمل و نقل چیست؟ آیا این وضعیت برای روسیه قابل قبول خواهد بود؟ و آیا مسیر ترامپ میتواند با کریدور حمل و نقل شمال – جنوب ادغام و با مشارکت شرکتهایی از جمهوری اسلامی ایران و روسیه به چهار راه صلح و همکاری بین این کشورها تبدیل شود؟
پسکوف در پاسخ گفت: همه این موضوعات میتواند و باید در طول مذاکرات مورد بحث قرار گیرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه در واکنش به این توافق گفت: مسکو به ایجاد منطقه ثبات و رفاه در قفقاز جنوبی علاقهمند است و بر این باور است که یکی از مهمترین شرایط، عادیسازی جامع روابط بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان، بر اساس منافع مردم هر دو کشور است.
ماریا زاخارووا در عین حال تصریح کرد: تا همین اواخر، باکو و تهران ادعا میکردند که ترجیح میدهند مستقیم و بدون کمک خارجی گفتوگو کنند.
وی خاطرنشان کرد: بهترین گزینه برای حل مشکلات قفقاز جنوبی، یافتن و اجرای بیشتر راهحلهایی است که توسط خود کشورهای منطقه با حمایت همسایگان نزدیک – روسیه، جمهوری اسلامی ایران و ترکیه – تدوین شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه تأکید کرد: مشارکت بازیگران فرامنطقهای باید در جهت تقویت دستور کار صلح باشد و نه ایجاد مشکلات و اختلافات جدید.
وی ادمه داد: امضا و لازمالاجرا شدن توافقنامه صلح و برقراری روابط بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان از اهمیت ویژهای در برقراری صلح بین دو جمهوری قفقاز جنوبی برخوردار خواهد بود. صلح بین دو کشور باید در چارچوب منطقهای ادغام شود و بر اساس تعادل منافع و احترام بیقید و شرط به اولویتهای طرفین و کشورهای همسایه باشد.
الکسی اورچوک معاون نخستوزیر روسیه نیز گفت: مسکو از تهران در برنامههایش برای ایجاد یک کریدور حمل و نقل با جمهوری آذربایجان به نام مسیر ترامپ حمایت میکند، البته اگر تهران آن را ضروری بداند.
معاون نخستوزیر روسیه گفت: ارمنستان متحد استراتژیک ماست و اگر تهران معتقد باشد که طرحی برای آنها مفید است، پس البته ما در اینجا از ارمنستان حمایت میکنیم.
اورچوک افزود: اگر آنها (ارمنستان) معتقدند که امضای بیانیه مرتبط در واشنگتن تضمینهای امنیتی بیشتری را فراهم میکند، پس این اقدام، مناسب است، زیرا ما نیز از فرآیندهای صلح در قفقاز جنوبی حمایت میکنیم و این موضوع منطبق با منافع فدراسیون روسیه است.