تهران متعهد شده است تا زمانی که «آمریکا رفتار خود را اصلاح نکند»، این مسیر حیاتی کشتیرانی را بازگشایی نکند؛ این در حالی است که طی روزهای اخیر گزارشهایی از نزدیک بودن توافق میان ایران و عمان منتشر شده بود.
به گزارش واضح به نقل از انبیسی نیوز، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه اعلام کرد که هیچ مذاکره در جریانی میان تهران و واشنگتن وجود ندارد. این سخنان پس از آن مطرح شد که ایران مجموعه شرایط و شروط سنگینی را برای بازگشایی تنگه هرمز تعیین کرد. عراقچی گفت: «واسطهها همچنان در تلاش هستند تا راههایی برای ازسرگیری مذاکرات پیدا کنند.»
وی همچنین خوشبینیهای ناشی از گفتگوهای جداگانه ایران با عمان درباره مدیریت آینده این آبراه استراتژیک را تعدیل کرد و افزود: «تغییرات در مسیرهای دریانوردی در تنگه هرمز یک مسئله فنی و حقوقی است و به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست.»
شروط پنجگانه شورای عالی امنیت ملی ایران برای آمریکا
بیانیه عراقچی یک روز پس از آن صادر شد که محمدباقر ذوالقدر، مقام ارشد امنیتی ایران و دبیر شورای عالی امنیت ملی، شرایط کشور را برای بازگشایی تنگه اعلام کرد و گفت تا زمانی که آمریکا رفتار خود را اصلاح نکند، این اقدام انجام نخواهد شد. طبق گزارش رسانههای دولتی ایران، شروط ایران عبارتند از:
- پایان دادن به محاصره دریایی آمریکا
- پرداخت غرامت جنگی به ایران
- آزادکنندگی داراییهای بلوکهشده ایران
- لغو کامل تحریمها علیه تهران
- پایان دائمی درگیری علیه ایران و متحدان منطقهای آن
تحلیل کارشناسان از شروط جدید و یادداشت تفاهم اولیه
با وجود سنگین بودن این خواستهها، تحلیلگران میگویند این موارد همچنان تا حد زیادی در چارچوب توافق اولیهای است که دو طرف در ماه ژوئن به آن دست یافتند. مهران هقیریان، مدیر پژوهش و برنامهها در اندیشکده «بورس و بازار» مستقر در لندن، در مصاحبهای تلفنی گفت: «شورای عالی امنیت ملی ایران به این نتیجه رسیده است که بهترین مسیر برای آنها بازگشت به یادداشت تفاهم (MOU) است. آنها میخواهند مطمئن شوند که برخی از این امتیازات را بهصورت پیشپرداخت دریافت میکنند یا حداقل پیش از هرگونه اقدامی در هرمز، فرآیندی مشخص برای آن تعریف میشود.»
پاسخ واشنگتن و بحران در مبادلات جهانی انرژی
ایالات متحده هنوز پاسخ علنی به این فهرست شرایط نداده است. مقامات ارشد آمریکایی پیش از این در جریان تلاشهای گذشته برای دستیابی به توافقی جهت پایان دادن به جنگ، پرداختهای فوری به ایران را رد کرده بودند.
همچنین ذخایر اورانیوم غنیشده ایران همچنان یکی از نقاط اصلی اختلاف برای واشنگتن است؛ زیرا آمریکا اصرار دارد که ایران باید برنامههای هستهای خود را کنار بگذارد. بنبست در مذاکرات باعث شده است که تنگه هرمز به جز دورههای کوتاه عملیاتی، ماهها عمدتاً غیرقابل عبور باقی بماند. در حال حاضر، هزاران سرنشین و ملوان کشتیها در منطقه سرگردان هستند و قادر به بازگشت به خانه یا ادامه تامین نفت جهان نیستند.
موضع آمریکا و تدابیر امنیت دریانوردی
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه در گفتگو با شبکه فاکس نیوز گفت: «آنچه اکنون واقعاً روی آن کار میکنیم، نحوه ایجاد یک طرح ترافیک دریایی است تا کشتیهای عبوری بتوانند به سلامت عبور کنند.» به گفته ونس، این طرح شامل عملیات مینروبی و همچنین گرفتن تضمینهایی از تهران است مبنی بر اینکه به کشتیهای در حال عبور شلیک نخواهد کرد.
واکنش کشورهای منطقه به حملات موشکی و نفتی
روز شنبه، کشور عمان حملات به کشتیهایی را که قصد عبور از تنگه هرمز داشتند محکوم کرد و در بیانیهای افزود که چنین حملاتی میتواند بر مذاکرات این کشور با ایران درباره مدیریت این آبراه تاثیر بگذارد. همچنین امارات متحده عربی و کویت روز شنبه حمله موشکی به نفتکش متعلق به شرکت ملی نفت ابوظبی را محکوم کردند.
آگهی فردا