درمان جدید نارکولپسی نوع 1: نتایج امیدوارکننده مطالعه فاز 2 داروی آلیکسورکستون
آیا از نارکولپسی نوع 1 رنج میبرید و به دنبال درمان جدیدی هستید؟ نتایج جدید مطالعه فاز 2 داروی آلیکسورکستون نویدبخش بهبود قابلتوجهی در علائم این بیماری پیچیده عصبی است. در این مقاله، به بررسی دقیق یافتههای این مطالعه و تأثیر آن بر کیفیت زندگی بیماران میپردازیم.
آلیکسورکستون: آگونیست گیرنده اورکسین 2
شرکت آلکرمس (Alkermes) نتایج مثبت مطالعه فاز 2 با نام Vibrance-1 را اعلام کرد که در آن داروی آلیکسورکستون (Alixorexton) در شرکتکنندگان مبتلا به نارکولپسی نوع 1 (NT1) مورد ارزیابی قرار گرفت.¹،² آلیکسورکستون (که قبلاً با نام ALKS 2680 شناخته میشد)، یک آگونیست انتخابی گیرنده اورکسین 2 (OX2R) خوراکی و جدید است که در مرحله توسعه فاز 2 به عنوان درمانی یکبار در روز برای نارکولپسی نوع 1، نارکولپسی نوع 2 (NT2) و هیپرزومنی ایدئوپاتیک (IH) مورد استفاده قرار میگیرد.
مطالعه بالینی Vibrance-1: بهبود قابل توجه در هشیاری، شناخت و خستگی
مطالعه بالینی تصادفیسازی شده، کنترلشده با دارونما، دو سو کور و 6 هفتهای فاز 2 که بر روی 92 شرکتکننده مبتلا به NT1 انجام شد، نشاندهنده بهبود بالینی و آماری معنیداری در هشیاری، شناخت و خستگی بود. این اثرات در طول دوره 6 هفتهای درمان پایدار بودند. علاوه بر این، آلیکسورکستون در تمام دوزهای آزمایششده (4 میلیگرم، 6 میلیگرم و 8 میلیگرم) بهطور کلی قابل تحمل بود. دادههای این مطالعه در سه ارائه شفاهی در کنگره جهانی خواب (World Sleep Congress) در تاریخ 5 تا 10 سپتامبر 2025 در سنگاپور ارائه شد.
نظر متخصصان: آلیکسورکستون، امید جدیدی برای درمان نارکولپسی نوع 1
دکتر جوزپه پلازی (Giuseppe Plazzi)، متخصص مغز و اعصاب، مدیر مرکز نارکولپسی در IRCCS علوم اعصاب بولونیا و استاد روانپزشکی کودکان در دانشگاه مودنا و رجیو امیلیا، در مورد نتایج این مطالعه میگوید: “دادههای دقیق Vibrance-1 که در کنگره جهانی خواب ارائه شد، اثربخشی قوی آلیکسورکستون یکبار در روز را در بهبود هشیاری و کاهش خوابآلودگی بیش از حد در طول روز در بیماران مبتلا به NT1، همراه با پروفایل ایمنی بهطور کلی قابل تحمل، نشان میدهد. بهبود در پیامدهای گزارششده توسط بیمار، بهویژه مواردی که مربوط به خستگی و عملکرد شناختی است، نشان میدهد که آلیکسورکستون میتواند تسکین قابلتوجهی را در طیف وسیعی از علائم که بر بیماران تأثیر میگذارد، ارائه دهد. این دادهها پتانسیل آلیکسورکستون را به عنوان یک گزینه درمانی جدید و مهم برای NT1 و کاهش بار کلی این اختلال عصبی پیچیده، نشان میدهند.”
نتایج تستهای عملکردی: اثربخشی آلیکسورکستون در بهبود علائم نارکولپسی
آلیکسورکستون یکبار در روز، در تمام دوزهای آزمایششده، به نقطه پایانی اولیه دست یافت و بهبودهای آماری، بالینی و وابسته به دوز معنیداری را در مقایسه با دارونما در میانگین تاخیر خواب (MSL) در تست حفظ هوشیاری (MWT) در هفته 6 نشان داد. شرکتکنندگان در ابتدا میانگین تاخیر خواب تقریباً 3 دقیقه داشتند. تمام گروههای دریافتکننده آلیکسورکستون به هوشیاری طبیعی در MWT (میانگین تاخیر خواب ≥ 20 دقیقه) دست یافتند، با میانگین تاخیر خواب مشاهدهشده تقریباً 24 دقیقه، 26 دقیقه و 28 دقیقه برای دوزهای 4، 6 و 8 میلیگرم، به ترتیب.
آلیکسورکستون همچنین بهبودهای قوی و بالینی معنیداری را در نقطه پایانی ثانویه کلیدی نشان داد که شامل ارزیابی تغییر از سطح پایه در مقایسه با دارونما بر روی مقیاس خوابآلودگی اپورث (ESS) در هفته 6 بود. شرکتکنندگان در ابتدا میانگین نمره ESS برابر با 18.5 داشتند. بهبود در ESS در محدوده طبیعی (نمره ≤ 10) برای تمام دوزهای آزمایششده در تمام نقاط زمانی در طول دوره 6 هفتهای درمان دو سو کور و دوره تمدید برچسب باز بعدی تا هفته 13 پایدار بود. در نقطه پایانی ثانویه کلیدی که میزان کاتاپلکسی هفتگی را ارزیابی میکرد، آلیکسورکستون بهبودهای عددی و بالینی معنیداری را در تمام دوزها در مقایسه با دارونما در هفتههای 5 و 6 نشان داد. علاوه بر این، در تجزیه و تحلیل از پیش تعیینشده، آلیکسورکستون در دوز 6 میلیگرم به اهمیت آماری دست یافت. بیش از 40٪ از شرکتکنندگان دریافتکننده دوزهای 6 میلیگرم و 8 میلیگرم در هفته 6 مطالعه به کاهش 100٪ کاتاپلکسی دست یافتند.
بهبود در کیفیت زندگی: کاهش شدت بیماری، خستگی و اختلال شناختی
محققان مطالعه Vibrance-1، طیف وسیعی از معیارهای پیامد گزارششده توسط بیمار را نیز در نظر گرفتند. آلیکسورکستون بهبودهای آماری و بالینی معنیداری را در مقایسه با دارونما در شدت بیماری، خستگی و اختلال شناختی ایجاد کرد. در هفته 6، بیشتر بیمارانی که آلیکسورکستون دریافت میکردند، شدت خفیف نارکولپسی را گزارش کردند. در تمام نقاط زمانی و تمام گروههای دوز، میانگین نمرات اختلال شناختی در پایینترین دسته شدت “هیچ یا حداقل” اختلال قرار گرفت و میانگین نمرات خستگی در محدوده “طبیعی” قرار گرفت – به این معنی که آلیکسورکستون به طور مؤثر به عادیسازی شناخت و خستگی دست یافت.
ایمنی و تحملپذیری: آلیکسورکستون، دارویی ایمن و قابل تحمل
از نظر ایمنی و تحملپذیری، آلیکسورکستون در تمام دوزهای آزمایششده در طول دوره 6 هفتهای درمان تصادفیسازیشده و دو سو کور بهطور کلی قابل تحمل بود. هیچ عارضه جانبی جدی مرتبط با درمان گزارش نشد. هیچ تغییرات بالینی معنیداری در پارامترهای کبدی و کلیوی، علائم حیاتی، نوار قلب (ECG) یا معاینات چشم در گروه تحت درمان با آلیکسورکستون مشاهده نشد. بیشتر عوارض جانبی مرتبط با درمان از نظر شدت خفیف تا متوسط بود، که شایعترین آنها عبارتند از: پلیاوری، بیخوابی، ترشح بیش از حد بزاق، فوریت ادراری و تاری دید. موارد بیخوابی عمدتاً در هفته اول مصرف دارو رخ داد و برطرف شد. موارد تاری دید بیشتر خفیف و متناوب بود و عمدتاً در 3 روز اول درمان رخ داد و برطرف شد.
بیش از 95٪ از شرکتکنندگان از بخش 6 هفتهای دو سو کور آزمایش وارد دوره تمدید 7 هفتهای با برچسب باز شدند.
چشمانداز آینده: ورود آلیکسورکستون به فاز 3 مطالعات بالینی
ریچارد پاپس (Richard Pops)، مدیر عامل شرکت آلکرمس، میگوید: “در حالی که در تلاش هستیم تا عصری جدید از نوآوری در علوم اعصاب را ایجاد کنیم، نتایج قانعکننده از Vibrance-1، قدرت برنامه اورکسین آلکرمس را نشان میدهد. این دادهها نشاندهنده سهم جدید و قابلتوجهی در شواهدی است که از سودمندی آگونیستهای گیرنده اورکسین 2 در اختلالات مرکزی خوابآلودگی بیش از حد پشتیبانی میکند و از بررسی پتانسیل درمانی گستردهتر این دسته از داروها در طیف وسیعی از بیماریهای روانپزشکی و عصبی پشتیبانی میکند. ما معتقدیم که درمانهای هدفمند اورکسین فرصت قابلتوجهی برای رشد ارائه میدهند. ما مشتاقانه منتظر پیشبرد آلیکسورکستون به فاز 3 در اسرع وقت و ALKS 4510 و ALKS 7290 به مطالعات اولیه انسانی در این سال هستیم، با هدف ارائه درمانهای جدید و متمایز در طیف وسیعی از اختلالات.”
بر اساس این نتایج، آلکرمس قصد دارد برنامهای جهانی برای فاز 3 آلیکسورکستون را در سهماهه اول سال 2026 آغاز کند. مطالعه Vibrance-2، یک مطالعه فاز 2 که ایمنی و اثربخشی آلیکسورکستون را در بزرگسالان مبتلا به NT2 (NCT06555783) ارزیابی میکند، اخیراً ثبتنام را به پایان رسانده است. مطالعه Vibrance-3، یک مطالعه فاز 2 که ایمنی و اثربخشی آلیکسورکستون را در بزرگسالان مبتلا به IH (NCT06843590) ارزیابی میکند، در حال حاضر در حال ثبتنام است.
منابع
Alkermes presents detailed positive results from Vibrance-1 phase 2 study of alixorexton in patients with narcolepsy type 1 at World Sleep Congress 2025. News release. September 8, 2025. Accessed September 9, 2025. https://investor.alkermes.com/news-releases/news-release-details/alkermes-presents-detailed-positive-results-vibrance-1-phase-2
- Dennis M. Alkermes, Takeda detail results underpinning orexin drugs for narcolepsy. First Word Pharma. September 8, 2025. Accessed September 9, 2025. https://firstwordpharma.com/story/5995609
