بر اساس یک مطالعه بزرگ روی ۲۶۰ هزار فرد بزرگسال، مشخص شد که نسبت دور کمر به باسن خطرات قلبی عروقی پنهانی را شناسایی میکند که شاخص توده بدنی (BMI) از تشخیص آنها عاجز است.
به گزارش واضح به نقل از فاکس نیوز (Fox News)، پژوهشهای جدید نشان میدهند که اندازه دور کمر یک فرد میتواند اطلاعات بسیار دقیقتر و حیاتیتری درباره سلامت قلب و عروق او نسبت به عدد نمایشدادهشده روی ترازو آشکار سازد. این مطالعه اثبات کرده است که اندازهگیری سایز دور کمر، خطرات بالقوهای را مشخص میکند که در صورت اتکای صرف پزشکان به شاخص BMI کاملاً نادیده گرفته میشوند. در این راستا، محققان «همکاری بینکوهورتی» (Cross-Cohort Collaboration) دادههای سلامت نزدیک به ۲۶۰ هزار فرد بزرگسال را که در ۱۵ مطالعه جامع سلامت شرکت کرده بودند، در یک بازه زمانی حدوداً ۲۰ ساله مورد بررسی و پایش قرار دادند.
تأثیر نوسانات هورمونی میانسالی بر چربی شکم و روشهای مهار آن
دکتر مری کلر هاور (Dr. Mary Claire Haver) تشریح میکند که چگونه تغییرات هورمونی در دوران یائسگی متابولیسم بدن را بازتنظیم کرده و موجب افزایش چربی شکمی و التهاب میشود؛ وی همچنین توضیح میدهد که چرا ارزیابی قدرت عضلانی و نحوه توزیع چربی در بدن بسیار کارآمدتر از تکیه بر وزن کلی بدن است.
چرا محققان میگویند شاخص BMI معیار ناقصی برای ارزیابی چاقی است؟
یافتههای این مطالعه گسترده که در ژورنال معتبر کالج قلب و عروق آمریکا (Journal of the American College of Cardiology) منتشر شده، حاکی از آن است که برخی از افراد با وجود داشتن وزن نرمال بر اساس فرمول BMI، همچنان حجم بالایی از تجمع چربی در ناحیه میانی بدن و شکم را حمل میکنند.
طبق دادههای آماری این بررسی، در میان شرکتکنندگانی با محدوده وزنی نرمال یا دارای اضافهوزن، افرادی که سایز دور کمر بزرگتر یا نسبت دور کمر به باسن (WHR) بالاتری داشتند، در طول دوره مطالعه با ۱۵ تا ۵۰ درصد ریسک بیشتر ابتلا به انواع مشکلات قلبی عروقی و مرگ ناشی از آن مواجه شدند.
این نتایج به وضوح نشان میدهند که بررسی الگوی توزیع چربی در بدن تصویری به مراتب جامعتر و دقیقتر از سنجش شاخص توده بدنی به تنهایی ارائه میدهد.
خطرات بیولوژیکی چربی احشایی شکم در مقایسه با چربیهای زیرپوستی
ارین پالینسکی-وید (Erin Palinski-Wade)، متخصص تغذیه ثبتشده در نیوجرسی، مربی معتبر کنترل دیابت و نویسنده کتاب «راهکار همهگیری کمخوابی»، در مصاحبه با بخش دیجیتال فاکس نیوز گفت: «شاخص BMI صرفاً وزن را نسبت به قد میسنجد و محل ذخیرهسازی چربی را نشان نمیدهد؛ در حالی که این متغیر نقشی تعیینکننده دارد.»
پالینسکی-وید که در این کارآزمایی مشارکتی نداشته است، توضیح داد چربیهایی که در ناحیه شکم تجمع مییابند، پیامدهای سلامت کاملاً متفاوتی را نسبت به چربیهای ذخیرهشده در سایر نواحی بدن ایجاد میکنند.
در میان افراد با BMI نرمال یا دارای اضافهوزن، سایز دور کمر بزرگتر یا نسبت دور کمر به باسن بالاتر عموماً با ۱۵ تا ۵۰ درصد خطر بیشتر ابتلا به بیماریهای قلبی و مرگ در طول مطالعه مرتبط بود.
وی تصریح کرد: «محل تجمع چربی بسیار مهمتر از حجم کل چربی بدن است؛ زیرا چربی احشایی (Visceral Fat) — همان بافت چربی که اندامهای داخلی شکم را احاطه میکند — از نظر متابولیکی بافتی کاملاً فعال به شمار میرود. این بافت محرک اصلی التهاب مزمن، مقاومت به انسولین و آسیب به دیواره رگها و شریانها است؛ روندی مخرب که در چربیهای زیرپوستی سایر نقاط بدن دیده نمیشود.»
برای عضویت در خبرنامه سلامت ما اینجا کلیک کنید
این کارشناس تأکید کرد که این تحقیق مشخص میسازد چرا شاخص BMI نمیتواند دید کاملی از سلامت قلب ارائه دهد: «شاخص BMI تمام حقیقت را بیان نمیکند؛ موقعیت قرارگیری چربی در اندامها بسیار بااهمیتتر از عدد روی ترازو است.»
متخصصان بر این باورند که موقعیت مکانی چربی در بدن اهمیتی بالاتر از مقدار کلی آن دارد. چربی ذخیرهشده در اعماق شکم التهاب را تقویت کرده، عملکرد انسولین را مختل میسازد و به رگهای خونی آسیب میزند.
بیماریهای قلبی بررسیشده در پژوهش و محدودیتهای آماری
پژوهشگران در طول این تحقیق بلندمدت، چندین عارضه بالینی و پیامد مهم قلبی را بررسی کردند که عبارتند از:
- حملات قلبی (سکته قلبی)
- سکتههای مغزی
- نارسایی احتقانی قلب
- فیبریلاسیون دهلیزی (آریتمی قلبی)
- مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی عروقی
علاوه بر دستاوردهای فوق، محققان به چند محدودیت در این مطالعه اشاره کردند؛ از جمله اینکه اطلاعات کاملی در خصوص میزان فعالیت بدنی روزانه افراد، الگوهای رژیم غذایی یا ریسکهای ژنتیکی چاقی در اختیار نداشتند؛ فاکتورهایی که همگی میتوانند در پیشرفت بیماریهای قلبی عروقی مؤثر باشند.
همچنین در این کارآزمایی، اندازه دور کمر و نسبت دور کمر به باسن تنها یک مرتبه ارزیابی شد که این مسئله توانایی پژوهشگران را در تحلیل چگونگی تأثیر نوسانات چربی شکمی در گذر زمان بر ریسک بیماریهای قلبی محدود میکرد.