به گزارش واضح به نقل از الجزیره (Al Jazeera)، به دنبال ادعای ارتش ایالات متحده مبنی بر حمله ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز، نیروهای نظامی آمریکا و ایران اقدام به تبادل حملات سنگین علیه مواضع یکدیگر کردند؛ اقدامی که آتشبس شکننده میان تهران و واشنگتن را با تهدیدی جدی روبهرو کرده است.
حملات آمریکا به خاک ایران درست یک روز پس از آن صورت گرفت که نفتکشهای قطری و سعودی در تنگه هرمز هدف قرار گرفتند. ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد که حملات این کشور به ایران از روز سهشنبه و «در پاسخ به حملات ایران به سه فروند کشتی تجاری در حال عبور از تنگه هرمز» آغاز شده است.
بمباران بیش از ۸۰ هدف در ایران و پاسخ کوبنده سپاه پاسداران
سازمان تروریستی سنتکام (CENTCOM) مدعی شد که پیش از پایان دادن به این عملیات چهارساعته، «بیش از ۸۰ هدف را با مهمات هوشمند و دقیق» مورد اصابت قرار داده است. در واکنش به این اقدام، فرماندهان نظامی ایران وعده یک «پاسخ کوبنده» را دادند و تأکید کردند که به هیچ عنوان اجازه مداخله خارجی در مدیریت تنگه هرمز را نخواهند داد.
کمی بعد، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) رسماً اعلام کرد که در پاسخ به این تجاوزات، ۸۵ مقر و پایگاه نظامی آمریکا را در کشورهای بحرین و کویت هدف قرار داده است. ارتش ایران نیز تأیید کرد که یک حمله پهپادی گسترده، نیروهای آمریکایی مستقر در پایگاه هوایی شیخ عیسی در بحرین را هدف گرفته است.
سایه سنگین درگیریهای خاورمیانه بر اجلاس سران ناتو
این تنشهای شدید نظامی در حالی رخ میدهد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای شرکت در اجلاس سران ناتو در ترکیه به سر میبرد. این درگیریها خطر نابودی توافق ماه گذشته میان آمریکا و ایران برای تمدید آتشبس و ورود به مذاکرات پایان جنگ را به همراه دارد؛ هرچند هنوز هیچیک از دو کشور سیگنال رسمی مبنی بر ترک کامل مذاکرات ارسال نکردهاند.
صبح روز چهارشنبه، مارک روته، دبیرکل ناتو، حملات اخیر آمریکا به ایران را «کاملاً ضروری» خواند و استدلال کرد که واشنگتن باید به آنچه وی نقض توافق آتشبس از سوی ایران نامید، «واکنش قاطعانه» نشان میداد.
گزارش رسانهها از جزئیات انفجارها در جنوب ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس
رسانههای داخلی ایران از وقوع چندین انفجار در شهر بندری سیریک در جنوب کشور خبر دادند؛ جایی که گفته میشود پرتابهها به اسکلههای تجاری و صیادی اصابت کردهاند. همچنین گزارشهایی از وقوع انفجار در جزیره قشم و مناطق نزدیک به بندرعباس منتشر شده است.
چند ساعت پس از حملات اولیه به ایران، صدای آژیر خطر در کویت و بحرین نیز به صدا درآمد. ارتش کویت اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی «متخاصم» است.
یک مقام نامشخص آمریکایی در گفتگو با خبرگزاری رویترز مدعی شد که حملات ارتش آمریکا سیستمهای پدافند هوایی، سیستمهای نظارت ساحلی، موشکهای زمین به هوا، موشکهای کروز ضدکشتی و سایتهای پرتاب پهپاد ایران را هدف قرار داده است. رسانههای دولتی ایران نیز گزارش دادند که چندین نفر بر اثر اصابت ترکش در اسکله تجاری سیریک مجروح شدهاند.
سرنگونی پهپاد پیشرفته آمریکایی و اهمیت استراتژیک تنگه هرمز
در ادامه این درگیریها، سپاه پاسداران اعلام کرد که یک فروند پهپاد جاسوسی پیشرفته آمریکایی از نوع MQ-۹ را در جنوب ایران سرنگون کرده است.
توحید اسدی، خبرنگار الجزیره از تهران گزارش داد:
«بر اساس گزارش تلویزیون دولتی ایران، شش انفجار در جزیره قشم شنیده شده است؛ جزیرهای که بزرگترین جزیره در نزدیکی تنگه هرمز است و از نظر کنترل و اقتدار ایران بر این تنگه، اهمیت ژئواستراتژیک بسیار بالایی دارد. همچنین حداقل هفت انفجار در مناطق نزدیک به بندر سیریک شنیده شده که این نقطه نیز بسیار حیاتی است، زیرا بر تنگه هرمز نظارت دارد و نقطه استراتژیک دیگری است که ایران از طریق آن کنترل خود را بر آبراه اعمال میکند.»
وی افزود: «از زمان امضای تفاهمنامه، ما شاهد رویاروییها و تنشهای محدودی در این موقعیتِ به شدت متشنج در تنگه هرمز بودهایم.»
بازگشت فوری مسعود پزشکیان به کشور و لغو معافیتهای نفتی ایران
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران که برای شرکت در مراسم تشییع پیکر رهبر فقید ایران، آیتالله علی خامنهای در عراق به سر میبرد، پس از وقوع این حملات فوراً به کشور بازگشت.
وزارت امور خارجه ایران، واشنگتن را مسئول عواقب نقض تفاهمنامه (MoU) دانست که در ماه ژوئن بین دو کشور توافق شده بود. این تفاهمنامه آتشبس آوریل را تمدید کرده و مذاکراتی را با هدف پایان دادن به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران که از اواخر فوریه آغاز شده بود، کلید زد. این توافقنامه، لغو محاصره دریایی ایران توسط آمریکا را در ازای بازگشایی تنگه هرمز توسط تهران مشروط کرده بود. آمریکا نیز در پایان ژوئن موافقت کرده بود که تحریمهای فروش نفت ایران را به مدت ۶۰ روز تعلیق کند.
با این حال، وزارت خزانهداری آمریکا روز سهشنبه، یعنی کمتر از ۲۰ روز پس از امضای تفاهمنامه، اقدام به لغو تعلیق موقت تحریمهای نفت ایران کرد. این وزارتخانه مجوزی را که در ماه ژوئن اعلام شده بود و به ایران اجازه تولید، فروش و تحویل نفت خام و فرآوردههای وابسته را تا ۲۱ آگوست میداد، ابطال کرد.
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران، اعمال مجدد تحریمهای نفتی و همچنین «حملات به جنوب ایران» را از مصادیق «نقض فاحش تفاهمنامه» توسط ایالات متحده خواند.
ریشه اختلافات؛ جنگ بر سر مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز
اقدام وزارت خزانهداری آمریکا پس از حمله به نفتکشها در تنگه هرمز صورت گرفت. بنا بر اعلام سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO)، یک نفتکش قطری روز دوشنبه پس از اصابت «پرتابه ناشناس» در سواحل عمان دچار آتشسوزی شد. گزارشهای تلویزیون ایران حاکی از آن است که این نفتکش حامل گاز طبیعی مایع (LNG) پس از نادیده گرفتن هشدارهای ایران هدف قرار گرفته است، اما تهران مستقیماً مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفت. سنتکام و سپاه پاسداران نیز در مورد این حادثه اظهار نظری نکردند.
برخی منابع نیز به رویترز گفتند کشتی دوم که یک نفتکش حامل نفت خام با پرچم عربستان سعودی بود، بر اثر شلیک موشکهای سپاه پاسداران در تنگه هرمز آسیب دیده است.
مایک هانا، خبرنگار الجزیره از کاخ سفید، با اشاره به حملات متقابل ایران و آمریکا در اواخر ژوئن گفت: «ما قبلاً هم در این موقعیت بودهایم. پاسخ ایالات متحده، تلافی اقدامی است که مدعی است ایران با نقض تفاهمنامه (که مبنای آتشبس است) انجام داده است.»
وی در پایان برای تشریح پیشزمینه این بحران گفت:
«برای درک پیشزمینه این اتفاقات باید دانست که ایران از زمان امضای تفاهمنامه، پافشاری کرده است که کشتیهای در حال عبور از تنگه هرمز باید از مسیر شمالی حرکت کنند که به ایران نزدیکتر است و عملاً تحت کنترل آن قرار دارد. در مقابل، ایالات متحده کشتیها را ترغیب کرده است تا از مسیری عبور کنند که مدعی است مسیر تحت حفاظت جنوبی نیروی دریایی آمریکا است.»
آگهی فردا