راز رنگ زرد نقاشیهای استادان: کرم دریایی سمی!
آیا تا به حال به رنگ زرد خیره کننده در نقاشیهای رمبراند و سزان فکر کردهاید؟ رنگ زردی که قرنهاست هنرمندان را شیفته خود کرده است. راز این رنگ شگفتانگیز، در یک کرم دریایی سمی نهفته است!
در این مقاله، به بررسی کشفی شگفتآور در اعماق اقیانوس خواهیم پرداخت؛ کشفی که ارتباطی تنگاتنگ با تاریخ هنر و دنیای رنگها دارد. محققان در مجله PLoS Biology، نتایج تحقیقات خود را در مورد یک کرم دریایی زرد رنگ منتشر کردهاند که میتواند پاسخگوی این راز دیرینه باشد.
این کرم دریایی (Paralvinella hessleri)، تنها موجود زندهای است که در گرمترین نقاط دودکشهای هیدروترمال در گودال اوکیناوا در غرب اقیانوس آرام زندگی میکند. آبهای گرم و غنی از مواد معدنی که از کف دریا فوران میکنند، حاوی مقادیر زیادی سولفید و آرسنیک سمی هستند. این محیط خشن و سمی، محل سکونت این کرم زرد رنگ است.
در بررسیهای انجام شده، مشخص شد که این کرم ذرات ریز آرسنیک را در سلولهای پوستی خود و همچنین در اندامهای داخلیاش جمعآوری میکند. این ذرات آرسنیک با سولفید موجود در آبهای دودکشهای هیدروترمال واکنش داده و تودههای کوچکی از اورپیمانت (orpiment) را تشکیل میدهند. اورپیمانت، یک ماده معدنی سولفید آرسنیک درخشان و سمی است که به عنوان یک رنگدانه در نقاشیها از زمان باستان تا قرن نوزدهم مورد استفاده قرار میگرفت و همین ماده معدنی، زره میکروسکوپی را در اطراف کرم تشکیل میدهد و از آن در برابر محیط سمی محافظت میکند.
اورپیمانت، یک ماده معدنی طبیعی سولفید آرسنیک است که معمولاً در ذخایر هیدروترمال و ماگمایی یافت میشود. این یافته برای گروه تحقیقاتی بسیار شگفتانگیز بود. به گفته هائو وانگ (Hao Wang)، زیست شناس اعماق دریا در آکادمی علوم چین در شهر چینگدائو (Qingdao) و یکی از نویسندگان این مقاله، در اعماق دریا، موجودات زنده معمولاً به رنگ خاکستری مایل به سفید یا نارنجی تا قرمز تیره هستند. وی میگوید: «تولید رنگدانه در تاریکی مطلق هیچ معنایی ندارد».
اما مکانیسم انتقال آرسنیک به اندامهای داخلی این کرم هنوز ناشناخته است و نیازمند تحقیقات بیشتر است. دیگر موجودات اعماق دریا نیز برای حفاظت از خود از مواد معدنی استفاده میکنند. به عنوان مثال، حلزون پای پولک دار (Chrysomallon squamiferum)، میزبان باکتریهایی است که سولفید را از طریق زیست معدنی سازی خارج سلولی سولفیدهای آهن در پولکهای خود سمزدایی میکنند.
به گفته ناریسا باکس (Narissa Bax)، دانشمند علوم دریایی در موسسه منابع طبیعی گرینلند در نوک (Nuuk)، «Paralvinella hessleri ممکن است به طور عمدی سموم را به یک ماده معدنی بلوری “بی خطر” در سلولهای خود تبدیل کند.» وی این توانایی کرم برای مبارزه با سم با استفاده از سم دیگر را شگفت انگیز میداند.
با این حال، تحقیقات بیشتر برای تأیید این فرآیند به دلیل شرایط سخت در دودکشهای هیدروترمال اعماق دریا و دشواری مطالعه این گونهها در خارج از محیط طبیعیشان، چالش برانگیز خواهد بود. در حال حاضر، پرورش P. hessleri در آزمایشگاه امکان پذیر نیست.
این مقاله با کسب اجازه، بازنشر شده و برای اولین بار در 28 آگوست 2025 منتشر شده است.
