فضای سیاسی میان تهران و واشنگتن بار دیگر به مرحلهای حساس و تعیینکننده رسیده است. گزارشهای اخیر رسانههای بینالمللی حاکی از آن است که دولت دونالد ترامپ، علیرغم لفاظیهای تند و آمادهباش نظامی، همچنان دریچه دیپلماسی را بهطور کامل نبسته است؛ اما این بار شرط و شروط واشنگتن برای بازگشت به میز مذاکره و جلوگیری از درگیری نظامی، ابعادی متفاوت به خود گرفته است.
پیشنهادی که واشنگتن نتواند آن را رد کند
پایگاه خبری آمریکایی «أکسیوس» در گزارشی جنجالی به نقل از یک مقام بلندپایه ایالات متحده مدعی شده است که اگر ایران به دنبال خنثیسازی سایه جنگ و جلوگیری از هرگونه اقدام نظامی است، باید «پیشنهادی ارائه دهد که نتوان آن را رد کرد». این عبارت که یادآور ادبیات خاص سیاسی و معاملهگرایانه است، نشان میدهد تیم ترامپ به دنبال امتیازی فراتر از توافقهای پیشین است.
بر اساس این گزارش، دولت ترامپ برخلاف مواضع سختگیرانه گذشته، ممکن است با طرحی موافقت کند که در آن حق «غنیسازی نمادین» برای ایران به رسمیت شناخته شود. البته این موضوع یک شرط بزرگ و غیرقابل مذاکره دارد: ایران باید تضمینهای عینی و فنی ارائه دهد که هیچ مسیر بالقوه یا مخفیانهای برای دستیابی به سلاح هستهای باقی نماند.
استراتژی ترامپ؛ توافقی با قابلیت دفاع سیاسی
نکته کلیدی در رویکرد فعلی کاخ سفید، نگاه «نتیجهگرا» و «نمایشی» دونالد ترامپ به توافقات بینالمللی است. مقام ارشد آمریکایی اشاره کرده است که ترامپ به دنبال توافقی با «ماهیت اساسی» است؛ توافقی که نه تنها در لایههای فنی محکم باشد، بلکه در داخل آمریکا نیز قابلیت عرضه به افکار عمومی و دفاع در برابر منتقدان سرسخت را داشته باشد.
در واقع، ترامپ به دنبال پیروزی دیپلماتیکی است که بتواند آن را به عنوان یک دستاورد بزرگ تاریخی و برتر از توافقهای دولتهای پیشین معرفی کند. به همین دلیل، سطح انتظارات واشنگتن بسیار بالا رفته است تا بتواند تردیدهای جدی متحدان منطقهای و تندروهای داخلی خود را برطرف سازد.
فشار زمان و تقویت اهرمهای نظامی در منطقه
با وجود این فرصت دیپلماتیک، هشدارها درباره «تنگی وقت» جدیتر از همیشه شنیده میشود. مقام آمریکایی مدعی شده است که صبر واشنگتن ابدی نیست و ایرانیها نباید فرصتهای موجود را با بازیهای سیاسی از دست بدهند.
از سوی دیگر، گزارشها نشان میدهد که بخشی از مشاوران ترامپ استراتژی «صبر استراتژیک برای افزایش فشار» را پیشنهاد دادهاند. آنها معتقدند با گذشت زمان و افزایش استقرار تجهیزات و نیروهای نظامی آمریکا در خلیج فارس و دریای عمان، اهرمهای فشار واشنگتن بر تهران سنگینتر شده و ایران در موضع ضعف بیشتری برای مذاکره قرار میگیرد.
سناریوهای روی میز پنتاگون؛ از صلح تا حمله
علیرغم تمام این فشارها، واقعیت این است که هنوز تصمیم قطعی در کاخ سفید گرفته نشده است. به گفته یکی از مشاوران نزدیک به رئیسجمهور آمریکا، ترامپ شخصیتی غیرقابل پیشبینی دارد؛ او ممکن است فردا صبح با نگاهی کاملاً متفاوت از خواب بیدار شود و پایان تنشها را اعلام کند یا برعکس، فرمان عملیات را صادر نماید.
در این میان، وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) بیکار ننشسته و مجموعهای از گزینهها و سناریوهای مختلف را برای هرگونه اقدام احتمالی به دفتر رئیسجمهور ارائه داده است. این گزینهها طیف گستردهای از حملات محدود تا فشارهای سایبری و اقدامات گستردهتر را شامل میشود.
جمعبندی و چشمانداز پیشرو
در حال حاضر، توپ در زمین دیپلماسی است، اما دیپلماسیای که زیر سایه تهدید نظامی پیش میرود. ایران با چالشی بزرگ روبروست: ارائه فرمولی که هم خطوط قرمز هستهای و عزت ملیاش را حفظ کند و هم به اندازهای برای تاجرِ کاخ سفید جذاب باشد که او را از پیگیری گزینههای نظامی منصرف کند. روزهای آینده برای سرنوشت منطقه بسیار حیاتی خواهد بود.
