به گزارش ایونا (ivnanews.ir)، با آغاز فصل بهار و رویش گیاهان خودرو در ارتفاعات و دامنههای کوهستانی، گیاه «پیاز کوهی» یا والک به عنوان یکی از ارزشمندترین هدایای طبیعت، جایگاه ویژهای در سبد غذایی و نسخههای درمانی طب سنتی پیدا میکند. این گیاه دارویی با خواص آنتیباکتریال، آنتیاکسیدانی و سرشار از املاح معدنی، نقشی کلیدی در پیشگیری و درمان بسیاری از اختلالات بدنی دارد.
پیاز کوهی چیست و چه ترکیباتی دارد؟
پیاز کوهی که در برخی مناطق به نامهای والک یا سیر وحشی شناخته میشود، گیاهی خودرو و چندساله از خانواده آلیوم (نرگسیان) است که در مناطق کوهستانی مرطوب و نیمهسایه رشد میکند. عطر و طعم تند این سبزی ناشی از غلظت بالای ترکیبات گوگردی فعال مانند آلیسین است. علاوه بر آلیسین، این گیاه سرشار از ویتامینهای A، C، K و ویتامینهای گروه B بهویژه فولات است.
ماده مغذی / ترکیب موثر نقش و فایده در بدن
آلیسین و ترکیبات گوگردی آنتیبیوتیک طبیعی، کاهش فشار خون و دفع سموم کبدی
ویتامین K تثبیت کلسیم در بافت استخوانی و ممانعت از پوکی استخوان
ویتامین C و فلاونوئیدها تقویت گلبولهای سفید، خنثیسازی رادیکالهای آزاد و ضدالتهاب
آهن و فولات تحریک خونسازی و موثر در رفع کمخونی
فیبر غذایی تنظیم فعالیت دستگاه گوارش و کنترل وزن
مهمترین خواص پیاز کوهی برای سلامت بدن
۱. تنظیم فشار خون و حفاظت از قلب و عروق
یکی از شاخصترین خواص پیاز کوهی، بهبود سلامت سیستم قلبی-عروقی است. ترکیب فعال آلیسین با گشاد کردن عروق، مقاومت دیواره رگها را کاهش داده و به تنظیم فشار خون کمک میکند. از سوی دیگر، فلاونوئیدهای موجود در آن مانع از اکسیداسیون کلسترول بد (LDL) شده و با جلوگیری از تجمع غیرعادی پلاکتها، خطر تصلب شرایین و تشکیل لختههای خونی را کاهش میدهند.
۲. تقویت سیستم ایمنی و مقابله با عفونتها
پیاز کوهی به واسطه داشتن طیف گستردهای از ترکیبات ضدباکتری، ضدقارچ و ضدویروس، به عنوان یک آنتیبیوتیک طبیعی عمل میکند. مصرف این گیاه در فصول سرد و زمان تغییرات آبوهوایی، بدن را در برابر بیماریهای تنفسی مانند برونشیت، آنفلوانزا و سرماخوردگی محافظت کرده و به پاکسازی ریهها و خروج خلط کمک میکند.
۳. پیشگیری از پوکی استخوان و حفظ تراکم مواد معدنی
ویتامین K یکی از عناصر اساسی در فعالسازی استئوکلسین (پروتئین نگهدارنده کلسیم در استخوان) است. پیاز کوهی منبعی غنی از ویتامین K و کلسیم به شمار میرود که از دمیلینه شدن و تحلیل بافت استخوانی جلوگیری میکند. این ویژگی بهویژه برای زنان در معرض خطر پوکی استخوان از اهمیت بالایی برخوردار است.
۴. بهبود هضم، درمان مشکلات گوارشی و کنترل وزن
فیبر محلول و نامحلول موجود در پیاز کوهی سرعت عبور غذا از رودهها را متعادل کرده و با تقویت باکتریهای مفید روده، از یبوست مزمن پیشگیری میکند. علاوه بر این، خاصیت ضدعفونیکنندگی پیاز کوهی فلور روده را در برابر انگلها و باکتریهای مضر مقاوم میسازد. کالری اندک و فیبر بالای این گیاه نیز احساس سیری طولانیمدت ایجاد کرده و در رژیمهای کاهش وزن مؤثر واقع میشود.
۵. پاکسازی کبد و کمک به دفع سنگهای کلیوی
ترکیبات گوگردی پیاز کوهی توانایی کبد را در فرآیند خنثیسازی و فیلتراسیون سموم ارتقا میدهند. همچنین جوشانده و عصاره ریشه و برگ این گیاه در طب سنتی به عنوان مادهای دیورتیک (ادرارآور) شناخته میشود که میتواند در دفع سنگهای ریز کلیه و پاکسازی مجاری ادراری نقش مثبتی ایفا کند.
۶. شادابی پوست و تقویت فولیکولهای مو
بتاکاروتن و ویتامین C موجود در پیاز کوهی باعث تحریک ساخت کلاژن و مهار رادیکالهای مخرب محیطی میشوند. استفاده خوراکی و موضعی از عصاره آن به کاهش التهابات پوستی و جوشها کمک میکند. علاوه بر این، گوگرد و منگنز موجود در آن گردش خون پوست سر را تقویت کرده و به تغذیه بهتر فولیکولهای مو و کاهش ریزش کمک مینمایند.
طبع پیاز کوهی در طب سنتی و تدابیر مصرف
در مکتب طب سنتی ایرانی، پیاز کوهی دارای طبیعت گرم و خشک است. بنابراین:
افراد سردمزاج: میتوانند از خواص نیروفرما و گرمکننده این گیاه برای بهبود دردهای مفصلی ناشی از بلغم، سوءهاضمه سرد و نفخ استفاده کنند.
افراد گرممزاج: بهتر است این گیاه را به همراه مصلحات آن نظیر سرکه، کاسنی، سکنجبین یا لیموترش مصرف کنند تا دچار حرارت کبد یا جوش پوستی نشوند.
تداخلات دارویی: به دلیل اثر رقیقکنندگی خون، افرادی که داروهای ضد انعقاد (مانند وارفارین یا آسپرین) مصرف میکنند یا در آستانه جراحی هستند، باید پیش از مصرف مقادیر بالای این گیاه با پزشک مشورت نمایند.