برای دههها به ما گفته میشد که همیشه لبنیات کمچرب را انتخاب کنیم؛ اما تحقیقات جدید خلاف این موضوع را ثابت میکنند. بررسیهای تازه نشان میدهد که لبنیات پرچرب ممکن است بسیار سالمتر از توصیههای سنتی گذشته باشد. در یک مطالعه ۱۲ هفتهای، بزرگسالانی که روزانه سه وعده لبنیات کامل مصرف کردند، هیچگونه افزایش معناداری در وزن، چربی بدن، کلسترول خون یا مقاومت به انسولین نشان ندادند. علاوه بر این، آنها شاهد بهبود فشار خون و دریافت بیشتر کلسیم، پروتئین و ویتامین D بودند. این یافتهها نشان میدهد که ساختار پیچیده لبنیات ممکن است بسیار مهمتر از میزان چربی اشباعشده موجود در آن باشد.
به گزارش واضح به نقل از دانشگاه تورنتو، این مطالعه جدید کانادایی که به سرپرستی پروفسور هاروی اندرسون (Harvey Anderson) انجام شده، به شواهد رو به افزایشی میافزاید که نشان میدهند لبنیات کامل و پرچرب میتواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم و متوازن باشد. در این پژوهش ۱۲ هفتهای، ۷۴ بزرگسال میزان متفاوتی از محصولات لبنی را تحت شرایط غذایی مختلف مصرف کردند. محققان دریافتند که مصرف سه وعده لبنیات پرچرب در روز هیچ تأثیر منفی بر وزن بدن، ترکیب چربیها، متابولیسم انرژی یا سطح لیپیدهای خون ندارد. نتایج این تحقیق بهتازگی در مجله معتبر تغذیه (The Journal of Nutrition) منتشر شده است.
چرا لبنیات پرچرب سالها باعث نگرانی متخصصان بود؟
فرآوردههای لبنی حاوی چربی اشباعشده هستند؛ مادهای که بهطور سنتی با افزایش کلسترول و بالا رفتن خطر بیماریهای قلبی عروقی مرتبط دانسته میشد. به همین دلیل، دستورالعملهای تغذیهای در کانادا و بسیاری از کشورهای دیگر همواره مردم را تشویق میکردند تا برای کاهش دریافت چربیهای اشباع، به سراغ لبنیات کمچرب یا بدون چربی بروند.
با این حال، اندرسون، استاد علوم تغذیه در دانشکده پزشکی تمرتی (Temerty) دانشگاه تورنتو میگوید که شواهد حاصل از تحقیقات انسانی همیشه با این نگرانیها همخوانی نداشته است. مطالعات متعدد روی انسان هیچ ارتباطی بین مصرف لبنیات پرچرب و پیامدهای مضر برای سلامتی پیدا نکردهاند. حتی برخی مطالعات، از جمله تحقیقات اخیر به سرپرستی پروفسور کوزتا میلیکو (Kozeta Milliku)، تأثیرات مثبت و محافظتی مرتبط با مصرف لبنیات را گزارش کردهاند.
آزمایش مصرف ۳ وعده لبنیات در روز بر روی شرکتکنندگان
برای انجام این مطالعه، محققان ۷۴ بزرگسال مبتلا به اضافه وزن یا چاقی را بهطور تصادفی در یکی از سه گروه رژیم غذایی قرار دادند:
- گروه اول: رژیم غذایی محدودکننده کالری با مصرف کمترین میزان لبنیات.
- گروه دوم: رژیم غذایی خنثی از نظر انرژی که شامل مصرف روزانه سه وعده لبنیات بود.
- گروه سوم: رژیم غذایی نامحدود که آن هم شامل سه وعده لبنیات روزانه میشد.
تمام شرکتکنندگان راهنماییهای لازم را برای پیروی از راهنمای غذایی کانادا دریافت کردند و محصولات لبنیات پرچرب در طول مطالعه در اختیار گروههای مربوطه قرار گرفت.
پس از ۱۲ هفته، پژوهشگران هیچ تفاوت معناداری در افزایش وزن، ترکیب چربی بدن یا سطح کلسترول خون بین افرادی که رژیم کملبنیات داشتند و کسانی که روزانه سه وعده لبنیات پرچرب میخوردند، پیدا نکردند. با این حال، افرادی که لبنیات بیشتری مصرف کرده بودند، بهبودهایی را در فشار خون نشان دادند و مقادیر بیشتری کلسیم، پروتئین و ویتامین D جذب کردند.
اندرسون در اینباره میگوید: «افرادی که سه وعده لبنیات مصرف کردند، هیچ سطح غیرطبیعی از کلسترول یا چربی خون و همچنین هیچ نشانهای از مقاومت به انسولین نداشتند.»
فرضیه ماتریس لبنیات؛ چرا چربی لبنیات رفتاری متفاوت دارد؟
ناهمخوانی مشهود میان زیانهای انتظاررفته از چربی اشباعشده و تأثیرات خنثی یا حتی مفید مشاهدهشده در مطالعات لبنیات را میتوان با مفهومی به نام فرضیه ماتریس لبنیات (Dairy Matrix Hypothesis) توضیح داد.
این نظریه بیان میکند که ساختار فیزیکی مواد غذایی لبنی بر نحوه هضم، جذب و در نهایت تأثیر مغذیهای آن بر بدن اثر میگذارد. به عبارت دیگر، تأثیرات یک ماده غذایی بر سلامتی ممکن است به نحوه تعامل اجزای تشکیلدهنده آن با یکدیگر بستگی داشته باشد، نه صرفاً به مقدار یک ماده مغذی خاص که در آن وجود دارد.
اندرسون توضیح میدهد: «محصولات لبنی دارای دو نوع پروتئین اصلی – کازئین و وی (آب پنیر) – هستند که همراه با چربی و سایر ریزمغذیها در یک ساختار پیچیده پیوند خوردهاند.»
به گفته اندرسون، این ساختار پیچیده باعث میشود تا مواد مغذی موجود در محصولات لبنی به آرامی و به تدریج آزاد شده و تحویل بدن شوند. همین موضوع میتواند توضیح دهد که چرا تأثیرات مصرف لبنیات کامل با آنچه از بررسی جداگانه چربیهای اشباع انتظار میرود، کاملاً متفاوت است.
چرا لبنیات پرچرب برای سالمندان اهمیت زیادی دارد؟
اندرسون معتقد است این یافتهها ممکن است بهویژه برای افراد سالمند از اهمیت بالایی برخوردار باشد. از آنجا که نیاز بدن به انرژی با افزایش سن کاهش مییابد، برخی از سالمندان ممکن است در دریافت پروتئین کافی و سایر مواد مغذی ضروری در عین کنترل میزان کالری دریافتی خود دچار مشکل شوند.
برای بسیاری از سالمندان، محصولات لبنی یک غذای آشنا و در دسترس است که مقادیر قابل توجهی انرژی، پروتئین و ریزمغذیها را تأمین میکند. اندرسون میگوید بنابراین لبنیات میتواند راهکاری عملی برای تأمین نیازهای تغذیهای این افراد بدون افزایش خطر ابتلا به دیابت یا سایر بیماریهای مزمن باشد.
بهطور کلیتر، نتایج این پژوهش از رویکردی جدید در تحقیقات تغذیه و دستورالعملهای غذایی حمایت میکند؛ رویکردی که غذای کامل را به عنوان یک کل در نظر میگیرد، نه اینکه مواد غذایی را صرفاً بر اساس تکتک مواد مغذی تشکیلدهندهشان قضاوت کند.
در نهایت، با تغییرات مداوم در ترندهای تغذیهای و توصیههای گاه متناقض، اندرسون یک پیام ساده و کلیدی ارائه میدهد: «مسائل را ساده نگه دارید، انواع مختلفی از غذاها را مصرف کنید و در خوردن هیچ چیزی زیادهروی نکنید.»
لازم به ذکر است که این تحقیق توسط خوشه تحقیقاتی لبنیات ۳ تحت برنامه کشاورزی و آگریساینس کانادا (Canadian Agricultural Partnership AgriScience Program) و برنامه شتابدهنده میتاکس (Mitacs Accelerate) حمایت مالی شده است.
آگهی فردا