اگر شما هم از آن دسته والدین هستید که پس از به دنیا آمدن فرزندتان متوجه بیماری زردی (یرقان) او شدهاید، این مقاله برایتان بسیار مفید خواهد بود. احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده که چرا هنگام تولد فرزندتان هیچ علائمی از بیماری یرقان وجود نداشت و به فاصله چند ساعت این علائم ظاهر شد؟
چرا زردی نوزاد پس از تولد ظاهر میشود؟
پاسخ این است که دفع مواد زائد و مضر در بدن جنین از طریق بند ناف (جفت) و توسط رحم مادر انجام میشود. رحم مادر در دوران بارداری شرایط ویژهای دارد و عملکرد بسیار قویتری از خود نشان میدهد. پس از بریده شدن بند ناف و جدایی از رحم مادر، دیگر این بدن نوزاد است که باید با کمک اعضای حیاتی مانند کبد، کلیه و طحال این دفع را انجام دهد.
اما چون کبد نوزاد هنوز به بلوغ کامل نرسیده و توانایی لازم را به دست نیاورده، سطح بیلیروبین خون بالا میرود و به علت تجمع این رنگدانه زردرنگ، بیماری زردی پدیدار میشود. این مسئله در بسیاری از نوزادان تازه متولدشده رخ میدهد و معمولاً در روزهای اول پس از تولد شدت میگیرد، زیرا بدن نوزاد هنوز در حال سازگاری با محیط خارج از رحم است و کبد او به تدریج ظرفیت دفع بیلیروبین را افزایش میدهد.
در ادامه به توضیح جزئیات این ماده و روش درمان آن با نوردرمانی (فتوتراپی) میپردازیم.
فتوتراپی یا نوردرمانی چیست؟
امروزه نوردرمانی در پزشکی کاربرد گستردهای دارد؛ بهویژه برای درمان بیماریهای پوست و ناخن. نوردرمانی با پرتوهای UV (ماوراء بنفش) در بسیاری از کشورها به روشی کارآمد و ایمن تبدیل شده است. در ایران نیز تجهیزات حرفهای نوردرمانی وارد شده و در مراکز درمانی بهکار گرفته میشوند.
در گذشته، تنها منبع نور، نور خورشید بود؛ اما بهخاطر وجود اشعه مادون قرمز و پرتوهای مضر دیگر در طیف خورشید، موجب سوختگیهای شدید پوست و حتی افزایش خطر سرطان پوست میشد. امروزه با تولید لامپهای تخصصی UV، فقط محدوده مفید و ایمن از طیف UV در لامپ تعبیه شده است تا درمان بهدرستی انجام شود و هیچ آسیبی به بیمار وارد نشود.
با پیشرفت فناوری، شرکتهای معتبر مانند فیلیپس، ناروا و اسرام لامپهای تراپی تولید کردهاند که امکان استفاده در منزل را نیز فراهم میکنند. این موضوع باعث صرفهجویی در زمان و هزینه بیماران میشود و بدون نیاز به مراجعه مکرر به بیمارستان، درمان در خانه امکانپذیر است. استفاده خانگی از این لامپها تحت نظارت پزشک میتواند روند بهبودی را سریعتر و راحتتر کند، بهخصوص برای والدینی که نمیخواهند فرزندشان را مدت طولانی در بیمارستان نگه دارند.
توجه مهم: درمان بیماریهای پوستی برای بزرگسالان و کودکان متفاوت است و لامپها بر اساس سن، توان بدنی و حساسیت پوست طراحی میشوند. بنابراین، استفاده از لامپ مخصوص خردسالان برای بزرگسالان (و بالعکس) مجاز نیست.
در مقالات دیگر بهطور مفصل به بیماریهای پوستی مختلف پرداختهایم. در این مقاله، تمرکز ویژه بر بیماری زردی نوزادان (یرقان نوزادی) و لامپ اختصاصی آن است. بدیهی است بیماری زردی برای بزرگسالان نیز ممکن است رخ دهد؛ اما علل، نوع و پروسه درمان آن بسیار متفاوت با زردی نوزادان است و این مقاله صرفاً به یرقان نوزادی اختصاص دارد.
بیماری زردی (یرقان) چیست؟
برای درک بهتر، ابتدا باید بدانیم بیلیروبین (Bilirubin) چیست. این ماده یک پیگمان زردرنگ صفراوی است که بهطور طبیعی از تجزیه هموگلوبین در بدن تولید میشود.
بیلیروبین به دو شکل مستقیم و غیرمستقیم وجود دارد. بیماری زردی عمدتاً در اثر افزایش بیلیروبین غیرمستقیم در خون ایجاد میشود و با علائمی مانند زرد شدن پوست، سفیدی چشم و غشاهای مخاطی ظاهر میگردد. این علائم معمولاً از صورت شروع شده و به سمت پایین بدن پیشرفت میکند.
این رنگدانه معمولاً از طریق کبد و صفرا دفع میشود. اما اگر دفع دچار مشکل شود یا تولید بیلیروبین بیش از حد باشد (مانند در موارد ناسازگاری گروه خونی مادر و جنین یا مشکلات خونی دیگر)، تجمع آن باعث بروز یرقان میگردد.
لامپ فتوتراپی چگونه زردی نوزاد را درمان میکند؟
با افزایش سطح بیلیروبین غیرمستقیم در خون، بیماری ظاهر میشود. درمان با لامپ فتوتراپی (نور آبی در محدوده ۴۶۰ تا ۴۹۰ نانومتر) بهترین گزینه برای نوزادان است و با تجویز پزشک آغاز میشود.
این نور توسط پوست نوزاد جذب شده و بیلیروبین غیرمستقیم اشباعشده را تجزیه میکند. بیلیروبین به شکل محلول در آب (لومیروبین) درمیآید و از طریق ادرار و مدفوع دفع میشود. این فرآیند بدون نیاز به داروهای تهاجمی انجام میشود و معمولاً در عرض چند روز سطح بیلیروبین را به حد نرمال میرساند.
راهاندازی صحیح لامپ فتوتراپی چگونه است؟
برای روشن کردن لامپ، حتماً باید از ترانس الکترونیک حرفهای استفاده شود. به دلیل الکترودهای خاص لامپ (در دو طرف) و جریان اولیه ویژه، استفاده از ترانس لامپ مهتابی معمولی توصیه نمیشود؛ زیرا ضریب توان متفاوت است.
اگر ولتاژ اولیه کافی نباشد، لامپ روشن میشود اما طیف نور کامل تشکیل نمیگردد و درمان ناکارآمد خواهد بود.
نکات مهم دیگر:
- استفاده از چراغ مخصوص با رفلکتور آلومینیوم آنودایز شده برای تابش یکنواخت و جلوگیری از پراکندگی نور.
- قرار دادن پارچه سفید روی تخت نوزاد تا نور بهتر منعکس شود و پوشش بیشتری به بدن نوزاد برسد.
- استفاده حتماً از چشمبند برای محافظت از چشمهای نوزاد در برابر نور مستقیم.
- ساعات تابش نور باید دقیقاً طبق دستور پزشک باشد و تا بهبودی کامل رعایت شود. معمولاً نوزاد باید تا حد امکان برهنه باشد (به جز چشمبند و پوشک) تا سطح بیشتری از پوست در معرض نور قرار گیرد.
در صورت نیاز به مشاوره برای نصب و راهاندازی، همکاران ما در روشنگر لامپ آماده پاسخگویی هستند.
بهترین لامپ فتوتراپی کدام برند است؟
در بازار دو دسته اصلی لامپ برای درمان زردی وجود دارد: فلورسنت و LED.
لامپهای LED عمدتاً ساخت چین هستند و اغلب فاقد رزومه معتبر میباشند. در برخی موارد، طیف نور بالاتر یا پایینتر از استاندارد دارند که میتواند باعث سوختگی پوست یا درمان ناکارآمد شود. بسیاری از این لامپهای LED طیف بسیار ضعیفی دارند که عملاً با آنچه لامپسازان حرفهای تولید میکنند تفاوت فاحشی دارد.
در مقابل، لامپهای فلورسنت همچنان توسط شرکتهای بزرگ مانند فیلیپس و ناروا تولید میشوند و کیفیت بسیار بالایی دارند.
شرکت فیلیپس با تجربه طولانی در تولید لامپهای تخصصی پوستی، همچنان به تولید فلورسنت برای این کاربرد پایبند است. گزارشهای معتبر پزشکی نشان میدهد که لامپهای فلورسنت حرفهای (بهویژه فیلیپس) روند درمانی کوتاهتر، مطمئنتر و بدون عوارض بیشتری برای نوزاد فراهم میکنند.
ناروا آلمان نیز برند معتبر دیگری است که محصولات باکیفیتی عرضه میکند.
اولویت خرید:
- فیلیپس (اولویت اول)
- ناروا (در صورت عدم دسترسی به فیلیپس)
نکته بسیار مهم: حتماً لامپ اصل را از واردکننده معتبر تهیه کنید تا از اجناس تقلبی در امان بمانید.
مجموعه روشنگر لامپ با سالها تجربه در واردات انواع لامپ تخصصی UV (برای درمان بیماریهای پوستی بزرگسالان و خردسالان)، محصولات اصل فیلیپس و ناروا را عرضه میکند. همچنین انواع ترانس الکترونیک حرفهای از برندهای فیلیپس و اسرام (نصبشده و آماده روی چراغ مخصوص) موجود است تا شما در بهترین حالت ممکن با استفاده از این تجهیزات در منزل از فرزند خود مراقبت کرده و بهبودی سریع حاصل شود.
اگر سؤالی دارید، با کارشناسان روشنگر لامپ در ارتباط باشید