آیا داروهای اعصاب، کلید آرامشاند یا قفسی پنهان؟ گفتگو با دکتر ماسکین
داروهای اعصاب، بهویژه داروهای ضد روانپریشی نسل دوم (SGAs)، موضوعی پیچیده و پربحث در دنیای روانپزشکی هستند. در حالی که این داروها میتوانند در کنترل علائم بیماریهای روانپزشکی نقش مؤثری داشته باشند، اما مصرف آنها با عوارض جانبی بالقوه نیز همراه است. در همین راستا، در نشست سالانه انجمن روانپزشکی آمریکا (APA) در سال 2025، جان جی. میلر، MD، سردبیر نشریه Psychiatric Times، با فیلیپ آر. ماسکین، MD، MA، DFLAPA، LFACLP، از صاحبنظران برجسته در زمینه روانداروشناسی به گفتگو نشست تا به بررسی جنبههای مختلف مصرف داروهای ضد روانپریشی بپردازد.
داروهای ضد روانپریشی نسل دوم (SGAs): تیغ دولبه؟
داروهای ضد روانپریشی جایگاه ویژهای در ذهن متخصصان بالینی روانپزشکی و عموم مردم دارند. دکتر ماسکین در این گفتگو به نحوه انتخاب و استفاده از داروهای ضد روانپریشی نسل دوم (SGAs) اشاره کرد و از حاضران خواست تا آستانه تجویز این داروها را مورد ارزیابی قرار دهند. او تاکید کرد که مصرف این داروها باید با دقت و احتیاط صورت گیرد، چرا که به گفتهی او: «داروهای ضد روانپریشی مجموعهای از عوارض جانبی را به همراه دارند که پس از شروع، برگشتپذیر نیستند.» این عوارض شامل سندرم متابولیک، افزایش وزن، دیابت و اختلالات حرکتی مانند دیسکینزی tardive میشوند که برخی از آنها نادر و برخی دیگر شایعتر هستند.
عملکرد SGAs مبتنی بر تاثیرگذاری بر فعالیت انتقالدهندههای عصبی در مغز، به ویژه دوپامین و سروتونین است. این داروها به طور کلی گیرندههای D2 دوپامین و گیرندههای 5-HT2A سروتونین را مسدود میکنند و در مقایسه با نسل اول داروهای ضد روانپریشی، با خطر کمتری از بروز علائم خارج هرمی همراه هستند.[^1]
دکتر ماسکین همه را تشویق کرد که از خود بپرسند: آیا ما خیلی سریع داروهای SGAs را تجویز میکنیم؟ آیا جایگزینهای بهتر و ایمنتری در دسترس هستند؟ آیا در قطع مصرف آنها پس از بهبود علائم، بیش از حد کند عمل میکنیم؟ آیا در تجویز SGAs در صورت لزوم، خیلی مردد هستیم؟ دیدگاه ما نسبت به مصرف گسترده خارج از برچسب (off-label) این داروها چیست؟
همکاری پزشک و بیمار: کلید درمان موفق
دکتر ماسکین بر اهمیت همکاری نزدیک پزشک و بیمار در تعیین بهترین استراتژی درمانی تاکید کرد و گفت که پزشکان باید با بیماران خود “به عنوان یک تیم” کار کنند. او همچنین افزود: «من دوست دارم بیماران تا حد امکان اطلاعات کسب کنند. به نظر من، این کار آنها را به شریک بهتری در درمان تبدیل میکند. بیماران از یادگیری در مورد این مسائل لذت میبرند.»
علاوه بر این، دکتر ماسکین توصیه میکند که پس از دستیابی بیماران به بهبودی، دوز داروهای ضد روانپریشی به تدریج کاهش یابد و بیماران برای همیشه بر روی این داروها نگه داشته نشوند، زیرا خطر اختلالات حرکتی، هرچند کم، اما صفر نیست.[^2]
درباره متخصصان:
دکتر جان جی. میلر مدیر پزشکی سلامت مغز در Exeter، نیوهمپشایر، سردبیر نشریه Psychiatric Times، روانپزشک مشاور داوطلب در مرکز سلامت روان Seacoast، Exeter/Portsmouth، NH و روانپزشک مشاور در انجمن مدیتیشن Insight، Barre، ماساچوست است.
دکتر فیلیپ آر. ماسکین استاد روانپزشکی و مشاور ارشد در روانپزشکی مشاورهای در مرکز پزشکی دانشگاه کلمبیا ایروینگ در نیویورک، نیویورک است. او همچنین عضو هیئت تحریریه نشریه Psychiatric Times است.
منابع:
[^1]: Chokhawala K, Stevens L. Antipsychotic medications. StatPearls. 2023 Feb 26.
[^2]: Matthews M, Gratz S, Adetunji B, et al. Antipsychotic-induced movement disorders. Psychiatry (Edgmont). 2005;2(3):36–41.
