کشف دری مخفی در قلعه گالیچ: رازهای ۳۰۰ ساله از دل تاریخ بیرون آمد!
در شهر آرام و خوشمنظرهی گالیچ، واقع در غرب اوکراین، یک کشف باستانشناسی بسیار مهم، خبرساز شده است. یک اتاقک پنهان در زیر ویرانههای قلعه گالیچ (Galician Castle)، برای نزدیک به سه قرن مهروموم باقی مانده بود و از آسیب زمان و نیروهای ویرانگری که این منطقه را درنوردیدند، در امان ماند. اکنون، باستانشناسان در حال رمزگشایی از رازهای این اتاقک هستند تا نگاهی نادر و ارزشمند به دوران قرون وسطی داشته باشند.
فضایی مخفی در زیر آوار
همه چیز با یک یافتهی غیرمنتظره در سال ۲۰۲۳ آغاز شد. باستانشناسان آکادمی ملی علوم اوکراین (National Academy of Sciences)، در حین کاوش در بقایای یک برج فروریخته در قلعه گالیچ، به یک کانال باریک تهویه برخوردند. در ابتدا، این کانال چندان قابل توجه به نظر نمیرسید، اما همین دریچه، آنها را به سمت کشف یک اتاقک مهرومومشده هدایت کرد؛ اتاقکی که از زمان جنگهای ترک و لهستان در سال ۱۶۷۶ میلادی، از نظرها پنهان مانده بود. حجم عظیم تلاش و کوششی که برای نمایان ساختن این فضا صرف شد، گواهی است بر این واقعیت که این اتاقک قرنها در زیر خاک و آوار مدفون بوده است.
باستانشناسان برای بیش از یک سال، به طور خستگیناپذیر کار کردند و بیش از ۱۵۰ متر مکعب آوار را با دست جابجا کردند. به گفته ولادیمیر اولینیک (Vladimir Oleynik)، مدیر این سایت باستانشناسی، به دلیل حفظ یکپارچگی این مکان تاریخی، امکان استفاده از ماشینآلات وجود نداشت و تمامی کارها باید به صورت دستی انجام میشد. همین توجه دقیق و وسواسگونه به جزئیات بود که منجر به کشف این اتاقک شد؛ بخشی فراموششده از تاریخ که اکنون در حال نمایان شدن است.
تاریخ نظامی حکشده بر دیوارهای اتاقک
این اتاقک، تنها یک کنجکاوی باستانشناسی نیست. بررسیهای اولیه نشان میدهد که این فضا ممکن است یک سنگر (casemate) بوده باشد؛ یک سازهی نظامی مستحکم که برای مقاومت در برابر سختیهای نبرد طراحی شده بود. شواهدی که در داخل اتاقک یافت شده، از جمله لکههای تیره دوده بر روی دیوارها، نشاندهندهی کاربرد احتمالی آن در زمان درگیریها است؛ شاید به عنوان فضایی برای نگهداری سلاح یا حتی به عنوان یک موضع دفاعی مستحکم برای توپخانه.
فراتر از کارکرد نظامی، این اتاقک نمادی قدرتمند از نقش قلعه در تاریخ پر فراز و نشیب اوکراین است. قلعه گالیچ، یا همان قلعه استاراستا (Starasta Castle) که گاهی اوقات از آن یاد میشود، در طول قرن هفدهم میلادی، یک دژ نظامی حیاتی بود. در جریان جنگهای ترک و لهستان در سال ۱۶۷۶ میلادی، قلعه زیر بمباران شدید نیروهای عثمانی قرار گرفت و اعتقاد بر این است که انفجار ناشی از این حمله، در نهایت باعث مهروموم شدن اتاقک و حفظ آن برای قرنها شد. این لحظه خشونتبار، با تمام ویرانیهایی که به بار آورد، ناخواسته از اتاقک و محتویات آن محافظت کرد و آن را به یک کپسول زمانی فوقالعاده تبدیل نمود.
معمای تونلها
همزمان با ادامهی کار باستانشناسان، معمای دیگری نیز به تدریج در حال آشکار شدن است. یک شکاف کوچک در یکی از دیوارهای اتاقک، باعث برانگیخته شدن علاقهی دوباره و گمانهزنیهایی شده است. آیا این شکاف میتواند ورودی یک شبکهی تونل زیرزمینی باشد؟ افسانههای محلی، مدتها است که از وجود گذرگاههای مخفی در زیر قلعه گالیچ سخن میگویند؛ تونلهایی که گفته میشود به عنوان مسیرهای فرار برای کسانی که در آشفتگی جنگ گرفتار شده بودند، مورد استفاده قرار میگرفتند. یکی از این افسانهها، داستان فرار جسورانهی دختر یکی از بزرگان گالیچ را روایت میکند که به همراه معشوق خود، از طریق همین تونلها از قلعه گریخت.
آیا این داستانها که نسل به نسل منتقل شدهاند، میتوانند حاوی ذرهای حقیقت باشند؟ کشف شکاف در دیوار اتاقک، به این افسانههای محلی، اعتبار تازهای میبخشد. اگرچه هنوز وجود هیچ تونلی تأیید نشده است، اما این احتمال همچنان وسوسهانگیز باقی میماند. اگر این گذرگاهها واقعاً وجود داشته باشند، میتوانند درک عمیقتری از تاریخ قلعه و نقش آن در دفاع از منطقه ارائه دهند.
یک قلعه با قصههای فراوان برای گفتن
قلعه گالیچ، که در اصل در قرن دوازدهم میلادی به عنوان یک استحکامات چوبی ساخته شد، در طول قرنها، مراحل متعددی از ساخت و ساز و بازسازی را پشت سر گذاشته است. از بازسازی سنگی آن در قرن چهاردهم میلادی تحت رهبری کازیمیر سوم کبیر (Casimir III the Great) تا طراحی مجدد آن در قرن هفدهم میلادی توسط معمار فرانسیسکو کوراتزینی (Francisco Corazzini)، این قلعه شاهد طیف گستردهای از رویدادهای تاریخی بوده است. کشف اخیر این اتاقک پنهان در زیر دیوارهای آن، تنها تازهترین فصل در داستان در حال جریان این دژ است.
همزمان با ادامهی کار برای حفاری اتاقک و کاوش در تونلهای احتمالی زیر آن، یک چیز قطعی است: قلعه گالیچ، رازهای بیشتری از آنچه تصور میکردیم در خود جای داده است. هر سنگ از ساختار آن، هر وجب از خاک آن، پتانسیل آشکارسازیهای جدید را دارد و درک تازهای از تاریخ نظامی قرون وسطایی اوکراین ارائه میدهد.
