درمان زخمهای عاطفی و تقویت پیوند عاشقانه با تکنیکهای EFT و EMDR
مقدمه: تلفیق دو رویکرد مؤثر در درمان زوجین
در رساله دکتری خود، به بررسی این موضوع پرداختم که چگونه درمانگران آموزشدیده و دارای گواهینامه در هر دو روش درمان متمرکز بر هیجان (EFT) و حساسیتزدایی از طریق حرکت چشم و پردازش مجدد (EMDR)، این دو روش را در کار با زوجها ادغام میکنند. پس از اخذ مدرک دکترای روانشناسی (PsyD) در سال ۲۰۲۰، به تحقیق در این زمینه در نوشتهها، کار بالینی و مشاوره با درمانگران EFT و EMDR ادامه دادهام. تاکنون چندین مقاله و فصل کتاب در این زمینه منتشر کردهام، در پادکستهایی (از جمله پادکست انجمن بینالمللی EMDR) حضور یافتهام و در کنفرانسهای متعددی سخنرانی کردهام.
این مقاله بیشتر برای درمانگران آگاه به تروما که از EFT یا EMDR با زوجها استفاده میکنند، مناسب است. با این حال، سعی کردهام زبان آن را برای عموم، مراجعان درمانی و خوانندگان کنجکاو نیز قابل فهم نگه دارم.
چرا EFT و EMDR مکمل یکدیگرند؟
ناسازگاری در روابط زناشویی اغلب ریشه در تجربیات تروماگونه و پردازشنشده دارد (Linder و همکاران، ۲۰۲۲a, b). EMDR، به عنوان یک روش درمانی مبتنی بر پردازش اطلاعات مغزی، برای مقابله با پاسخهای ناسازگار و تقویتکننده متقابل در روابط زوجین بسیار مناسب است. وقتی این روش در کنار EFT (درمانی که هدف آن کمک به زوجها برای شکستن الگوهای منفی تخریبگر رابطه است) استفاده شود، میتواند پیشرفت درمانی را با هدف قرار دادن ریشههای عمیقتر و اغلب نادیده گرفتهشده آشفتگیهای عاطفی تسریع کند.
همانطور که گفته میشود: “آنچه هیستریک است، تاریخی است.” EMDR میتواند با بازگشت به ریشههای تاریخی، واکنشهای هیجانی افراطی زوجها را هدف قرار داده و از حساسیت آن بکاهد.
بیشتر مدلهای درمان زوجها (از جمله EFT) عمدتاً بر زمان حال تمرکز میکنند و این ممکن است باعث شود “فیل در اتاق” نادیده گرفته شود: ترومای درماننشدهای که همچنان بر تعاملات زوجها تأثیر میگذارد. تحقیقات من نشان داده است که ادغام EMDR با EFT میتواند به زوجها کمک کند تا:
- بینش عمیقتری نسبت به چرخههای منفی خود به دست آورند.
- تنظیم هیجانی بهتری داشته باشند.
- نتایج درمانی سریعتر و مؤثرتری تجربه کنند.
البته، این ادغام بدون چالش نیست. ۱۳ درمانگری که با آنها مصاحبه کردم، گزارش دادند که اگرچه ترکیب این دو روش مؤثر است، اما از نظر بالینی پیچیده و گاهی پرخطر است (Linder و همکاران، ۲۰۲۲a, b). با این حال، موارد بسیاری وجود داشته است که EMDR موانع درمانی را در روابطی که علیرغم درمان قبلی با EFT بهبود نیافته بودند، برطرف کرده است.
تروما ماهیتی رابطهای دارد
“ما در رابطه زخمی میشویم و در رابطه بهبود مییابیم” (هرمان، ۲۰۲۲؛ لیندر، ۲۰۲۰). تروما فرد را منزوی میکند، اما ارتباط، درمانگر است. تروما اغلب از زخمهای رابطهای اولیه مانند خیانت، رها شدن یا بیتوجهی ناشی میشود. در EMDR، ما خاطراتی را هدف قرار میدهیم که بار هیجانی بالایی دارند—خاطراتی که به تجربیات اولیه “دیده نشدن”، “احساس ناامنی” یا “بیارزش بودن” مرتبط هستند. این خاطرات اغلب در الگوهای ناراحتی کنونی زوجها خود را نشان میدهند.
اگرچه از سال ۲۰۰۷ پروتکلهای گروهی و زوجی برای EMDR توسعه یافتهاند، اما این روش عمدتاً یک درمان فردی باقی مانده است. استفاده از آن در درمان زوجها نیازمند تمرکز بر پویایی رابطه است، نه تبدیل کردن جلسات زوجدرمانی به دو جلسه موازی درمان فردی.
مزایای ادغام EMDR در درمان زوجین
- کاهش شخصیسازی واکنشها: کمک به زوجها برای درک این موضوع که واکنشهایشان ریشه در زخمهای گذشته دارد، نه رابطه کنونی.
- تقویت بلوغ هیجانی: وقتی مراجعان بخشهای زخمخورده درون خود را پردازش میکنند، میتوانند در رابطه به عنوان بزرگسالانی پایدارتر حضور یابند.
- تسهیل همدلی: تکنیک “بازگشت شناور” در EMDR (که در آن به مراجعان کمک میشود تا خاطرات کودکی مرتبط با ناراحتی کنونی را شناسایی کنند) به زوجها اجازه میدهد آسیبپذیری یکدیگر را ببینند. واکنشی که ممکن است انتقادی به نظر برسد، میتواند به عنوان دردی از گذشته درک شود و همدلی را افزایش دهد.
- هدف قرار دادن زخمهای رابطهای اولیه: EMDR به مراجعان کمک میکند تجربیات “به اندازه کافی خوب نبودن” یا “بیارزش دیده شدن” در خانواده اصلی را پردازش کنند—خاطراتی که اغلب به تعارضات فعلی دامن میزنند.
وضعیت کنونی ادغام این دو روش
ادغام EMDR در زوجدرمانی همچنان امیدوارکننده اما پیچیده است. با وجود حدود ۳۰ اثر منتشرشده در این زمینه، هنوز راهنمای گامبهگام مشخصی برای جمعیتهای مختلف زوجها توسعه نیافته است. در جامعه EFT، این شناخت در حال رشد است که EFT به تنهایی ممکن است برای درمان تروما کافی نباشد. یک رویکرد ترکیبی میتواند همزمان نیازهای دلبستگی زوجها را در اولویت قرار دهد و از EMDR برای پردازش آسیبهای رابطهای گذشته استفاده کند.
آینده درمان تروما در روابط
به نظر میرسد حوزه درمان رابطه و تروما به سمت پروتکلهای رابطهمحورتر در حال حرکت است. اگرچه EMDR فردی میتواند مؤثر باشد، اما برای بسیاری از مراجعان محدودیتهای غیرضروری ایجاد میکند. همانطور که کوان (۲۰۰۶) دریافت، دلبستگی ایمن میتواند محرکی قدرتمند برای بهبود هیجانی باشد.
ادغام EMDR در کار با زوجها مانند سرمایهگذاری در یک استارتاپ هوش مصنوعی است: ریسک و پاداش هر دو بالاتر از درمان فردی سنتی است. اگرچه تحقیقات بیشتری در این زمینه نیاز است، اما پتانسیل بالینی آن روزبهروز قانعکنندهتر میشود.
برای یافتن درمانگری که در هر دو روش EMDR و EFT آموزش دیده است، میتوانید از دایرکتوری درمانگران Psychology Today استفاده کنید.
