آیا میدانستید؟ سگهای گرینلندی؛ نژادی باستانیتر از آنچه تصور میکنید!
سگهای سورتمهکش گرینلند، که در زبان گرینلندی با نام Qimmeq شناخته میشوند، قرنهاست که نقش حیاتی در قطب شمال ایفا کرده و به مردم اینوئیت در سختترین شرایط محیطی کمک میکنند. اما تحلیلهای جدید DNA از سگهای مدرن و باستانی، جزئیات شگفتانگیزی را در مورد تاریخ عمیق این نژاد آشکار میکند؛ تاریخی که قدمت آن به ۱۰۰۰ سال پیش بازمیگردد. محققان بر این باورند که این نژاد سگ میتواند قدیمیترین نوع خود باشد، احتمالاً قدیمیتر از هر نژاد دیگری روی زمین.
داستان ناگفته سگهای سورتمهکش گرینلند
سگهای سورتمهکش برای بیش از ۹۵۰۰ سال جزء لاینفک زندگی قطبی بودهاند و جمعیتهای بومی قطب شمال را قادر ساختهاند تا در برخی از سختترین شرایط جهان زنده بمانند و رشد کنند. سگ سورتمهکش گرینلندی نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ این سگ تقریباً یک هزاره است که در کنار مردم اینوئیت در گرینلند کار میکند. اگرچه اهمیت این نژاد هرگز متزلزل نشده است، اما اکنون با تهدیدهای قابل توجهی روبرو است. تغییرات آب و هوایی به سرعت محیط زیست را تغییر میدهد و افزایش استفاده از اسنوموبیلها منجر به کاهش چشمگیر جمعیت این سگهای سورتمهکش شده است؛ از ۲۵۰۰۰ قلاده در سال ۲۰۰۲ به تنها ۱۳۰۰۰ قلاده در سال ۲۰۲۰.
کاهش سریع جمعیت، نگرانیهایی را در بین دانشمندان برانگیخته و آنها را ترغیب کرده است تا به سرعت برای مستندسازی تنوع ژنتیکی باقیمانده این نژاد اقدام کنند. مواد ژنتیکی سگهای سورتمهکش مدرن گرینلند و سگهای یافت شده در محوطههای باستانی اکنون به دقت مورد تجزیه و تحلیل قرار میگیرند تا میراث این نژاد بهتر درک شود و به تلاشهای حفاظتی آینده کمک کند.
یافتههای ژنتیکی پیوندهای عمیق تاریخی را آشکار میکنند
تاتیانا فوئربورن (Tatiana Feuerborn)، محقق فوق دکترا در مؤسسات ملی بهداشت ایالات متحده، تیمی را رهبری کرد که ژنوم ۹۲ سگ سورتمهکش را تعیین توالی کردند، که دورهای حدود ۸۰۰ سال را پوشش میدهد. کار آنها یافتههای چشمگیری را آشکار کرد. با مقایسه DNA این سگها با دادههای بیش از ۱۹۰۰ ژنوم سگ منتشر شده دیگر، این تیم دریافت که سگهای سورتمهکش گرینلندی به یک گروه ژنتیکی منحصر به فرد تعلق دارند. این گروه شامل سگهای باستانی قطب شمال، به ویژه یک سگ ۳۷۰۰ ساله آلاسکایی است که نشاندهنده ارتباط دیرینه بین این نژادها است.
دادههای ژنتیکی، نگاهی اجمالی و جذاب به جابجایی مردم اینوئیت ارائه میدهد. این دادهها از این نظریه حمایت میکنند که مهاجرت جمعیت اینوئیت از شمال کانادا به گرینلند حدود ۲۰۰ سال زودتر از تاریخ سنتی رخ داده است. این میتواند به این معنی باشد که مردم اینوئیت مدتها قبل از مهاجران نورس (Norse settlers) وارد گرینلند شدهاند و درک قبلی ما از تاریخ اولیه قطب شمال را به چالش میکشند.
داستان ژنتیکی Qimmit
علیرغم برخی تعاملات تاریخی با استعمارگران اروپایی در قرن هجدهم، سگ سورتمهکش گرینلندی، Qimmit، تا حد زیادی از نژادهای سگ اروپایی جدا مانده است. این مطالعه نشان داد که سگهای سورتمهکش گرینلندی به چهار گروه ژنتیکی متمایز تقسیم میشوند که هر کدام به مناطق جغرافیایی خاصی در سراسر گرینلند مرتبط هستند. این یافته بر اهمیت ارتباط عمیق این نژاد با جمعیتهای بومی اینوئیت و شیوههای فرهنگی آنها تأکید میکند.
تحقیقات این تیم فراتر از ردیابی نسب است: «تا به امروز، مطالعه سگها با استفاده از DNA باستانی بر بازههای زمانی و مقیاسهای جغرافیایی گسترده متمرکز بوده است. نتایج این مطالعه، پایهای برای کار آینده با استفاده از ژنومهای سری زمانی از جمعیتهای منطقهای برای مطالعه تکامل موضعی حیوانات شکلگرفته توسط انسانها و محیطها ارائه میدهد.» با کاهش تعداد Qimmit و تغییر سریع محیط زیست آن، درک بنیان ژنتیکی آن برای حفظ این نژاد قابل توجه ضروری است.
