ذهن برتر: روانپزشکی نوین در خدمت ارتقای توانمندیهای ذهنی شما
آیا به دنبال راهی برای ارتقای توانمندیهای ذهنی خود هستید؟ روانپزشکی نوین با رویکردهای نوآورانه، از جمله روانشناسی مثبتگرا، روانپزشکی سبک زندگی، و حتی بهرهگیری از هوش مصنوعی، در تلاش است تا به شما در این مسیر کمک کند. در این مقاله، به بررسی این رویکردها و چالشهای پیش روی آنها میپردازیم.
روانپزشکی ارتقادهنده: رویکردی نوظهور
شاید با شنیدن عنوان این مقاله تعجب کرده باشید، زیرا در حال حاضر حوزه مشخصی به نام “روانپزشکی ارتقادهنده” وجود ندارد. این عنوان از مقالهای در مجله Time الهام گرفته شده که به بررسی المپیک جدیدی میپردازد. آرون دسوزا، رئیس “بازیهای ارتقا یافته” میگوید: “ما میتوانیم انسانهای نسخه ۲.۰ را خلق کنیم.” این در حالی است که چارلز یسالیس، استاد بازنشسته سیاستگذاری سلامت از دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، این ایده را “یادآور سیرکهای رومی” میداند.
در مقالهای دیگر، شعار جدید المپیک “سریعتر، بالاتر، قویتر – با هم” مورد بحث قرار گرفت و چگونگی ارتباط آن با روانپزشکی بررسی شد. مقاله Time نیز به نوعی با روانپزشکی مرتبط است، زیرا به شدت از داروهای ارتقادهنده عملکرد حمایت میکند؛ همان داروهایی که در المپیک سنتی ممنوع هستند. هدف این است که با این داروها در مسابقات مشابه، سریعتر، بالاتر و قویتر حرکت کرد، اما شاید نه “با هم”. جای تعجب نیست که پزشکان آشنا با این داروها اختلاف نظرهای شدیدی دارند؛ نگرانی اصلی آنها کمبود اطلاعات در مورد برخی از این داروها، به ویژه عدم قطعیت در مورد عوارض طولانیمدت آنها است.
بازیهای ارتقا یافته: تلاش برای افزایش تواناییهای انسانی
منطق اصلی “بازیهای ارتقا یافته” پیشنهادی، که قرار است حدود یک سال دیگر در لاس وگاس برگزار شود، این است: چرا تواناییهای انسانی را با هر وسیلهای که لازم است افزایش ندهیم؟ انسانها در طول تاریخ این کار را انجام دادهاند. به عنوان مثال، مواد بومی که به استقامت، کاهش اضطراب، بهبود تندرستی و تقویت تخیل کمک میکنند. این تلاش امروز نیز با مصرف گسترده و پنهانی مواد روانگردان، به ویژه در دوزهای بسیار کم (میکرودوز)، که در غیر این صورت غیرقانونی هستند، ادامه دارد.
روانشناسی مثبتگرا و روانپزشکی: تمرکز بر نقاط قوت
در سالهای اخیر، شاهد توسعه روانشناسی مثبتگرا و روانپزشکی بودهایم. هدف از این رویکردها، تقویت ویژگیهایی مانند انعطافپذیری، خردمندی، مهربانی و معنای زندگی است. این اهداف مثبت، به ویژه در زمان رهبران اقتدارگرا و سرکوبگر، اهمیت ویژهای پیدا میکنند و در تضاد با تاکید بر همدلی، شفقت و مهربانی هستند که توسط نخستوزیر سابق نیوزیلند، جاسیندا آردرن، به نمایش گذاشته شد.
روانپزشکی سبک زندگی: رویکردی جامع به سلامت روان
بازگشت دوباره روانپزشکی سبک زندگی، یکی دیگر از تحولات مرتبط با این موضوع است. در واقع، این موضوع، محور اصلی نشست سالانه انجمن روانپزشکی آمریکا بود. تمرکز اصلی این رویکرد، بر رژیم غذایی، ورزش و مدیتیشن برای بیماران و به طور ضمنی، برای خود ما است.
هوش مصنوعی: ابزاری برای ارتقای تواناییهای ذهنی؟
ظهور هوش مصنوعی، که تا حدی برای تکمیل و افزایش تواناییهای ذهنی ما طراحی شده است، موضوع دیگری است که باید به آن توجه کرد. اگرچه هنوز از آن استفاده نکردهام، اما همه ما شاهد ادغام هوش مصنوعی در زندگی روزمره بودهایم، از جمله تحقیق، برنامهریزی و نوشتن برای برخی افراد و متخصصان. اما این ارتقا چه هزینههای بالقوهای میتواند داشته باشد؟ علاوه بر خطرات ناشی از مشارکتهای نادرست هوش مصنوعی، آیا چنین ارتقایی میتواند در نهایت منجر به کاهش تواناییها، استقلال، ایمنی و اهمیت ما به عنوان انسان شود؟
ضرورت ارتقا: راهی برای بقا؟
با این حال، به نظر میرسد که ارتقا میتواند بسیار مهم باشد، حتی تا حدی که ما را از نابودی ناشی از جنگها، تغییرات آب و هوایی، خود هوش مصنوعی و مواردی از این قبیل نجات دهد. طبیعت انسان، ریشه آسیبپذیریهای مزمن ما در برابر ترس، قربانی کردن و سپس تسلط بر “دیگری”، با تکامل طبیعی تغییر چندانی نکرده است، حتی اگر تواناییهای فنی ما به شدت بهبود یافته باشد.
پرورش نسل آینده: رویایی دستنیافتنی؟
تربیت فرزند همواره جایگاه مطلوبی خواهد داشت و هرچه بیشتر ویژگیهای مثبت و تحمل ما تقویت شود، بهتر است. اما چنین رویههای جهانی تربیت فرزند، در بهترین حالت، رویایی دستنیافتنی به نظر میرسد. به طور عملیتر، اگر به درستی و با ایمنی استفاده شود، آیا چیزی شبیه به مواد روانگردان با دوز کم و آنچه “هوش مصنوعی دانشمند” نامیده میشود که صداقت را در اولویت قرار میدهد، میتواند به ما کمک کند تا با هم به سوی بهبودی – و سریعتر – تکامل یابیم؟
به نظر شما تمرکز بیشتر بر ارتقا در روانپزشکی چه مزایا و معایبی دارد؟
دکتر موفیک: روانپزشکی برجسته که در جنبههای فرهنگی و اخلاقی روانپزشکی تخصص دارد و اکنون در دوران بازنشستگی به عنوان روانپزشک اجتماعی خصوصی و داوطلبانه فعالیت میکند. او نویسنده و سخنران پرکاری است و از زمان ظهور همهگیری کووید-۱۹، یک ستون روزانه با عنوان “دیدگاههای روانپزشکی درباره اخبار روزانه” و یک ویدیوی هفتگی با عنوان “روانپزشکی و جامعه” را منتشر کرده است. او برای دریافت جایزه بشردوستانه آبراهام هالپرن ۲۰۲۴ از انجمن روانپزشکی اجتماعی آمریکا انتخاب شده است. پیش از این، در سال ۲۰۱۶ جایزه اداری انجمن روانپزشکی آمریکا، در سال ۲۰۰۲ عنوان “قهرمان روانپزشکی عمومی” از سوی رئیس مجمع APA و در سال ۱۹۹۱ جایزه روانپزشک نمونه از اتحاد ملی بیماریهای روانی را دریافت کرده است. وی سومین سخنرانی ربی جفری بی. استیفمن را در کنیسه شاره امث در سنت لوئیس در یکشنبه، ۱۹ مه ۲۰۲۴ ارائه کرد. او حامی و فعال در زمینه مسائل بهداشت روان مرتبط با بیثباتی آب و هوا، فرسودگی شغلی پزشکان و بیگانههراسی است. او اکنون در حال ویرایش آخرین کتاب از یک مجموعه ۴ جلدی در مورد ادیان و روانپزشکی برای انتشارات اسپرینگر است: اسلامهراسی، یهودیستیزی، مسیحیت، و اکنون ادیان شرقی و معنویت. او در هیئت تحریریه Psychiatric Times خدمت میکند.
منابع:
- Gregory S: Power Play. Time. June 9, 2025: 59-61.
- Jeste DV. Positive Psychiatry: its time has come. J Clin Psychiatry. 2015;76(6): 675-683.
- Ardern J. A Different Kind of Power. Crown; 2025.
- Bengio Y. How to make AI safe. Time. June 9, 2025; 17-18.
