بحران بودجهی پژوهش ریاضی در آمریکا: تهدیدی برای آیندهی علم
آیا میدانستید که بودجهی پژوهشهای ریاضی در آمریکا با کاهش چشمگیری مواجه شده است؟ این بحران که میتواند پیامدهای جدی برای پیشرفت علم در این کشور داشته باشد، موضوع اصلی این مقاله است.
تحقیقات ریاضی برخلاف بسیاری از حوزههای دیگر، به تجهیزات و امکانات آزمایشگاهی گرانقیمت نیازی ندارد. محققان ریاضی برای کاوش اسرار اعداد اول، بررسی اشکال هندسی پیچیده، یا کشف رازهای بنیادی جهان هستی، به آزمایشگاههای خاص و تجهیزات پیشرفته احتیاجی ندارند. بودجهی پژوهشهای ریاضی عمدتاً صرف برگزاری همایشها، کارگاهها و جلسات پژوهشی میشود؛ جایی که ریاضیدانان گرد هم میآیند تا چالشهای پیچیدهترین مسائل ریاضی را بررسی کنند. همچنین، این بودجه از پژوهشگران، دانشجویان دکترا، و ریاضیدانان جوان و مستعد نیز حمایت میکند.
اما در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ، بنیاد ملی علم آمریکا (NSF) بخش قابل توجهی از این بودجه را لغو یا کاهش داده است. کارشناسان معتقدند این امر میتواند برای حال و آیندهی این رشتهی علمی فاجعهبار باشد. به عنوان نمونهای از این کاهش بودجه، میتوان به لغو بودجهی همایش پژوهشی انجمن زنان ریاضیدان (Association for Women in Mathematics) در ویسکانسین اشاره کرد؛ همایشی که تنها چهار روز کاری قبل از شروع آن، در ماه می، لغو شد. این تهدید، انجمن ریاضی آمریکا (American Mathematical Society) را بر آن داشت تا یک میلیون دلار کمک مالی برای حمایت از برنامههایی که بودجهی فدرال آنها قطع شده یا در هالهای از ابهام قرار دارد، اختصاص دهد. این کمکهای مالی به عنوان شبکهی حمایتی موقتی برای ادامهی فعالیت برنامههای ریاضی، پژوهشگران و دپارتمانهای مربوطه در نظر گرفته شده است، اما راه حلی دائمی نیست. (توضیح: نویسندهی این مقاله در حال حاضر دارای بورسیه AAAS Mass Media Fellowship در مجلهی Scientific American است که توسط انجمن ریاضی آمریکا حمایت میشود.)
ریگان هیگینز، رئیس انجمن زنان ریاضیدان و ریاضیدان دانشگاه تکنولوژی تگزاس میگوید: «کاهش بودجه بسیار شدید است و تمام حوزه ریاضیات را تحت تاثیر قرار خواهد داد.»
اهمیت گردهماییها در پیشرفت ریاضیات
فیلمها و برنامههای تلویزیونی اغلب ریاضیدانان را در انزوا و مشغول نوشتن روی تختههای سیاه نشان میدهند، اما این تصویری نادرست است. هیگینز میگوید: «هیچکدام از ما بهطور جداگانه کار نمیکنیم.» در واقع، ریاضیدانان بهشدت به توانایی خود در گردهمایی و تبادل ایدهها با همتایان خود متکی هستند؛ شاید حتی بیشتر از پژوهشگران در سایر رشتهها. همایشها، کارگاهها و جلسات پژوهشی برای ریاضیدانان تنها فرصتی برای به اشتراک گذاشتن یافتهها و ایجاد شبکهی ارتباطی نیستند، بلکه لحظاتی حیاتی برای حل مشکلات پیچیده با همکاری همکاران، طرح پرسشهای نوآورانه و تولید ایدههای جدید هستند.
دارلا کرامر، مدیر اجرایی انجمن زنان ریاضیدان میگوید: «ریاضیات یک علم فکری و ارتباطی است، بنابراین ما به بودن در کنار یکدیگر برای به اشتراک گذاشتن ایدهها و پیشبرد علم متکی هستیم.» جان مایر، مدیرعامل انجمن ریاضی آمریکا نیز میگوید: «توانایی ریاضیدانان در گردهمایی و گفتگو با یکدیگر، برای پویایی این حوزه کاملاً ضروری است.»
کاهش شدید بودجهی NSF
بودجهی فدرال، عمدتاً از طریق NSF، بخش قابل توجهی از بودجهی ریاضیات را تشکیل میدهد. اما در دوران ریاست جمهوری ترامپ، بخش زیادی از این بودجه در حال از بین رفتن است. در ماه آوریل، به کارمندان NSF دستور داده شد تا «تا اطلاع ثانوی، از اعطای هرگونه بودجه خودداری کنند». در طول ۱۰ سال گذشته، بهطور متوسط، NSF تا تاریخ ۲۱ می هر سال، مبلغ ۱۱۳ میلیون دلار کمک مالی به ریاضیات اختصاص میداده است. اما امسال، تنها ۳۲ میلیون دلار بودجه تخصیص یافته که نشاندهندهی کاهش ۷۲ درصدی است. بر اساس این معیار، ریاضیات یکی از آسیبدیدهترین رشتهها است که تنها پس از فیزیک قرار میگیرد؛ فیزیک ۸۵ درصد کاهش بودجه را تجربه کرده است.
دولت همچنین بودجهای را که قبلاً به پژوهشگران وعده داده بود، لغو یا مسدود کرده است. بر اساس تحلیل Scientific American، بیش از ۱۴ میلیون دلار از بودجهی وعده داده شده به برنامههای ریاضی در اوایل سال جاری لغو شد. بنیاد ملی علم آمریکا در پاسخ به درخواست اظهار نظر به Scientific American اعلام کرد که «این سازمان به این نتیجه رسیده است که لغو برخی از جوایز ضروری است زیرا با اولویتها و اهداف برنامهای فعلی NSF مطابقت ندارد.»
پیامدهای کاهش بودجه برای آیندهی ریاضیات
کاهش بودجه به اعتماد و ایجاد نااطمینانی میان محققان آسیب میزند و پیامدهای بلندمدتی دارد. حتی اگر بودجه در آینده مجدداً تخصیص یابد، احیای برنامههای متوقف شده بسیار دشوار خواهد بود. مایر میگوید: «اگر مجبور شوید آزمایشگاهی را تعطیل و آن را غیرفعال کنید، این کار زمان و تلاش زیادی میطلبد. نمیتوانید دو هفته بعد برگردید، کلید را بزنید و همه چیز را دوباره راهاندازی کنید. باید آن را از نو بسازید.» حتی در ریاضیات، این فرآیند بازسازی زمانبر است و اگر فضا تغییر کاربری داده باشد یا افراد جابجا شده باشند، همیشه امکانپذیر نیست.
رهبری انجمن ریاضی آمریکا نگران است که این کاهش بودجه بیشترین آسیب را به ریاضیدانان جوان وارد کند. مانند سایر علوم، کاهش بودجه، تجارب پژوهشی و برنامههای حمایتی برای دانشجویان کارشناسی، بورسیههای تحصیلی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پستهای پژوهش پسا دکترا را از بین میبرد. بودجهی سفر برای کنفرانسها نیز در حال از بین رفتن است که پژوهشگران جوان را مجبور میکند بین پرداخت هزینههای سفر (که توانایی پرداخت آن را ندارند) و از دست دادن فرصتهای شغلی و پژوهشی مهم، یکی را انتخاب کنند. با از بین رفتن این فرصتها، ریاضیدانان جوان در حال جستجوی جایگزین هستند؛ یا به سمت مشاغل پردرآمدتر در بخش خصوصی میروند یا به کشورهایی با حمایت بیشتر مهاجرت میکنند. مایر میگوید: «ما نگران کاهش فرصتها در ایالات متحده و تصمیمگیری افراد در ابتدای کار خود برای یافتن مکانی پردرآمدتر برای ادامهی تحصیل در ریاضیات در کشور دیگری هستیم. ما ریاضیات خوب را در هر کجا که باشد دوست داریم، اما واقعاً دوست داریم که بخش زیادی از آن در ایالات متحده انجام شود. ما فکر میکنیم این بسیار بسیار مهم است.»
یک میلیون دلار کمک مالی نمیتواند جایگزین بیش از ۱۴ میلیون دلار بودجهی وعده داده شده و بیش از ۸۰ میلیون دلار کاهش بودجه در سال جاری شود. اما ممکن است برای حفظ بسیاری از پروژهها، با ارائه دسترسی تضمینشده به بودجه در زمان آشفته، کافی باشد. مایر میگوید: «من فکر میکنیم یکی از مشکلات بزرگی که در حال حاضر با آن روبرو هستیم، سطح بالای عدم اطمینان است.» برای مثال، برخی از ریاضیدانان نمیدانند که آیا پروژههای آنها هنوز بودجه دارند یا خیر. در برخی از درخواستهای کمک مالی، پژوهشگران «در واقع از بیتوجهی مسئولان صحبت میکنند.» مایر توضیح میدهد: «آنها میگویند: “من نمیتوانم تأیید کنم که دیگر بودجهای نداریم. فقط میتوانم بگویم که افسر برنامهی من [در NSF] به درخواست اطلاعات من پاسخ نمیدهد.”»
مایر امیدوار است که این کمکها بتواند به برنامههایی که از وضعیت خود در NSF مطمئن نیستند، کمک کند. بدون این کمکها، پژوهشگران، دانشگاهها و سازمانهای مستقل ممکن است با شرایط غیرممکنی مواجه شوند. آیا آنها باید دستمزد دستیاران پژوهشی خود را بپردازند، کنفرانسهای خود را برگزار کنند و هزینههای سفر را از جیب خود بپردازند، تمام ریسک مالی را خود به عهده بگیرند و امیدوار باشند که کمکها تأیید شود؟ یا باید پروژههای خود را متوقف کنند، از دست دادن حرکت ارزشمند و شاید عدم پرداخت به ذینفعان مهم برای کار آنها؟
کمکهای مالی یک باره است و منبع پایدار بودجه برای این رشتهی در معرض خطر نیست. مایر توضیح میدهد: «من واقعاً آنها را به عنوان تلاشی برای کاهش اثرات ناگهانی قطع بودجه میبینم، نه چیزی که بتواند این رشته را در درازمدت حفظ کند.»
تاثیر کاهش بودجهی دولت ترامپ در پژوهشهای ریاضی، بر خلاف پژوهشهایی مانند بیماری آلزایمر، واکسنها یا تغییرات اقلیمی، ممکن است بلافاصله برای سلامت و ایمنی انسان نگرانکننده نباشد. اما کارشناسانی مانند مایر میگویند که نادیده گرفتن نقش ریاضیات در این پیشرفتها کوتاهبینانه است. همانطور که سخنگوی NSF در پاسخ به سؤالی در مورد تغییر اولویتهای این سازمان (و همانطور که این سازمان در وبسایت خود اعلام کرده است) گفته است: «علوم ریاضی برای جامعهی روزمره بسیار مهم هستند و نقش اساسی در موتور نوآوری دارند که اقتصاد ایالات متحده را پیش میبرد، امنیت ملی را تقویت میکند و کیفیت زندگی را افزایش میدهد.» و جستجوی پاسخ به بزرگترین اسرار ریاضیات همچنین در فیزیک، علوم زمین، زیستشناسی، فناوری و موارد دیگر پیشرفت ایجاد میکند.
مایر میگوید هر پیشرفتی که در آینده در این زمینهها داشته باشیم، «کاملاً مبتنی بر آنچه در حال حاضر در ریاضیات پژوهشی انجام میدهیم، است.»
آگهی فردا