ژاپن سنتشکنی کرد: هیولای ۲۴۰۰ تنی زیر هیروشیما چه میکند؟
در بهار سال ۲۰۲۵، شهر هیروشیما صحنه یک نوآوری فناورانه شد که میتواند رویکرد ژاپن به زیرساختها را متحول کند. یک دستگاه عظیمالجثه حفاری تونل (TBM) با نام تجاری Robbins، با وزن تقریبی ۲۴۰۰ تن متریک و قطر ۱۳.۶۷ متر، عملیات حفاری یک تونل ۱.۴ کیلومتری را در زیر بافت شهری پرهیاهوی این شهر به پایان رساند. این دستگاه غولپیکر برای ساخت بخش مهمی از خط ۵ بزرگراه هیروشیما به کار گرفته شد؛ شریان حیاتیای که انتظار میرود ترافیک را کاهش دهد، مرکز شهر را به بزرگراه ملی متصل کند و دسترسی سریعتری به فرودگاه هیروشیما فراهم آورد.
اما خبر اصلی اینجاست: این اولین بار در تاریخ ژاپن بود که چنین دستگاه بزرگ TBM خارجی برای برش بستر سنگی بومی مورد اعتماد قرار میگرفت. بهطور مشخص، سنگ گرانیتی سرسختی با مقاومت فشاری تا ۱۳۰ مگاپاسکال. این تقریباً چهار برابر قویتر از بتن استاندارد است. در کشوری که به دقت مهندسی و روشهای تونلسازی بومی خود مشهور است، این همکاری با شرکت آمریکایی Robbins Company نشاندهنده یک تغییر ظریف اما مهم به سوی نوآوری فرامرزی است.
حفاری در میان فشار، گرانیت و سنت
این تونل برای خودنمایی ساخته نشده بود، بلکه آزمونی برای فشار، مهندسی و صبر بود. این دستگاه TBM در عمقهایی کار میکرد که فشار آب به ۱۳ بار میرسید (با ظرفیت ماشین ۲۰ بار) و برای تثبیت سطح تونل و انتقال مواد حفاریشده از فناوری پیشرفته «دوغابی» استفاده میکرد. سیال تحت فشار به جلوگیری از ریزش در خاکهای سست یا آبگرفته کمک میکرد. برای مقابله با چنین شرایط زمینشناسی سختی، شرکت Robbins سر حفاری را به برشدهندههای دیسکی جبرانکننده فشار مجهز کرد که قادر بودند گرانیت سایشی و شکسته را بدون هیچ مشکلی خرد کنند.
چالش مهندسی فقط در زیر زمین نبود. در بالای سر، مناطق مسکونی متراکم و زیرساختهای شهری قرار داشتند. برای کاهش خطرات لرزش یا فرونشست زمین، تیم ساختوساز، سوراخهای اکتشافی افقی را هر ۵۰ متر جلوتر از دستگاه TBM حفر کردند تا به طور پیشگیرانه گسلها را شناسایی و عملیات را در صورت نیاز تنظیم کنند.
و همه این کارها را در یک سایت به اندازه تمبر پستی انجام دادند. شفت پرتاب روی یک قطعه زمین ۳۰ در ۶۰ متری قرار داشت، به این معنی که دستگاه ۲۴۰۰ تنی نمیتوانست به سادگی وارد شود؛ بلکه باید قطعهقطعه حمل و با استفاده از روش اختصاصی Onsite First Time Assembly (OFTA) شرکت Robbins در محل مونتاژ میشد. کل عملیات، از پرتاب تا رسیدن به نقطه پایانی، فقط هشت ماه طول کشید.
پیشرفتی آرام که حرفهای زیادی برای گفتن دارد
در تاریخ ۳۰ آوریل ۲۰۲۵ (مطابق با ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴)، دستگاه TBM از آخرین بخش خود عبور کرد و موفقیتی نمادین به اندازه یک موفقیت فنی رقم زد. مهندسان، پیمانکاران و رهبران شهرداری به آرامی جشن گرفتند، اما اظهارات آنها حامل بار معنایی بیشتری بود.
تتسویا تانیگوچی (Tetsuya Taniguchi)، معاون مدیر پیمانکار ژاپنی، Obayashi، به صراحت گفت: «سابقه کمی برای تونلسازی با قطر بزرگ در سنگ سخت با استفاده از دستگاههای TBM دوغابی در ژاپن وجود دارد. تجربه برشدهنده دیسکی Robbins عالی بود و این پروژه نتایج و دانش ارزشمندی را به ما داد.»
در همین حال، شینیچی کوندا (Shinichi Konda)، مهندس ارشد Robbins، لحنی امیدوارکننده داشت: «ما مفتخریم که این تونل برای شهر هیروشیما تکمیل شد. از پرتاب پیچیده دستگاه تا رسیدن به نقطه پایانی، این پروژه تأثیر مثبت بزرگی خواهد داشت.»
پس از اتمام – احتمالاً در سال ۲۰۲۷ – این تونل فقط یک خط روی نقشه نخواهد بود، بلکه یک شریان حیاتی خواهد بود. یک مجرای نامرئی در زیر خیابانها، که به طور یکپارچه مسافران و تجارت را در سراسر شهری که از قبل مملو از خاطره و حرکت است، به هم متصل میکند. بزرگراه شماره 5 هیروشیما دسترسی بین ایستگاه هیروشیما و بزرگراه ملی سانیو را از طریق بزرگراه شماره 1 هیروشیما فراهم می کند.