طرح درمان رایگان کودکان زیر ۷ سال که با هدف تسکین بخشی از دغدغه های معیشتی مردم به اجرا درآمد، اگرچه در ظاهر حرکتی مثبت در راستای تقویت نظام سلامت کشور محسوب میشود، اما به گفته کارشناسان این حوزه، به دلیل اجرای شتابزده و بدون زیرساخت مناسب، با چالش های جدی و ساختاری رو به روست. دکتر یوسف مجتهدی، فوق تخصص نفرولوژی کودکان و رئیس بیمارستان کودکان بهرامی، در اظهاراتی صریح، بر لزوم تامین بودجه پایدار و اختصاصی برای این طرح تاکید کرده و هشدار داده است که ادامه روند فعلی، نه تنها موجب افزایش مراجعات القایی و هزینه های سرسام آور دولتی شده، بلکه در حوزه عدالت سلامت و نیز نحوه پرداخت مطالبات بیمارستان ها از سوی سازمان های بیمه گر، مشکلات عمیقی ایجاد کرده است.
چالش بودجه و تعلل سازمان های بیمه گر در پرداخت مطالبات
مهم ترین انتقاد دکتر مجتهدی، متوجه بنیان های مالی این طرح است. او تاکید کرد که اگر سیاستگذاران تصمیم به اجرای یک سیاست رایگان درمانی میگیرند، باید بودجه و اعتبار لازم و مشخصی را برای آن فراهم کنند تا در اختیار سازمان های بیمه گر قرار گیرد. اما آنچه در عمل رخ داده، مغایر با این اصل بوده است.
دکتر مجتهدی میگوید: “سازمان های بیمه گر اظهار میکنند که بودجه مشخصی برای این موضوع دریافت نکرده اند تا به تبع ان، سهم بیمارستان ها را پرداخت کنند.” وی با اشاره به اینکه خدمات بیمارستان ها در تمام ساعات شبانه روز ارائه میشود، یادآور شد که سازمان های بیمه گر هزینه های درمان رایگان کودکان را به موقع به حساب بیمارستان ها واریز نمیکنند. این تعلل در پرداخت مطالبات، توان مالی بیمارستان ها و کیفیت خدمات رسانی انها را به شدت کاهش میدهد. همچنین، او تاکید کرد که حقوق پزشکان باید با تعرفه مناسب توسط بیمه ها پرداخت شود.
افزایش مراجعات القایی، افزایش توقعات و بی عدالتی
یکی دیگر از تبعات اجرای طرح رایگان سازی، افزایش مراجعات القایی و غیر ضروری است که نیاز به بازنگری فوری در طرح را نشان میدهد. درمان رایگان سبب شده تا بیمار بابت یک سرماخوردگی ساده نیز مستقیما به بیمارستان مراجعه کند و خواهان دریافت خدمات از یک فوق تخصص ریه کودکان باشد. این مراجعات مستقیم به فوق تخصص، به دلیل تفاوت تعرفه ویزیت، هزینه بسیار بیشتری را بر دوش دولت تحمیل میکند. او هشدار داد که اجرای طرح، توقعات از نظام سلامت را افزایش داده، در حالی که دسترسی به فوق تخصص ریه کودکان در تمام نقاط کشور و در هر ساعت شبانه روز امکان پذیر نیست.
انتقاد جدی دیگر رئیس بیمارستان بهرامی، مربوط به عدالت در بهره مندی از طرح است. او با ذکر مثال مراجعه مدیر یکی از کارخانه های مطرح برای استفاده از این طرح، این سوال را مطرح کرد که “آیا استفاده رئیس کارخانه و افراد متمول از این طرح با عدالت همخوانی دارد؟” در مقابل، بسیاری از افراد نیازمند واقعی که فاقد کار و بیمه هستند، حتی در صورت رایگان شدن طرح، به دلیل محرومیت از پوشش بیمه ای اولیه، همچنان باید هزینه های درمانی را از جیب بپردازند.
پیشنهاد اصلاحی: تمرکز بر بستری و شناسایی نیازمندان
دکتر مجتهدی بر این باور است که تا پیش از اجرای کامل نظام ارجاع برای جلوگیری از مراجعات القایی، طرح درمان رایگان کودکان زیر ۷ سال را صرفاً به بخش بستری محدود کنیم. او همچنین طرح دیگری را برای هدفمندسازی کمک ها ارائه کرد: اختصاص بودجه به منظور افراد نیازمند واقعی و شناسایی دقیق این افراد از طریق مددکاری بیمارستان. او معتقد است با این روش، میتوان کمک های مستقیم و هدفمندتری به افرادی که واقعا از پوشش بیمه ای محروم هستند ارائه کرد و اثربخشی مالی این کمک ها را افزایش داد.
