ترکیه به دلیل موقعیت استراتژیک خود، همواره میزبان پایگاههای مهم ناتو بوده است. پایگاه هوایی کونیا (Konya) در مرکز آناتولی، به عنوان یکی از مقرهای اصلی هواپیماهای راداری آواکس (AWACS)، نقش حیاتی در پایش حریم هوایی منطقه دارد.
تمرکز قبلی: تا پیش از این، عمده فعالیتهای نظارتی بر تحرکات روسیه در دریای سیاه و مرزهای شمالی متمرکز بود.
وضعیت جدید: طبق گزارش بلومبرگ به نقل از منابع مطلع، فرکانس پروازهای آواکس به سمت مرزهای ایران به طرز چشمگیری افزایش یافته است. این تغییر به معنای پایش دقیق فعالیتهای موشکی، پدافندی و جابهجاییهای نظامی در عمق خاک ایران است.
پایگاه کونیا؛ چشم بینای ناتو بر ایران
هواپیماهای آواکس مستقر در کونیا قادرند شعاعی بیش از ۴۰۰ کیلومتر را تحت پوشش راداری قرار دهند. افزایش پروازها از این پایگاه همزمان با تهدیدات اخیر واشینگتن، به معنای آمادهسازی زیرساختهای اطلاعاتی برای یک عملیات احتمالی است.
پشتیبانی عملیاتی: این هواپیماها تنها برای جاسوسی نیستند؛ آنها به عنوان مراکز فرماندهی متحرک، وظیفه هدایت جنگندهها و مدیریت نبردهای هوایی را بر عهده دارند.
توجیه ناتو: اگرچه ناتو این اقدامات را در چارچوب «تدابیر اطمینانبخش» برای اعضای خود توصیف میکند، اما همزمانی آن با استقرار ناوهای هواپیمابر آمریکا در شرق مدیترانه، معنای دیگری دارد.
موضع دوگانه ترکیه؛ میانجیگری یا همکاری؟
این تحرکات در حالی صورت میگیرد که دولت ترکیه در ظاهر تلاش میکند نقش میانجی را بازی کند:
دیپلماسی رسمی: مقامات آنکارا (از جمله نعمان کورتولموش) بارها نسبت به پیامد فاجعهبار جنگ با ایران هشدار داده و بر راهکار سیاسی تأکید کردهاند.
واقعیت میدانی: ترکیه به عنوان عضو ناتو، متعهد به ارائه تسهیلات به این ائتلاف است. افزایش نظارت هوایی از پایگاههای این کشور نشان میدهد که علیرغم مخالفتهای سیاسی، زیرساختهای نظامی ترکیه عملاً در خدمت استراتژی فشار حداکثری آمریکا قرار گرفته است.
تحلیل نهایی
تغییر فوکوس ناتو از روسیه به سمت ایران، جدیترین نشانه از احتمال وقوع یک درگیری محدود یا گسترده است. این اقدام نشان میدهد که غرب در حال تکمیل «بانک اطلاعاتی» خود از اهداف احتمالی در ایران است. ترکیه در این میان در سختترین موقعیت تاریخی خود قرار دارد؛ چرا که از یک سو نمیتواند مانع فعالیتهای ناتو شود و از سوی دیگر، به خوبی میداند که هرگونه آتشسوزی در مرزهای شرقیاش، امنیت ملی و اقتصاد این کشور را به کام نابودی خواهد کشاند.
