دریاچه گمشده تولار پس از یک قرن دوباره زنده شد! راز بازگشت این پهنه آبی چیست؟
دریاچه تولار (Tulare Lake)، که زمانی پهنهای وسیع از آب شیرین در دره سن خواکین (San Joaquin Valley) کالیفرنیا بود، بیش از یک قرن پیش ناپدید شد. اما در سال 2023، این دریاچه به طور غیرمنتظرهای دوباره ظاهر شد و همگان، از جمله محلیها و پژوهشگران را شگفتزده کرد. این دریاچه قدرتمند که زمانی بیش از 160 کیلومتر طول و 48 کیلومتر عرض داشت، بزرگترین پهنه آب شیرین در غرب رودخانه میسیسیپی (Mississippi River) در ایالات متحده آمریکا بود. با این حال، پس از دههها مداخله انسانی، تا دهه 1890 میلادی، دریاچه خشک شد و آب آن برای آبیاری زمینهای کشاورزی خشک منطقه مورد استفاده قرار گرفت. اکنون، پس از گذشت بیش از 130 سال، دریاچه تولار بازگشتی غیرمنتظره داشته است.
طلوع و غروب دریاچه تولار
در گذشته، دریاچه تولار آنقدر وسیع بود که یک کشتی بخار میتوانست کالاها را تقریباً به طول 480 کیلومتر، از بیکرزفیلد (Bakersfield) تا سان فرانسیسکو (San Francisco) حمل کند. این دریاچه عمدتاً از ذوب برفهای کوههای سیرا نوادا (Sierra Nevada mountains) تغذیه میشد و به همین دلیل، منبع حیاتی آب شیرین در این منطقه خشک محسوب میشد. با این حال، در اواخر دهه 1800 میلادی، مهاجران، با انگیزه تصاحب اراضی بومیان کالیفرنیا، شروع به خشک کردن دریاچه به منظور توسعه کشاورزی کردند.
این فرایند که با عنوان “احیا” (reclamation) شناخته میشد، ریشه در استعمار سکونتگزینی (settler colonialism) داشت، زیرا مهاجران سفیدپوست با خشک کردن تالابها و انحراف مسیر آب، زمینهای کشاورزی ایجاد کردند. حدود سال 1890، دریاچه به طور کامل ناپدید شد و زمینهای اطراف آن به زمینهای کشاورزی آبیاریشده تبدیل شدند و برای همیشه چهره منطقه را دگرگون کردند.
برای دههها، این منطقه به صورت یک دره خشک و آبیاریشده باقی ماند و آبهای وسیع دریاچه به خاطرهای دور تبدیل شد. تا اینکه در سال گذشته (2023)، طبیعت به شکلی چشمگیر وارد عمل شد و بارش برف و باران سنگین، باعث پر شدن دوباره بستر خشکیده دریاچه شد. این بازگشت ناگهانی، همگان را غافلگیر کرد.
احیای دریاچه در بحبوحه تغییرات آب و هوایی
بازگشت دریاچه تولار در سال 2023 تا حد زیادی ناشی از یک الگوی آب و هوایی غیرمعمول بود. زمستان فوقالعاده مرطوب، همراه با ذوب قابل توجه برفها، فرورفتگیای را که زمانی دریاچه در آن قرار داشت، پر کرد. پژوهشگران خاطرنشان کردند که احیای دریاچه، که شامل هجوم حیات وحش محلی نیز بود، رویدادی غیرمنتظره بود، اما ممکن است با تغییرات آب و هوایی، این رویداد بیشتر تکرار شود.
ویوین آندرهیل (Vivian Underhill)، پژوهشگر دانشگاه نورثایسترن (Northeastern University)، توضیح داد که منطقه شاهد سطوح بیسابقهای از بارش بوده و ذوب برفها به سرعت به سمت بستر دریاچه جاری شده است. دریاچه احیاشده، بازگشت گونههای مختلف جانوری را نیز به همراه داشت. پرندگان محلی، از جمله پلیکانها (pelicans)، شاهینها (hawks) و پرندگان آبزی (waterfowl)، بار دیگر در این تالابها پناه گرفتند. حتی قبیله تاچی یوکوت (Tachi Yokut tribe)، که بومیان منطقه هستند، از یک احیای معنوی گزارش دادند و مراسم و آیینهای سنتی شکار و ماهیگیری خود را دوباره آغاز کردند.
[تصویر دریاچه تولار]
اعتبار تصویر: سازمان زمینشناسی ایالات متحده (USGS)
بهای انسانی احیای دریاچه تولار
در حالی که حیات وحش شکوفا شده است، اثرات انسانی بازگشت دریاچه ویرانگر بوده است. احیای دریاچه باعث سیل گسترده در منطقه شده و به ویژه زمینهای کشاورزی محلی را تحت تاثیر قرار داده است. کارگران مزرعه (Farmworkers) و مالکان زمین (landowners) به شدت از این سیل آسیب دیدهاند و بسیاری از آنها خانهها و معیشت خود را از دست دادهاند.
مقامات محلی در حال حاضر اقداماتی را برای خشک کردن دوباره دریاچه انجام میدهند، اما این فرایند پیچیده است. ایالت کالیفرنیا (California) انتظار دارد که دریاچه حدود دو سال دیگر باقی بماند، اگرچه رویدادهای رودخانههای جوی (atmospheric river events) – نوعی آب و هوای شدید – میتواند حضور آن را طولانیتر کند. آندرهیل هشدار میدهد که، تحت تاثیر تغییرات آب و هوایی، سیلهایی با این شدت ممکن است بیشتر رخ دهند و تلاشها برای کنترل آبهای دریاچه را پیچیدهتر کنند.
آینده دریاچه تولار: مسئله پایداری
با وجود تلاشها برای خشک کردن دریاچه، بازگشت دریاچه تولار بخشی از یک الگوی گستردهتر زیستمحیطی است. آندرهیل خاطرنشان میکند که این دریاچه از دهه 1800 میلادی تاکنون چندین بار دوباره ظاهر شده است، از جمله در دهههای 1930، 1960 و 1980. با این حال، تغییرات سریع آب و هوایی میتواند احیای آن را به یک ویژگی دائمیتر در چشمانداز منطقه تبدیل کند.
از دیدگاه اکولوژیکی، بازگشت دریاچه تولار ممکن است مهمتر از یک رویداد سیلابی گاهبهگاه باشد. چشمانداز این منطقه همواره ترکیبی از دریاچهها و تالابها بوده است و حضور یک قرن کشاورزی آبیاریشده، تنها یک ناهنجاری کوتاه در تاریخ زمینشناسی منطقه است. آندرهیل تاکید کرد: “این در واقع یک سیل نیست. این یک دریاچه است که در حال بازگشت است.”
در مارس 2024 (اسفند 1402)، تنها چند ماه پس از احیای دریاچه، اندازه آن به طور قابل توجهی کاهش یافته بود. دریاچه به کمی بیش از 2600 هکتار (just over 2,600 acres) کاهش یافته بود و کارشناسان پیشبینی میکنند که مگر اینکه رویدادهای ذوب برف غیرمنتظره باعث سیلهای بیشتر شود، به زودی ناپدید میشود (imminent disappearance). با این وجود، بازگشت کوتاه اما تاثیرگذار دریاچه، پرسشهایی را در مورد نقش آن در آینده منطقه مطرح کرده است.
