مرمت مسجد تاریخی جمعه اردبیل با بودجه ۹۰ میلیارد تومان آغاز شد
به گزارش ایلنا، مسجد جمعه اردبیل یکی از قدیمیترین بناهای تاریخی استان اردبیل محسوب میشود. بنایی که به گفته کارشناسان میراثفرهنگی بهدلیل داشتن لایههای مختلف تاریخی و برخورداری از معماری و هنر دوران سلجوقی، ایلخانی و صفوی از مهمترین بناهای تاریخی شمال غرب نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود.
ضرورت مرمت بنای ارزشمند تاریخی
با گذشت چندین قرن از مرمت و بازسازی آن، معاون میراثفرهنگی اردبیل لزوم مرمت این بنای ارزشمند تاریخی را مورد تأکید قرار میدهد. به گفته «علیرضا دباغ عبدالهی» یکی از بهترین مرمتهایی که در سالهای متعددی آرزوی آن را داشتیم، مسجد جمعه اردبیل بود که هماکنون با تلاش اداره میراثفرهنگی استان اردبیل آغاز شده است.
ثبت در فهرست پایگاههای ملی
او افزود: سال گذشته با تشکیل پایگاه مسجد جمعه اردبیل، این مسجد در فهرست پایگاههای ملی کشور اضافه شد و امسال با عقد قراردادی با مبلغ ۹۰ میلیارد تومان فعالیتهای مرمتی این بنای تاریخی بسیار ارزشمند را آغاز کردیم.
دباغ عبدالهی میگوید: این قرارداد ۹۰ میلیارد تومانی، جدا از محوطهسازی است و برای احیای ایوانخانه این مسجد که یک کار بسیار ناب است، اختصاص پیداکرده است.
آغاز فعالیتهای مرمتی پس از سالها انتظار
معاون میراثفرهنگی اردبیل به ایلنا میگوید: سالیان طولانی بود که درصدد آن بودیم که در مسجد جمعه اردبیل اقدام مرمتی و حفاظتی در این حجم و سطح گسترده شویم که خوشبختانه درحالحاضر این قرارداد منعقد شده و هماکنون کارشناسان در این بنای تاریخی در حال مرمت و احیا هستند.
او افزود: امیدواریم در یک یا دو سال آینده به احیای ایوانخانه آن و ساماندهی محوطه مسجد جمعه اردبیل دست پیدا کنیم.
معرفی مسجد جمعه اردبیل
درحالحاضر مسجد جمعه اردبیل که به «جمعه مسجد اردبیل» مشهور است، در شمال شرقی شهر اردبیل و بین محلههای پیرشمسالدین و عبدالله شاه بر روی تپه مرتفعی واقع شده است. این بنای ارزشمند تاریخی یکی از قدیمیترین مساجد شمال غربی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران است که آخرین بار در دوران ایلخانی مورد مرمت قرارگرفته است.
اصل بنای کنونی مسجد، در دوره سلجوقیان، بر روی بقایای کهنتری ساختهشده که در نتیجه حمله مغول سال ۶۱۸ هجری ویران شده و در حدود سال ۶۵۰ هجری مجدداً بازسازی شده است.
حساسیت مرمت بنای تاریخی
کارشناسان و فعالان میراثفرهنگی معتقدند، ازآنجاییکه مسجد جمعه اردبیل از لایههای مختلف تاریخی برخوردار است مرمت آن با حساسیتهای بالا باید انجام شود.
پیشینه تاریخی مسجد
مسجد جمعه اردبیل مربوط به دوران سلجوقیان است که کنار آتشکدهای مربوط به دوره اشکانی قرار گرفته است. به طوری که در دورههای سلجوقی و ایلخانی بسیار گستردهتر، عظیمتر و وسیعتر از بنای مکعبی فعلی بوده و بنای سرپای موجود صرفاً گنبدخانه و ایوان مسجد بزرگ را تشکیل داده است که در حمله مغولها و به مرور زمان اجزای بنا به وضعیت فعلی رسیده است.
این مسجد که در برخی از نسخهها و کتابها از آن به عنوان مسجد جامع نیز یاد میشود بازمانده مسجد عظیم و گسترده و کمنظیری است که در دورههای مختلف اسلامی به ویژه دوره سلجوقی شکل گرفته و تا اوایل دوره صفوی آباد بوده ولی اطلاع کاملی در ارتباط با ساخت شدن این مسجد بر روی آثار پیش از اسلام در اختیار نیست.
ویژگیهای معماری بنای اصلی
بنای اصلی مسجد دارای ترکیبهای منشوری زیبا است که قطاربندی با تزئینات کاشی معرق دارد و کاربندی زیر گنبد نیز به این شکل است که در هر یک از گوشههای این مربع سه کنج با لچکیهای بزرگی ساختهشده که هریک دارای دو روزن مستطیلی شکل برای نورگیری و کسب روشنایی برای محیط محراب بوده است.
ساختار سهبخشی مسجد
مسجد جمعه اردبیل از سه قسمت تشکیل یافته که قسمت نخست بنای مربوط به پایه منارهای است که در فاصله اندکی از مسجد به چشم میخورد و دارای دو قسمت پایه هشت ضلعی و بدنه استوانهای به قطر پنج متر است و دومین قسمت بنای نیز مربوط به مسجد تیرپوش است که بر روی ۴۵ ستون چوبی قرار گرفته است و در نهایت سومین قسمت بنای هم مربوط به مسجد قدیم است که ترکیبی از چهار طاق و گنبد است که با اندکی کاشی تزئین شده و هماکنون نیز بسیاری از این نماها از بین رفته است.
این پروژه مرمتی با نظارت متخصصان برجستهای مانند تقی مولوی در حال انجام است تا این اثر تاریخی ارزشمند برای نسلهای آینده حفظ شود.
منبع :
ایلنا
