رازهای ناگفته پلیاستیشن: چرا بازیهای انحصاری سونی رو به افولاند؟
اگر از طرفداران قدیمی پلیاستیشن باشید، احتمالاً متوجه شدهاید که در سالهای اخیر، تعداد بازیهای انحصاری باکیفیت این کنسول، به طرز چشمگیری کاهش یافته است. اما دلیل این اتفاق چیست و چه عواملی باعث شده تا سونی، شرکتی که زمانی با بازیهای انحصاری خود حکمرانی میکرد، در این زمینه با چالش روبرو شود؟ در این مقاله، به بررسی این موضوع خواهیم پرداخت.
دورانی طلایی با پلیاستیشن 3
در طول نسل هفتم کنسولها، سونی به جایگاهی رسید که بهترین و باارزشترین بازیهای انحصاری تاریخ را معرفی کرد. فرنچایزهای برجستهای مانند Uncharted، God of War، Spider-Man و The Last of Us باعث شدند تا پلیاستیشن به یکی از محبوبترین کنسولها در بین مخاطبان تبدیل شود.
با این حال، اکنون که در میانه چرخه عمر پلیاستیشن 5 قرار داریم، تغییر چشمگیری در تعداد بازیهای منتشر شده توسط سونی مشاهده میشود.
تحلیل افت محسوس در بازیهای انحصاری پلیاستیشن
بهطور خلاصه، دلایل متعددی برای کاهش تعداد بازیهای انحصاری سونی در نسلهای پلیاستیشن 4، پلیاستیشن 5 و پلیاستیشن 3 وجود دارد که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم:
کاهش تعداد استودیوهای تحت مالکیت سونی
با توجه به مستندات موجود، اشاره به این تغییر چندان دور از ذهن نیست. سونی به جای سرمایهگذاری در تولید عناوین بیشتر، ترجیح میدهد استودیوهای تحت مالکیت خود را گسترش دهد. اما آیا این تغییر، واقعاً منطقی و قابل اثبات برای این ادعاست؟
در طول هفت سال (دوره عمر پلیاستیشن 3)، شرکت سونی 71 بازی انحصاری بزرگ را که کاملاً توسط استودیوهایش ساخته شده بودند، منتشر کرد. در این دوره، بازیهای بزرگی مثل Uncharted 2، God of War III و The Last of Us در کنار آثار خلاقانهای مانند Echochrome، Puppeteer و PixelJunk Eden قرار گرفتند. در واقع، این نسل را میتوان متمایزترین نسل سونی دانست، زیرا تنوع آثار بسیار بالا بود. تیمهای استودیوهای سونی در ژاپن، لندن و سانتا مونیکا با هم همکاری میکردند یا به توسعه پروژههای دیگر کمک میکردند تا هر ایدهای به واقعیت تبدیل شود.
بازیکنان میتوانستند از بین کمپینهای داستانی سینماتیک یا آثار آزمایشی خاص که فقط بهصورت دیجیتالی منتشر میشدند، مورد علاقه خود را انتخاب کنند. این آثار آزمایشی اغلب سبک هنری، مکانیک یا تکنولوژی جدیدی را به نمایش میگذاشتند. بین سالهای 2013 تا 2020، سونی به صورت میانگین، بیش از دوازده بازی انحصاری در ژانرهای مختلف و با بودجههای متفاوت منتشر کرد. این رویکرد استودیوها را باعث شد تا فرصت فروشگاههای همیشه پر از آثاری متنوع و جدید را داشته باشند. این رویکرد تفاوت زیادی با رویکرد ثابت و آهسته کنسولهای امروزی دارد.
همزمان با عرضه پلیاستیشن 4 در سال 2013، سونی به تدریج رویکردش را نسبت به استودیوهایش تغییر داد. اگرچه کنسول پلیاستیشن 4 به سرعت لقب پرفروشترین کنسول نسل هشتم را به دست آورد و بازیخورهای خوبی دریافت کرد، اما تعداد بازیهای انحصاری منتشر شده برای آن بسیار کم بود. در طول دوران پلیاستیشن 4 (از سال 2013 تا 2020)، سونی تنها 49 بازی انحصاری منتشر کرد. نسبت به دوران پلیاستیشن 3، تعداد بازیها بیش از 30 درصد کاهش یافت. اگرچه این 49 عنوان منتشر شده (مانند Bloodborne، Uncharted 4، Horizon Zero Dawn و God of War (2018)) کیفیت بالایی داشتند، اما ما شاهد دنبال کردن استراتژی جدیدی (بازیهای کمتر، بودجههای بزرگتر و زمانهای توسعه طولانیتر) از طرف سونی بودیم.
حتی شعار «کمتر، بزرگتر، بهتر» توسط سونی مطرح شد. در همین راستا، فرنچایزهایی که در دوران پلیاستیشن 3 شروع شده بودند، در مرکز توجه قرار گرفتند و پروژههای دیگر به آرامی بازنشسته شدند. تیمهایی مانند Japan Studio که روزگاری بازیهای خلاقانهای میساختند، محدود یا منحل شدند. به دلیل این تغییرات، ما شاهد انتشار سالانه 1 تا 3 بازی انحصاری بودیم. با اینکه میانگین امتیاز آثار در متاکریتیک افت نداشت، اما تنوع و تعداد بازیها کمتر شد. دیگر شاهد خروجی پربار استودیوهای فرست پارتی کم بودیم.
همگامی که پلیاستیشن 5 در اواخر سال 2020 منتشر شد، سونی برنامهی جدیدش را کاملاً در دستور کار قرار داده بود. این برنامه شامل انتشار آثاری بزرگ و محبوب با تمرکز زیاد روی داستان و بازاریابی هر عنوان مانند یک اکران هالیوودی بود. این ریسک نتیجه بزرگی داشت و نه تنها شاهد نقدهای عالی بودیم، بلکه آمار فروش آثار نیز بسیار خوب بود، اما تعداد بازیهای منتشر شده از استودیوهای فرست پارتی کم بود.
تا نیمه سال 2024، تنها 5 بازی انحصاری برای پلیاستیشن 5 منتشر شده است. این فهرست شامل بازیهای بزرگی مانند God of War Ragnarök، Horizon Forbidden West، Gran Turismo 7 و Spider-Man 2 میشود. با این حال، اگر این استراتژی سونی ادامه یابد، نسل فعلی با حدود تنها 10 بازی انحصاری به پایان خواهد رسید. بنابراین، ما شاهد یک کاهش قطعی هستیم و این تغییر به دلیل برنامهریزی دقیق یا کمبود منابع نیست. ساخت این آثار بزرگ به دلیل بودجه عظیم و زمان توسعه طولانی (پنج تا هفت سال)، با ریسک بالایی همراه است.
به همین دلیل ما نسبت به دوران پلیاستیشن 3، کاهش 60 درصدی را در تعداد آثار فرست پارتی شاهدیم.